ΙΣΤΟΡΙΑ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ - Οδηγίες Διδασκαλίας

Αξιολόγηση Χρήστη: 0 / 5

Αστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια ΑνενεργάΑστέρια Ανενεργά
 

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΛΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Γ' ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Αρ.Πρωτ.164288/Δ2/03-10-2017/ΥΠΠΕΘ

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ
Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ
ΤΜΗΜΑ Α
Πληροφορίες: Α. Πασχαλίδου - B. Πελώνη
Τηλέφωνο: 210-3443422 - 210-3442238

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία της Ιστορίας στο Γυμνάσιο για το σχολικό έτος 2017-2018
Σχετ.: Το με αρ. πρωτ. εισ. ΥΠ.Π.Ε.Θ. 159333/25-09-2017 έγγραφο

Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξη 37/21-09-2017 του Δ.Σ) σας αποστέλλουμε τις παρακάτω οδηγίες για τη διδασκαλία της Ιστορίας στο Γυμνάσιο για το σχολικό έτος 2017-2018.

ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (HMEΡΗΣΙΟΥ-ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ)

Οι οδηγίες που ακολουθούν έχουν την ακόλουθη δομή: Πρώτον, προτείνεται η διδασκαλία των διδακτικών ενοτήτων με δύο τρόπους:
α) «Διδασκαλία με έμφαση στα ακόλουθα σημεία» και
β) «συνοπτική παρουσίαση» ή «απλή αναφορά».

Στην πρώτη περίπτωση πρόκειται για επισήμανση των στοιχείων κάθε διδασκόμενης ενότητας στα οποία ο/η εκπαιδευτικός καλείται να επιμείνει και τα οποία οι μαθητές/τριες οφείλουν να εμπεδώσουν και στα οποία εντέλει θα εξεταστούν. Είναι τα σημεία εκείνα που κρίνονται απαραίτητα για την ιστορική κατανόηση της συγκεκριμένης ενότητας, αλλά και αποτελούν προϋπόθεση για την κατανόηση των επομένων. Στη δεύτερη περίπτωση, η οποία αφορά ενότητες ή σημεία ενοτήτων που δεν θα συμπεριληφθούν στην εξεταστέα ύλη, είτε ο/η εκπαιδευτικός δίνει μια περίληψη, είτε απλώς αναφέρει ιστορικά γεγονότα και φαινόμενα προκειμένου να διασφαλιστεί η ιστορική συνέχεια και κατανόηση, είτε ακόμη, προκειμένου να καταστεί εύληπτη η συνοπτική παρουσίασή τους, τα παρουσιάζει με υποστηρικτικό υλικό, π.χ. γραπτές πηγές, χάρτες, εικόνες κ.ά. Πρόκειται κυρίως για ενότητες με παράθεση γεγονότων, συνήθως στρατιωτικών, που εμπεριέχουν πολλές λεπτομέρειες, αλλά και γεγονότων ή/και στοιχείων που οι μαθητές/τριες έχουν διδαχθεί αναλυτικά σε άλλες τάξεις και σε άλλα μαθήματα. Στην περίπτωση της Γ΄ Γυμνασίου στην κατηγορία αυτή έχουμε συμπεριλάβει και φαινόμενα σημαντικά για την κατανόηση του ιστορικού γίγνεσθαι με τα οποία όμως οι μαθητές/τριες δεν μπορούν παρά να έχουν μια πρώτη επαφή, λόγω της μεγάλης έκτασης της ύλης στην τάξη αυτή.

Δεύτερον, υπάρχει η ένδειξη «Υποστηρικτικό υλικό» και «Προτεινόμενη/ες δραστηριότητα/ες». Δεν πρόκειται για την παράθεση ενός εξαντλητικού καταλόγου υλικού και δραστηριοτήτων, αλλά για τη συγκέντρωση και πρόταση με τρόπο ενδεικτικό υλικού και δραστηριοτήτων που διευκολύνουν την ενεργητική μάθηση και συμμετοχή των μαθητών/τριών. Έτσι, υλικό και δραστηριότητες τις περισσότερες περιπτώσεις συνθέτουν ένα μικρό σχέδιο μαθήματος, από το οποίο ο/η εκπαιδευτικός επιλέγει ανάλογα με τον χρόνο, τα ενδιαφέροντα και τις δυνατότητες της τάξης του. Είναι προφανές ότι ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να αξιοποιήσει δικό του υποστηρικτικό υλικό και να προτείνει δικές του δραστηριότητες. Οι τελευταίες μπορούν να γίνουν στην τάξη ή να δοθούν, σε κάποιες περιπτώσεις, ως εργασίες στο σπίτι.

