ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ

ΜΑΘΗΤΙΚΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

30ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Χημείας 2016 - Ολυμπιάδα Χημείας 2015

30ος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΧΗΜΕΙΑΣ 2016
ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΧΗΜΕΙΑΣ 2016

Αρ.Πρωτ.Φ15/17995/Δ2/03-02-2016/ΥΠΠΕΘ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ
Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΤΜΗΜΑ Γ’ ΜΑΘΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ
ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΖΩΗΣ
Ιστοσελίδα: http: // www.minedu.gov.gr
Email : t05sde9(ΑΤ)minedu.gov.gr
Πληροφορίες : Βάρλα Ά. (Δ.Ε.)
Παπαδοπούλου Χ. (Δ.Ε.)
Μαγουλάς Ά. (Ε.Ε.)
Τηλέφωνο : 210-34.43.272 (Δ.Ε.)
210-34.43.317 (Δ.Ε.)
210-34.42.212 (Ε.Ε.)
Fax : 210-34.43.390

ΘΕΜΑ: «30ος Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός Χημείας - Ολυμπιάδα Χημείας 2016»

Η Ένωση Ελλήνων Χημικών (Ε.Ε.Χ.) προκηρύσσει τον 30ο Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Χημείας (Π.Μ.Δ.Χ.) το Σάββατο 19 Μαρτίου 2016 και ώρα 8.30 π.μ..

Ο διαγωνισμός απευθύνεται σε μαθητές των Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξεων των Γενικών Λυκείων, καθώς και των ΕΠΑ.Λ, Δημοσίων και Ιδιωτικών, χωρίς να αποκλείεται η συμμετοχή μαθητών από άλλη τάξη της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Οι μαθητές της Α΄ τάξης του Λυκείου

εξετάζονται σε θέματα σχετικά με την ύλη της Α΄ τάξης.

Οι μαθητές της Β΄ τάξης του Λυκείου

εξετάζονται σε θέματα σχετικά με την ύλη της Α΄ και Β΄ τάξης.

Οι μαθητές της Γ΄ τάξης του Λυκείου

εξετάζονται σε θέματα σχετικά με την ύλη της Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξης.

Επισυνάπτεται κατάσταση της εξεταστέας ύλης.

Στο διαγωνισμό αυτό η Ε.Ε.Χ. θα βραβεύσει 10 μαθητές από την Α’ Λυκείου, 10 μαθητές από τη Β’ Λυκείου και 15 μαθητές από τη Γ’ Λυκείου.

Οι ενδιαφερόμενοι μαθητές θα καταθέσουν σχετική γραπτή δήλωση στον Διευθυντή του σχολείου τους μέχρι τις 26 Φεβρουαρίου 2016.

Οι Διευθυντές, τόσο των Δημοσίων όσο και των Ιδιωτικών σχολείων, θα υποβάλουν συγκεντρωτικό πίνακα σε ηλεκτρονική μορφή στην οικεία Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, μέχρι τις 4 Μαρτίου 2016, κοινοποιώντας τον ταυτόχρονα και στην Οργανωτική Επιτροπή του διαγωνισμού, στην Ε.Ε.Χ. στην ηλεκτρονική διεύθυνση: info(ΑΤ))eex.gr , Κάνιγγος 27, 106 82 Αθήνα, τηλ.: 210-38.21.524, fax: 210-38.33.597.

Ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών που θα δηλώσουν συμμετοχή, θα ορισθούν Εξεταστικά Κέντρα (Ε.Κ.) και o απαιτούμενος αριθμός επιτηρητών από τους Διευθυντές Διευθύνσεων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σε συνεργασία με τις τοπικές Ε.Λ.Μ.Ε. και τα Περιφερειακά Τμήματα της Ε.Ε.Χ. (όπου υπάρχουν). Κάθε Εξεταστικό Κέντρο πρέπει να είναι εξοπλισμένο με υπολογιστή και ηλεκτρονική διεύθυνση για την αποστολή των θεμάτων, καθώς και fax για την περίπτωση που υπάρξει πρόβλημα με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, φωτοαντιγραφικό μηχάνημα, επαρκή ποσότητα φύλλων χαρτιού και επαρκή αριθμό τετραδίων με ετικέτες-καλύμματα (Πανελληνίων Εξετάσεων).

