Στόχοι

Θεματικές Ενότητες (Διατιθέμενος χρόνος)

Εργαστηριακές ασκήσεις-Ενδεικτικές δραστηριότητες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

- να αναγνωρίζουν τη χρησιμότητα της χημείας σε διάφορους τομείς της καθημερινής ζωής, καθώς και αρνητικές συνέπειες από την «αλόγιστη» χρήση χημικών ουσιών

- να αναφέρουν τα διάφορα δομικά σωματίδια της ύλης (άτομα, μόρια, ιόντα),

- να περιγράφουν τα κύρια συστατικό του ατόμου (μάζα και φορτίο τους):
πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια

1.1. Με τι ασχολείται η χημεία. Ποια είναι η σημασία της  χημείας στη ζωή μας

1.2 Σύσταση της ύλης (άτομα, μόρια, ιόντα)

1.3 Σύσταση και δομή του ατόμου

(1ώρα)

Δρασrηριότητα....

Εφαρμογή της επιστημονικής μεθόδου για την επίλυση ενός φαινομένου­ «προβλήματος»

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

- να διακρίνουν τις εκφράσεις της
περιεκτικότητας διαλυμάτων (%w/w,
%w/V, %V/V, ppm, ppb)

-να αναφέρουν τον ορισμό της διαλυτότητας καθώς και τους παράγοντες που την επηρεάζουν

1.4. Ταξινόμηση ύλης
Εκφράσεις περιεκτικότητας διαλυμάτων (%, ppm, ppb)
Διαλυτότητα

(1ώρα)

Εργαστηριακή άσκηση 1:

Παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα διάλυσης μιας ουσίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ - ΔΕΣΜΟΙ

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

• να εφαρμόζουν τον κανόνα κατανομής των ηλεκτρόνιων ατόμων σε στιβάδες

• να επεξηγούν το κριτήριο ταξινόμησης των στοιχείων στη σημερινή μορφή του περιοδικού πίνακα

• να αναφέρουν τι είναι ομάδα και τι περίοδος καθώς και τα κοινά χαρακτηριστικά των στοιχείων τους

• να βρίσκουν την ομάδα και την περίοδο στην οποία ανήκει ένα στοιχείο, αν δίνεται ο ατομικός του αριθμός

• να προβλέπουν τη χημική συμπεριφορά ενός ατόμου, από τη θέση του στον περιοδικό πίνακα

2.1. Ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων­
Ένα απλό μοντέλο του ατόμου

2.2.Κατάταξη των στοιχείων
(Περιοδικός πίνακας)
Χρησιμότητα περιοδικού πίνακα

(4 ώρες)

Δραστηριότητα.....

Ιστορική διαμόρφωση της δομής του ατόμου και του περιοδικού πίνακα

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

• να ερμηνεύουν χαρακτηριστικά των ατόμων (ηλεκτρόνια εξωτερικής στιβάδας, ατομική ακτίνα) σε σχέση με τη θέση τους στον περιοδικό πίνακα

• να αναφέρουν τι είναι χημικός δεσμός και γιατί τα άτομα κάνουν δεσμούς

• να διακρίνουν τα κυριότερα είδη δεσμών (ιοντικός-ομοιοπολικός)

• να αναγνωρίζουν τους ηλεκτρονιακούς τύπους ορισμένων μορίων (χλωρίου,νερού,κλπ)

2.3. Γενικά για το χημικό δεσμό

Παράγοντες που καθορίζουν τη χημική συμπεριφορά του ατόμου

Είδη χημικών δεσμών
(Ιοντικός Ομοιοπολικός)

(4ώρες)

Εργαστηριακή άσκηση 2:

Πυροχημική ανίχνευση μετάλλων

Να είναισεθέση οι μαθητές:

• να αναφέρουν τα ονόματα και να γράφουν τους τύπους μονοατομικών και πολυατομικών ιόντων με το φορτίο του καθενός

• να προσδιορίζουν τον αρ. οξείδωσης ενός ατόμου

• να γράφουν τους χημικούς τύπους διαφόρων ανόργανων ενώσεων

2.4. Η γλώσσα της χημείας Αριθμός οξείδωσης Γραφή χημικών τύπων και εισαγωγή στην ονοματολογία των ενώσεων

(2ώρες)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Να είναι σεθέση οι μαθητές:

• να συμβολίζουν απλά χημικά φαινόμενα με χημικές εξισώσεις

• να περιγράφουν ορισμένα χαρακτηριστικά των χημικών αντιδράσεων
(ενεργές συγκρούσεις, ταχύτητα και απόδοση)

• να συμβολίζουν με χημικές εξισώσεις αντιδράσεις (οξειδοαναγωγικές και μεταθετικές)

3.1. Χημικές αντιδράσεις
(Συμβολισμός χημικών αντιδράσεων)

(5 ώρες)

Εργαστηριακή άσκηση 3:

Χημικές αντιδράσεις και ποιοτική ανάλυση ιόντων (υγροχημική)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ;4: ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ

Να είναι σεθέση οι μαθητές:

• να αναφέρουν τον ορισμό του Α.Β.(σχετικής ατομικήςμάζας) και του Μ.Β. (σχετικής μοριακής μάζας)

• να αναφέρουν και να χρησιμοποιούν την έννοια του mole και του γραμμομοριακού όγκου

4.1. Α.Β.,Μ.Β.,mole, ΝΑ,Vm.