Οι εργασίες που προτείνονται στο τέλος των οδηγιών για τη διδασκαλία της ύλης της Α΄ και Β΄ Γυμνασίου αποτελούν και αυτές ενδεικτική παράθεση ιδεών και θεμάτων. Απαιτείται συμπληρωματική βιβλιογραφία και δικτυογραφία από τον/την εκπαιδευτικό για ό,τι επιλεγεί από τους/τις μαθητές/τριες. Οι παρούσες οδηγίες προβλέπουν τη διάθεση κάποιων ωρών, μετά την ολοκλήρωση της ύλης, στην ανάθεση, καθοδήγηση από τον/την εκπαιδευτικό και παρουσίαση από τους/τις μαθητές/τριες αυτών των εργασιών, ως ολοκλήρωση της διδασκαλίας του μαθήματος στην κάθε τάξη. Στην περίπτωση της Γ΄ Γυμνασίου πιστεύουμε ότι ο/η εκπαιδευτικός μπορεί να βρει πολύ ενδιαφέρουσες διαθεματικές δραστηριότητες στο σχολικό εγχειρίδιο και να εμπλέξει το τμήμα του με κάποιες από αυτές.

(...)

ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Ημερήσιου και Εσπερινού)

ΟΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΙΣ

Με θεματικό άξονα τις ευρωπαϊκές επαναστάσεις του 18 ου και του 19ου αιώνα,

1. να μελετηθεί ο ευρωπαϊκός Διαφωτισμός που αποτέλεσε το ιδεολογικό υπόβαθρο αυτών των επαναστάσεων,

2. να εντοπιστεί η σημασία της αμερικανικής και της γαλλικής επανάστασης στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια ιστορία,

3. να εκτιμηθεί η επίδραση των επαναστάσεων του 18ου αιώνα στην προετοιμασία της ελληνικής επανάστασης και να διαγραφεί η πορεία της τελευταίας τόσο σε πολιτικό- ιδεολογικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο,

4. να παρουσιαστούν οι φάσεις της βιομηχανικής επανάστασης και να καταγραφούν οι ιδεολογικές, κοινωνικές και πολιτικές συνέπειές τους.

5. να κατανοηθεί το φαινόμενο της αποικιοκρατίας και οι συνέπειές του.

Διδακτικές ενότητες

Ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 1: Η εποχή του Διαφωτισμού

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Ανάπτυξη επιστημών κατά τον 17ο αι. (απλή αναφορά), σ. 11
β) Το κίνημα του Διαφωτισμού, οι κυριότεροι εκπρόσωποι και τρόποι διάχυσης των διαφωτιστικών ιδεών, σ. 11,12, 13
γ) Τομείς ενδιαφέροντος των διαφωτιστών, σ. 11, 12, 13
δ) Αποδοχή του διαφωτιστικού κινήματος από τους ηγέτες και την κοινωνία της εποχής (απλή αναφορά), σ. 12, 13.

Λέξεις- κλειδιά :
λογική (ορθολογισμός), διάκριση εξουσιών, κοινωνικό συμβόλαιο, εγκυκλοπαίδεια, φωτισμένη δεσποτεία.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Εικαστική πηγή (σ. 13) Γκ. Λενονιέ, Ο Ντ΄Αλαμπέρ διαβάζει την Εγκυκλοπαίδεια στο σαλόνι της μαντάμ Ζοφρέν, προκειμένου να κατανοηθεί η αντιμετώπιση των διαφωτιστικών ιδεών από τα ανώτερα μορφωμένα κοινωνικά στρώματα.
-«Γλωσσάριο όρων του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού», Φωτόδεντρο:
http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-9493

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
Συνθετική παρουσίαση των πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών απόψεων των διαφωτιστών από τις πηγές αρ. 3 (α & β), 4 και 6, σ. 11-12 του σχ. βιβλίου.