Σε κάθε Εξεταστικό Κέντρο θα προΐσταται ένας υπεύθυνος, Διευθυντής ή Υποδιευθυντής Λυκείου, κλάδου ΠΕ 04 κατά προτίμηση, που θα ορισθεί από τον αντίστοιχο Διευθυντή Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Οι Διευθυντές των Διευθύνσεων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης θα μεριμνήσουν για την έγκαιρη ενημέρωση των σχολείων της αρμοδιότητάς τους όσον αφορά στα Εξεταστικά Κέντρα, στα οποία θα διαγωνισθούν οι μαθητές. Επίσης, θα γνωστοποιήσουν στην Οργανωτική Επιτροπή (Ο.Ε.) του διαγωνισμού τις διευθύνσεις των Εξεταστικών Κέντρων, τα ονόματα των υπευθύνων και τον αριθμό των διαγωνιζομένων σε κάθε Εξεταστικό Κέντρο.

Οι διαγωνιζόμενοι μαθητές θα προσέλθουν στα Εξεταστικά Κέντρα στις 8.30 π.μ. με τις ταυτότητές τους ή άλλο αποδεικτικό στοιχείο.

Ο διαγωνισμός θα έχει διάρκεια τρεις (3) ώρες μετά τη διανομή των θεμάτων. Θα επιτραπεί η χρήση επιστημονικών υπολογιστών τσέπης (scientific calculators).

Τα θέματα θα σταλούν το πρωί της ημέρας της διεξαγωγής του διαγωνισμού από την Ε.Ε.Χ. μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (σε μορφή pdf) στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις των Εξεταστικών Κέντρων και «θα ανοιχθούν» από τον υπεύθυνο κάθε Εξεταστικού Κέντρου, παρουσία δύο επιτηρητών, θα φωτοτυπηθούν και θα διανεμηθούν στους μαθητές. Οι υπεύθυνοι των εξεταστικών κέντρων να έχουν φροντίσει να είναι ανοιχτό το edunet (σε περίπτωση προβλήματος να επικοινωνήσουν με τα γραφεία της Ε.Ε.Χ.). Για λόγους ασφαλείας, θα ήταν επιθυμητό να αναγράφεται και η προσωπική ηλεκτρονική διεύθυνση του υπεύθυνου ή άλλου μέλους της επιτροπής κάθε εξεταστικού κέντρου.

Οι επιτηρητές θα πρέπει να υπογράφουν τα γραπτά που παραλαμβάνουν από τους μαθητές, αναγράφοντας το ονοματεπώνυμό τους και το σχολείο στο οποίο υπηρετούν.

Μετά τη λήξη του διαγωνισμού, οι υπεύθυνοι των Εξεταστικών Κέντρων θα πρέπει να φροντίσουν να συγκεντρώσουν τα γραπτά, να τα τοποθετήσουν αμέσως σε φακέλους, τους οποίους θα σφραγίσουν και θα αποστείλουν εγκαίρως (την πρώτη εργάσιμη ημέρα μετά το διαγωνισμό) στην Ε.Ε.Χ.. Επιπλέον, οι υπεύθυνοι των Εξεταστικών Κέντρων θα πρέπει να επισυνάψουν σε κάθε φάκελο και τις καταστάσεις με τα ονόματα και τα στοιχεία επικοινωνίας των μαθητών και των επιτηρητών που πήραν μέρος στο διαγωνισμό.

Παρακαλούνται θερμά οι υπεύθυνοι των εξεταστικών κέντρων να αποστείλουν στην Ε.Ε.Χ. τα στοιχεία επικοινωνίας των μαθητών και των επιτηρητών και σε ηλεκτρονική μορφή, ώστε να αποσταλούν οι σχετικές βεβαιώσεις και ευχαριστήριες επιστολές.

Από το διαγωνισμό θα επιλεγούν οι 6 μαθητές που εξετάστηκαν στα θέματα της Γ΄ Λυκείου και οι 4 μαθητές που εξετάστηκαν στα θέματα της Β’ Λυκείου που θα συγκεντρώσουν τη μεγαλύτερη βαθμολογία, καθώς και οι ισοβαθμήσαντες με αυτούς.

Η Ε.Ε.Χ. θα φροντίσει για την άσκησή τους στη δεύτερη φάση και στη συνέχεια για την επιλογή της τελικής ομάδας των τεσσάρων (4) μαθητών, η οποία θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στην 48η Διεθνή Ολυμπιάδα Χημείας, η οποία θα πραγματοποιηθεί από 20-29 Ιουλίου του 2016 στo Καράτσι του Πακιστάν.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθύνεστε στην: Ένωση Ελλήνων Χημικών, Κάνιγγος 27, 106 82, Αθήνα, τηλέφωνα: 210-38.21.524, 210-38.29.266, Fax: 210-38.33.597, ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.eex.gr και ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: info(ΑΤ)eex.gr

Παρακαλούμε να ενημερώσετε τα σχολεία της αρμοδιότητάς σας και να κοινοποιήσετε στην Ε.Ε.Χ. τα e-mail των σχολείων που θα ορισθούν ως Εξεταστικά Κέντρα.