(4ώρες)

Να είναι σεθέση οι μαθητές:

• να αναφέρουν τα μεγέθη Ρ,V,Τ, n, καθώς και τη σχέση που τα συνδέει (καταστατική εξίσωση αερίων).

• να μεταβαίνουν από μια κατάσταση nl,Pl,Vl,Tl σε κατάσταση n2,P2,V2,τ2.

4.2. Καταστατική εξίσωση των αερίων

(1 ώρα)

Να είναι σεθέση οι μαθητές:

• να αναφέρουν και να εφαρμόζουν την έννοια της συγκέντρωσης
(μοριακότητας κατ' όγκο).

• να υπολογίζουν τη συγκέντρωση ή τον όγκο ενός διαλύματος κατά την αραίωση ή την ανάμειξη του με άλλα διαλύματα

4.3. Συγκέντρωση διαλύματος (Μ)- Αραίωση, ανάμειξη διαλυμάτων

(4 ώρες)

Εργαστηριακή άσκηση 4:

Παρασκευή διαλύματος ορισμένης συγκέντρωσης
-αραίωση διαλυμάτων

Να είναι σεθέση οι μαθητές:

- να υπολογίζουν τις ποσότητες των ουσιών που αντιδρούν ή παράγονται κατά τη διάρκεια μιας χημικής αντίδρασης ή σε μια σειρά αντιδράσεων.

4.4. Στοιχειομετρικοί υπολογισμοί

(2 ώρες)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ (ΘΕΡΜΟΧΗΜΕΙΑ)

Να είναι σεθέση οι μαθητές:

• να συνδέουν την έννοια της ενέργειας με τα χημικά φαινόμενα

• να αναγνωρίζουν τις ενεργειακές μεταβολές που συνοδεύουν τις χημικές αντιδράσεις και να διακρίνουν τις χημικές αντιδράσεις σε εξώθερμες και ενδόθερμες

5.1. Μεταβολή ενέργειας κατά τις χημικές

αντιδράσεις ενδόθερμες και εξώθερμες χημικές αντιδράσεις

(1 ώρα)

Να είναι σεθέση οι μαθητές:

- να περιγράφουν τη συσκευή με την οποία μετράμε τη θερμότητα που εκλύεται ή απορροφάται σε μία χημική αντίδραση
(Θερμιδόμετρο)

- να εφαρμόζουν το νόμο της θερμιδομετρίας

- να συσχετίζουν το ενεργειακό περιεχόμενο τροφίμων με τις ανάγκες μιας ισορροπημένης

5.2. Θερμιδομετρία

(2 ώρες)

Δραστηριότητα...

«Κατανάλωση» ενέργειας από διάφορες δραστηριότητες και θερμιδική απόδοση τροφίμων- ισορροπημένη διατροφή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

- να αναφέρουν ποιες ενώσεις λέγονται οργανικές

- να αιτιολογούν το μεγάλο αριθμό οργανικών ενώσεων με βάση τη δομή του άνθρακα

6.1. Εισαγωγή στην οργανική χημεία. Άνθρακας...ένα μοναδικό στοιχείο με τόσες πολλές ενώσεις.

(1 ώρα)

6.2. Ταξινόμηση οργανικών ενώσεων - ομόλογες σειρές

(1 ώρα)

6.3. Ονοματολογία οργανικών ενώσεων

(1 ώρα)

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

- να αναφέρουν τι λέγεται ισομέρεια, καθώς και τα είδη της ισομέρειας

- να βρίσκουν τα άκυκλα συντακτικά ισομερή που αντιστοιχούν σε δοσμένο Μ.Τ. (με 3-5 άνθρακες)

6.4. Ισομέρεια

(2 ώρες)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7: ΒΙΟΜΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΜΟΡΙΑ

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

- να γνωρίζουν τη σύσταση και τη δομή ορισμένων υδατανθράκων, γνωστών από την καθημερινή ζωή.

- να περιγράφουν τη διαδικασία παραγωγής υδατανθράκων στη φύση με τη φωτοσύνθεση

- να αναφέρουν το βιοχημικό ρόλο- θρεπτική αξία των υδατανθράκων

7.1. Υδατάνθρακες

(1 ώρα)

Εργαστηριακή άσκηση 5:

Ανίχνευση υδατανθράκων

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

- να γνωρίζουν τη δομή ορισμένων λιπών και ελαίων, γνωστών από την καθημερινή ζωή

- να αναφέρουν το βιοχημικό ρόλο - θρεπτική αξία των λιπών και ελαίων.

- να εξηγούν την απορρυπαντική δράση των σαπουνιών και τα μειονεκτήματα τους σε σχέση με τα συνθετικά απορρυπαντικά

7.2. Λίπη - έλαια.

Σαπούνια, απορρυπαντική δράση

(2 ώρες)

Εργαστηριακή άσκηση 6:

Παρασκευή σαπουνιού

Να είναι σε θέση οι μαθητές:

- να γνωρίζουν τα δομικά συστατικά (αμινοξέα) και τον τρόπο σχηματισμού των πρωτεϊνών

- να αναφέρουν το βιοχημικό ρόλο των πρωτεϊνών

7.3. Πρωτεϊνες

(1 ώρα)