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 2: Η αμερικανική επανάσταση

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Χαρακτήρας και αιτήματα της επανάστασης, σ. 15
β) Αφορμή για την έκρηξη και αποτελέσματα του «πολέμου της ανεξαρτησίας», σ. 14-15
γ) Πολιτειακό σύστημα των Η.Π.Α., σ. 15.

Λέξεις κλειδιά:
αγγλική κηδεμονία, αμερικανική εθνική συνείδηση, Διακήρυξη Ανεξαρτησίας

Υποστηρικτικό υλικό:
-Χάρτης (σ. 14), προκειμένου να γίνει κατανοητό το γεωγραφικό πλαίσιο αναφοράς
-Εικόνα αρ. 2 (σ. 14), ώστε να διαφανεί η γενίκευση της αντίδρασης των Αμερικανών απέναντι στους Άγγλους
-Πηγή Η Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας, σ. 15

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Καταγραφή των γεωγραφικών, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτισμικών χαρακτηριστικών των αποικιών του βορρά και του νότου, ώστε να αναδειχθεί και το γεγονός ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών, παρά τις διαφορές τους, ενστερνιζόταν την απόσχιση από την αγγλική κηδεμονία
-Εντοπισμός διαφωτιστικών απόψεων στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας.

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 3: Η έκρηξη και η εξέλιξη της γαλλικής επανάστασης (1789- 1794)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 4: (υποενότητα): Η τρίτη και τελευταία φάση της γαλλικής επανάστασης, 1794-1799

Ενιαία διδασκαλία με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Κοινωνική διαστρωμάτωση στη Γαλλία στα τέλη του 18ου αιώνα, δομικά και συγκυριακά προβλήματα / αιτίες και αφορμή επανάστασης, σ. 16
β) Μετάβαση από τη συνέλευση των τριών τάξεων στη Συντακτική συνέλευση, σ.16, 17
γ) Διάκριση των εξουσιών στο Σύνταγμα του 1791, σ. 17
δ) Ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις της Νομοθετικής Συνέλευσης, σ. 18 ε) Ρόλος του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΣΤ΄ και των λεσχών, σ.16, 17, 18
στ) Αποφάσεις της Συμβατικής Συνέλευσης, σ. 18
ζ) Περίοδος Τρομοκρατίας και Ροβεσπιέρος, σ.18, 19
η) Διευθυντήριο και Ναπολέων, (απλή αναφορά), σ. 20

Λέξεις- κλειδιά:
Όρκος του Σφαιριστηρίου, Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη, συνταγματική μοναρχία, αβασίλευτη δημοκρατία, περίοδος Τρομοκρατίας, Διευθυντήριο.

Υποστηρικτικό υλικό:
- Γελοιογραφία αρ. 1 (σ. 16), προκειμένου να φανούν τα προνόμια των δύο ανώτερων τάξεων της γαλλικής κοινωνίας και τα βάρη που είχε αναλάβει η τρίτη τάξη
- Εικαστική πηγή αρ. 2, Ζ.Λ. Νταβίντ, Ο όρκος του σφαιριστηρίου, (σ.16), εικόνα αρ. 3 (σ. 16), Οπλισμένες γυναίκες βαδίζουν εναντίον των ανακτόρων των Βερσαλιών, προκειμένου να συνδεθεί η κοινωνική πραγματικότητα με την επαναστατική ατμόσφαιρα.
- Χρονολογικός πίνακας «Οι μεγάλες επαναστάσεις: Γαλλική Επανάσταση»,
Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-ugc-8525-346
- Χάρτης (σ. 20), προκειμένου να εντοπιστούν οι αλλαγές στο πολιτικό τοπίο της Ευρώπης με την επικράτηση του Ναπολέοντα και να εξαχθούν συμπεράσματα.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
- ΄Ασκηση/δραστηριότητα 1, σ. 19 του σχ. βιβλίου.
-Παρακολούθηση και συζήτηση αποσπασμάτων από την ταινία της Εκπαιδευτικής Τηλεόρασης: «Η Γαλλική Επανάσταση», μέρος Α΄ (ενδεικτικά: 08:30΄ έως 10:45΄, από 13:50΄ έως 15:55΄, από 21:00΄ έως 23:04΄): https://www.youtube.com/watch?v=Gc9R4PyH-Ic