Σημειώνεται ότι η συμμετοχή των εκπαιδευτικών είναι εθελοντική. Τα έξοδα μετακίνησης στο εσωτερικό της χώρας (προς και από τα διεθνή αεροδρόμια της χώρας) βαρύνουν αποκλειστικά τον διαγωνιζόμενο, δηλαδή χωρίς δαπάνη για το Δημόσιο.

Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΙΩΑΝΝΗΣ Δ. ΠΑΝΤΗΣ


ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΜΑΘΗΤΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ 2016

Οι μαθητές της Α΄ τάξης του Λυκείου εξετάζονται σε θέματα σχετικά με την ύλη της Α΄ τάξης.

Οι μαθητές της Β΄ τάξης του Λυκείου εξετάζονται σε θέματα σχετικά με την ύλη της Α΄ και Β΄ τάξης.

Οι μαθητές της Γ΄ τάξης του Λυκείου εξετάζονται σε θέματα σχετικά με την ύλη της Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξης.

Α΄ ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ

1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΟΙΕΣ

1) ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΛΗΣ

Άτομα, μόρια, ιόντα

Σύσταση και δομή του ατόμου

Ατομικός αριθμός, μαζικός αριθμός, ισότοπα

2) ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΥΛΗΣ - ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ

Καταστάσεις της ύλης και μετατροπές καταστάσεων

Μεταβολές (φαινόμενα)

Ιδιότητες

3) ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΛΗΣ – ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

Ομογενή, ετερογενή σώματα, χημικές ουσίες, στοιχεία, ενώσεις, μείγματα

Διαλύματα

2. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ – ΔΕΣΜΟΙ

1) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΗ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ

Ένα απλό μοντέλο του ατόμου

2) ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ

Κατάταξη των στοιχείων στον περιοδικό πίνακα

Χρησιμότητα του περιοδικού πίνακα

3) ΧΗΜΙΚΟΣ ΔΕΣΜΟΣ

Παράγοντες που καθορίζουν τη χημική συμπεριφορά του ατόμου

Ιοντικός δεσμός

Ομοιoπολικός δεσμός

4) ΑΡΙΘΜΟΣ ΟΞΕΙΔΩΣΗΣ - ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ

Εύρεση του αριθμού οξείδωσης

Γραφή χημικών τύπων & ονοματολογία των ενώσεων

3. ΟΞΕΑ – ΒΑΣΕΙΣ - ΟΞΕΙΔΙΑ - ΑΛΑΤΑ

ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Σύνθεση - Διάσπαση - Απλή αντικατάσταση

Διπλή αντικατάσταση - Eξουδετέρωση

4. ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΑ

1) ΕΝΝΟΙΕΣ ΓΙΑ ΧΗΜΙΚΟΥΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥΣ

Σχετική ατομική μάζα (Ατομικό βάρος)

Σχετική μοριακή μάζα (Μοριακό βάρος)

mole

Σταθερά Avogadro (NA)

Γραμμομοριακός όγκος (Vm)

2) ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΕΞΙΣΩΣΗ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

3) ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΔΙΑΛΥΜΑΤΟΣ

Μονάδες περιεκτικότητας διαλυμάτων - Διαλυτότητα

Αραίωση και ανάμειξη διαλυμάτων

4) ΣΤΟΙΧΕΙΟΜΕΤΡΙΚΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ

5. Εργαστηριακές Ασκήσεις

1. Εύρεση pH διαλύματος με χρήση δεικτών και πεχαμέτρου.

2. Χημικές αντιδράσεις και ποιοτική ανάλυση ιόντων.

3. Παρασκευή διαλύματος ορισμένης συγκέντρωσης

Β΄ ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ

1. ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

1) ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

Χαρακτηριστικές ομάδες - Ομόλογες σειρές

2) ΟΝΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΟΡΓΑΝΙΚΩΝ ΕΝΩΣΕΩΝ

3) ΙΣΟΜΕΡΕΙΑ

2. ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ – ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ

1) ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ – ΥΔΡΟΓΟΝΟΑΝΘΡΑΚΕΣ

Πετρέλαιο & προϊόντα, βενζίνη, καύση, καύσιμα

Νάφθα, πετροχημικά

Αλκάνια, μεθάνιο, φυσικό αέριο, βιοαέριο

Καυσαέρια, καταλύτες αυτοκινήτων

2) ΑΛΚΕΝΙΑ - ΑΛΚΙΝΙΑ - ΒΕΝΖΟΛΙΟ

3) ΡΥΠΑΝΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ

φωτοχημική ρύπανση,

Φαινόμενο θερμοκηπίου

Τρύπα του όζοντος

3. ΑΛΚΟΟΛΕΣ – ΦΑΙΝΟΛΕΣ

1) ΑΛΚΟΟΛΕΣ

Ταξινόμηση, Παρασκευές – Αλκοολική ζύμωση - Ιδιότητες

Χαρακτηριστικές ιδιότητες των καρβονυλικών ενώσεων

4. ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ

1) ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ

Ταξινόμηση

Οξικό οξύ, Βενζοϊκό οξύ

5. ΒΙΟΜΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΜΟΡΙΑ

1) ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ

Είδη - Χημική συμπεριφορά - Βιοχημικός ρόλος, θρεπτική αξία των υδατανθράκων

2) ΛΙΠΗ - ΕΛΑΙΑ, ΣΑΠΟΥΝΙΑ

Είδη λιπών και ελαίων - Βιοχημικός ρόλος, θρεπτική αξία των λιπών και ελαίων

Σαπούνια, συνθετικά απορρυπαντικά - Απορρυπαντική δράση σαπουνιών

3) ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

Αμινοξέα, πρωτεΐνες - Βιοχημικός ρόλος πρωτεϊνών

6. Εργαστηριακές Ασκήσεις

1. Παρασκευή και οξείδωση αιθανόλης (Αλκοτέστ)

2. Oξινος χαρακτήρας καρβοξυλικών οξέων

4. Ανίχνευση υδατανθράκων

Γ’ ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

Κεφάλαιο 1ο:

Οξειδοαναγωγή.

Αριθμός οξείδωσης

Οξείδωση – Αναγωγή

Ορισμός των οξειδωτικών και των αναγωγικών ουσιών.

Συμπλήρωση αντιδράσεων οξειδοαναγωγής πολύπλοκου μορφής με γνωστά προϊόντα

Τα παραδείγματα:
1) Οξείδωση ΝΗ3 από CuO,
4) Οξείδωση CO από KMnO4 παρουσία H2SO4 και
5) Οξείδωση FeCl2 από K2Cr2O7 παρουσία HCl

Κεφάλαιο 2ο:

Θερμοχημεία

Μεταβολή ενέργειας κατά τις χημικές μεταβολές.

Ενδόθερμες-εξώθερμες αντιδράσεις

Θερμότητα αντίδρασης – ενθαλπία»,

Ενθαλπία αντίδρασης – ΔΗ

Αρχή Lavoisier

Κεφάλαιο 3ο:

Χημική Κινητική

Γενικά για τη χημική κινητική και τη χημική αντίδραση

Ταχύτητα αντίδρασης- Καμπύλη αντίδρασης

Κεφάλαιο 4ο:

Χημική Ισορροπία

Όπως προβλέπεται από το σχολικό βιβλίο στις παραγράφου 4.1, 4.2, 4.3, με εξαιρέσεις:
- την υποενότητα: «Κινητική απόδειξη του νόμου της ΧΙ»
- τις ασκήσεις με Κp και μερικές πιέσεις

Κεφάλαιο 5ο:

Ιοντική ισορροπία

Οξύ – βάση κατά Bronsted – Lowry

Ισχύς οξέων-βάσεων, Βαθμός ιοντισμού

Ιοντισμός ασθενών οξέων, βάσεων, νερού – pH

Ρυθμιστικά διαλύματα

Δείκτες - Ογκομέτρηση εξουδετέρωσης

Κεφάλαιο 6ο:

Ηλεκτρονιακή δομή των ατόμων

Ατομικό πρότυπο Bohr, κυματική φύση της ύλης, αρχή αβεβαιότητας, κβαντικοί αριθμοί, αρχές ηλεκτρονιακής δόμησης

Περιοδικός πίνακας - στοιχεία μετάπτωσης, μεταβολή περιοδικών ιδιοτήτων (ατομική ακτίνα, ηλεκτραρνητικότητα, ενέργεια ιοντισμού)

Κεφάλαιο 7ο:

Οργανική χημεία

σ - και π- δεσμοί, υβριδισμός

Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων (προσθήκη, απόσπαση, υποκατάσταση, πολυμερισμός, οξειδοαναγωγή, οξέων-βάσεων, αλογονοφορμική αντίδραση)

Ταυτοποίηση – διάκριση

Εργαστηριακές ασκήσεις

1. Ρυθμιστικά Διαλύματα

2. Ογκομέτρηση εξουδετέρωσης