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 4: η υποενότητα «Το συνέδριο της Βιέννης»
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 6: Τα επαναστατικά κινήματα των ετών 1820-1821 στην Ευρώπη

Διδασκαλία της υποενότητας «Το συνέδριο της Βιέννης», σ. 22

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας 6, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν:
α) τις πολιτικές διεκδικήσεις και την ανάπτυξη των εθνικών ιδεολογιών (αρχή των εθνοτήτων) του 19ου αι., σ. 26
β) τις εθνικές διεκδικήσεις, σ. 27

Λέξεις κλειδιά:
Συνέδριο της Βιέννης, Ιερή Συμμαχία, Παλινόρθωση, ατομικές ελευθερίες, πολιτικά δικαιώματα, αρχή των εθνοτήτων, καρμπονάροι

Υποστηρικτικό υλικό:
- Χάρτης (σ.22), προκειμένου να σχολιαστεί ο νέος συσχετισμός δυνάμεων που προέκυψε στην Ευρώπη μετά το Συνέδριο της Βιέννης.
- Πηγή αρ. 2 της ενότητας 6 (σ. 27), ώστε να αναδειχθεί η επίδραση της γαλλικής επανάστασης στα επαναστατικά κινήματα του 19ου αι.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
Εύρεση ομοιοτήτων-διαφορών ανάμεσα στις επαναστατικές κινήσεις των ετών 1820-1821. Προϊδεασμός για τον χαρακτήρα της ελληνικής επανάστασης.

3 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 5: Ο ελληνισμός από τα μέσα του 18ου αι. έως τις αρχές του 19ου αι.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 7: Η Φιλική Εταιρεία και η κήρυξη της ελληνικής επανάστασης στις παραδουνάβιες ηγεμονίες

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας 5, ώστε οι μαθητές/ μαθήτριες να αντιληφθούν:
α) την κοινωνική διαστρωμάτωση και τις οικονομικές διαφοροποιήσεις στον ελλαδικό χώρο κατά τις αρχές του 19ου αιώνα, σ. 23, 24
β) τα κινήματα εναντίον της οθωμανικής κυριαρχίας, σ. 24
γ) τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό, τους κύριους εκπρόσωπους του και τις αντιδράσεις των συντηρητικών κύκλων, σ. 25

Διδασκαλία της ενότητας 7 με έμφαση στην ιδεολογική βάση, το οργανωτικό σχήμα και τις στρατιωτικές ενέργειες της Φιλικής Εταιρείας, σ. 28, 29

Λέξεις- κλειδιά:
ορθόδοξη εκκλησία, Φαναριώτες, προεστοί, έμποροι/ καραβοκύρηδες, κλέφτες, αρματολοί, παροικιακός ελληνισμός, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ρ.Βελεστινλής, Αδ. Κοραής, Φιλική Εταιρεία, Αόρατη Αρχή, Αλ. Υψηλάντης, Ιερός Λόχος.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Δραστηριότητα, «Η οικονομία των Ελλήνων κατά τον 18ο αιώνα»
Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9388
-Δραστηριότητα, «Η προσφορά του Α. Κοραή στον αγώνα»,
Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/9690?locale=el

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Εντοπισμός των επιρροών του ευρωπαϊκού στον νεοελληνικό Διαφωτισμό με βάση την πηγή αρ. 3 (α & β) της ενότητας 1 (σ. 11 του σχ. βιβλίου) και την πηγή αρ. 3 της ενότητας 5 (σ. 25 του σχ. βιβλίου)
-Αναζήτηση διαφωτιστικών επιρροών στην επαναστατική προκήρυξη της Φιλικής Εταιρείας (πηγή αρ. 2 της ενότητας 7, σ. 29)

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 8: Η εξέλιξη της ελληνικής επανάστασης (1821-1827)

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Ευνοϊκοί παράγοντες για την κήρυξη της επανάστασης του 1821, σ. 30
β) Φάσεις της επανάστασης (απλή αναφορά με χρήση πίνακα ή χάρτη), σ. 30-32.

Λέξεις κλειδιά:
ένοπλα ελληνικά σώματα, αντίδραση των Οθωμανών

Υποστηρικτικό υλικό:
-Εικαστικά έργα Ν. Λύτρα, Η ανατίναξη της τουρκικής ναυαρχίδας στη Χίο (σ. 31) και Θ. Βρυζάκη, Η έξοδος του Μεσολογγίου (σ. 32), προκειμένου να συζητηθούν δύο από τα κύρια στρατιωτικά γεγονότα της επανάστασης.
-Προσωπογραφίες ηρώων της επανάστασης στο Φωτόδεντρο (με αναζήτηση συγκεκριμένου προσώπου):
http://photodentro.edu.gr

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
- Συζήτηση για τη σημασία των συμβολισμών κατά τη διάρκεια επαναστατικών κινήσεων και τη δημιουργία εθνικών μύθων, με αφόρμηση το εικαστικό έργο του Θ. Βρυζάκη, Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί τη σημαία της επανάστασης.
- Άσκηση/δραστηριότητα 2, σ. 32 του σχ. βιβλίου.
-Σχολιασμός της σχέσης της ελληνικής επανάστασης με τη γαλλική, με βάση την πηγή αρ. 2, σ. 21 του σχ. βιβλίου.

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 9: Πρώτες προσπάθειες των επαναστατημένων Ελλήνων για συγκρότηση κράτους

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Τοπικοί οργανισμοί (απλή αναφορά), σ. 33
β) Εθνοσυνελεύσεις, Συντάγματα, διάκριση εξουσιών, σ. 33, 34
γ) Εμφύλιοι πόλεμοι: αίτια, φάσεις και αντίπαλοι, σ. 34.

Λέξεις- κλειδιά:
Τοπικοί Οργανισμοί, Εθνοσυνελεύσεις, Σύνταγμα της Επιδαύρου, Πολιτικό Σύνταγμα της Ελλάδος

Υποστηρικτικό υλικό:
- Πηγή αρ. 1 (σ. 33 του σχ. βιβλίου), προκειμένου να υπογραμμιστεί η σημασία που αποδίδεται στον χαρακτήρα της ελληνικής επανάστασης
- Πηγή αρ. 3 (σ. 34 του σχ. βιβλίου), προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι τοπικιστικές αντιθέσεις και οι οικονομικές διαστάσεις της εμφύλιας σύγκρουσης
- Διαδραστική εφαρμογή «Από αγωνιστής πολίτης» http://keine-diad.academyofathens.gr:8080/rev/

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
- Εντοπισμός των επιρροών του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού στα ελληνικά συντάγματα (πηγές αρ. 2, σ. 33 και αρ. 4, σ. 34 του σχ. βιβλίου).
- Σχολιασμός των εμφύλιων συγκρούσεων, με βάση την πηγή αρ. 3 (σ. 34 του σχ. βιβλίου).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. Ενότητα 10: Ελληνική επανάσταση και Ευρώπη

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν :
α) τις πρώτες προσπάθειες των Ελλήνων να εξασφαλίσουν την ηθική και υλική βοήθεια των Ευρωπαίων, σ. 35
β) τις διακυμάνσεις της ευρωπαϊκής διπλωματίας, (σ. 35, 36)
γ) το κίνημα του φιλελληνισμού, σ. 36
Διδασκαλία με έμφαση στην πορεία προς την ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, σ. 36- 37.

Λέξεις κλειδιά:
Μεγάλες Δυνάμεις, διπλωματικές ενέργειες, δάνεια, πράξη προστασίας, φιλέλληνες, πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας.

Υποστηρικτικό υλικό:
- Πηγή αρ. 1 (σ. 35), προκειμένου να αιτιολογηθεί ο τρόπος παρουσίασης της Ελληνικής Επανάστασης στους Ευρωπαίους.
- Πηγή αρ. 2 (σ. 35), προκειμένου να διαφανούν τα ερείσματα του φιλελληνικού ρεύματος.
- Χάρτης (σ. 37), προκειμένου να γίνουν αντιληπτά και να σχολιαστούν τα όρια του πρώτου Ελληνικού κράτους.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Αξιοποίηση του εικαστικού έργου Θ. Βρυζάκη, Η υποδοχή του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι, https://maccunion.files.wordpress.com/2013/03/161.jpg προκειμένου να σχολιαστεί η αντιμετώπιση των φιλελλήνων από τους ελληνικούς πληθυσμούς.
- Τεκμηρίωση της άποψης του ιστορικού Hobsbawm (πηγή αρ. 3, σ. 36 του σχ. βιβλίου) σχετικά με τη σημασία της Ελληνικής Επανάστασης.

3 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Ενότητα 1: μόνο η υποενότητα «Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17ο και τον 18ο αιώνα» (σ.10)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Ενότητα 12: Η ωρίμανση της βιομηχανικής επανάστασης

Συνοπτική παρουσίαση, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν:
α) το φαινόμενο της βιομηχανικής επανάστασης και τις διαφοροποιήσεις στην οικονομία, την επιστήμη και την κοινωνία κατά την πρώτη φάση της βιομηχανικής επανάστασης, σ.10-11, 41
β) την εξάπλωση και ωρίμανσή της από τα μέσα του 19ου αι., τις νέες μορφές ενέργειας, τις αλλαγές σε επικοινωνίες, συγκοινωνίες, σ. 41-43
γ) τον οικονομικό φιλελευθερισμό, καπιταλισμό, τα μονοπώλια, σ. 43

Λέξεις- κλειδιά :
αλλαγές στις διαδικασίες παραγωγής, χρήση νέων μηχανών, δημιουργία μεγάλων εργοστασίων, συγκέντρωση κεφαλαίων, ανακάλυψη φυσικών νόμων, ενίσχυση αστικής τάξης, μορφές ενέργειας, επικοινωνία, συγκοινωνίες και εμπόριο, καπιταλισμός και οικονομικός φιλελευθερισμός.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Εικόνες των ενοτήτων
-Πηγή αρ. 1 της ενότητας 1 (σ. 10), προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι κοινωνικές επιπτώσεις της χρήσης των νέων μηχανών κατά την πρώτη φάση της βιομηχανικής επανάστασης.
-Πηγή αρ. 1 της ενότητας 12 (σ. 42), προκειμένου να διαφανεί η σύνδεση των επιστημονικών ανακαλύψεων με τη βιομηχανία και η σημασία της εκπαίδευσης κατά την περίοδο ωρίμανσης της βιομηχανικής επανάστασης

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Δημιουργία γλωσσαρίου «Βιομηχανικής επανάστασης», Φωτόδεντρο:
http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-lor-8521-9491
-Σχολιασμός της πηγής αρ.3, σ. 43 του σχ. βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Ενότητα 13: Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της βιομηχανικής επανάστασης

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) πληθυσμιακές μεταβολές (απλή αναφορά), σ. 44
β) κοινωνικοί μετασχηματισμοί (απλή αναφορά στις κοινωνικές ομάδες), σ. 44
γ) σοσιαλιστικές θεωρίες, ανάπτυξη του συνδικαλισμού, πολιτική οργάνωση των εργατών, κίνημα για τη χειραφέτηση των γυναικών, σ. 44-45

Λέξεις-κλειδιά:
Κοινωνικοί μετασχηματισμοί, αστικοποίηση, εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση, εργάτες, σοσιαλισμός - μαρξισμός, συνδικαλισμός, Πρωτομαγιά, γυναικείο κίνημα.

Υποστηρικτικό υλικό:
Πηγές και εικόνες της ενότητας

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
- Άσκηση/ δραστηριότητα 2, σ. 45 του βιβλίου
- Ίδρυμα της Βουλής, Δημοκρατία και Εκπαίδευση, «Γυναίκες, το μισό της ανθρωπότητας», Παιδαγωγικά Εργαστήρια: Εργαστήρι 1
- Φύλλα εργασίας 1, 2, http://foundation.parliament.gr/central.aspx?sId=110I444I1140I646I460627

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. Ενότητα 15: Αποικιοκρατία και αποικιακοί ανταγωνισμοί

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Ιμπεριαλισμός και αποικιοκρατία, σ. 49
β) Κύρια αίτια, σ. 49
γ) Κοινωνική βάση της αποικιοκρατίας, σ. 49
δ) Αποικιακή εξάπλωση (απλή αναφορά)
ε) Αποτελέσματα της αποικιοκρατίας, σ. 50-51

Λέξεις-κλειδιά:
αποικιοκρατία, ιμπεριαλισμός.

Υποστηρικτικό υλικό:
- Πηγές σχ. βιβλίου
- Χάρτης, σ. 50, προκειμένου να διαφανεί η διείσδυση της αποικιοκρατίας σε όλη την έκταση της Αφρικανικής ηπείρου.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
Σύγκριση του χάρτη της Αφρικανικής ηπείρου της περιόδου της αποικιοκρατίας με σημερινό χάρτη και εξαγωγή συμπερασμάτων.

3 ώρες

Με θεματικό άξονα την αναζήτηση της πολιτειακής ταυτότητας της μετεπεναστατικής Ελλάδας κατά το 19ο αι.:

1. να μελετηθεί η μετάβαση από τα Δημοκρατικά Συντάγματα των Εθνοσυνελεύσεων της Επανάστασης στη συγκεντρωτική διακυβέρνηση του Ι. Καποδίστρια, στην Απόλυτη Μοναρχία του Όθωνα, στη Συνταγματική Μοναρχία και τελικά στη Βασιλευόμενη Δημοκρατία του Γεώργιου Α΄,

2. να διερευνηθεί ο ρόλος του βασιλιά και των κομμάτων μέχρι και το 1912,

3. να αναδειχθεί η περίοδος του δικομματισμού και τα όριά της,

4. να παρουσιαστεί συνοπτικά η συμβολή των επαναστάσεων και των κινημάτων (επανάσταση του 1843, Ναυπλιακά, Γουδί) στη διαμόρφωση του πολιτειακού τοπίου,

5. να καταδειχθεί η σταδιακή διεύρυνση των ελληνικών συνόρων.

6. να αναδειχθούν οι οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές της ελληνικής κοινωνίας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 17: Ο Ι. Καποδίστριας ως κυβερνήτης της Ελλάδας (1828- 1831) . Η ολοκλήρωση της ελληνικής επανάστασης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 18: Από την άφιξη Όθωνα (1833) ως την 3η Σεπτεμβρίου 1843, οι υποενότητες « εκλογή και άφιξη του Όθωνα» και «περίοδος της Αντιβασιλείας»

Διδασκαλία της ενότητας 17 με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Εσωτερική πολιτική του Ι. Καποδίστρια:
-Πολίτευμα και Διοίκηση, σ. 55
- Ένοπλες δυνάμεις, πειρατεία, σ. 55.
-Κρατικό ταμείο, Νόμισμα-Φοίνικας, λιτότητα δαπανών, εκσυγχρονισμός γεωργίας, σ. 55
-Εκπαίδευση-βασικές σπουδές και επαγγελματική κατάρτιση, σ. 56
β) Εξωτερική πολιτική του Ι. Καποδίστρια:
- Εθνική Ανεξαρτησία και διεύρυνση συνόρων, σ. 56
γ) Συγκεντρωτική διακυβέρνηση: Οι φίλοι και οι εχθροί. Ο ρόλος της Αντιπολίτευσης και η δολοφονία του Ι. Καποδίστρια, σ. 56

Λέξεις- κλειδιά: Συγκεντρωτική διακυβέρνηση, αντικαποδιστριακές κινήσεις, φοίνικας, Λόχος Ευελπίδων, Ορφανοτροφείον της Αίγινας, αλληλοδιδακτικά σχολεία, Πρότυπον Αγροκήπιον, χειροτεχνεία.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Χάρτης του σχ. βιβλίου με τα νέα σύνορα (Συνθήκη Κωνσταντινούπολης, 1832, σύνορα Αμβρακικού-Παγασητικού, σ. 56) και σύγκριση με χάρτη αρχικών συνόρων (Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας, 1830, σύνορα Αχελώου-Σπερχειού, σ. 37)
- Διαδραστική εφαρμογή, «Η εκπαιδευτική πολιτική του Ι.Κ., Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9389
- Πίνακας για τη δολοφονία του Ι.Κ., Iστορία και Λογοτεχνία στο Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1991
-Πηγή, «Οι βαθύτερες αιτίες αντίδρασης κατά του κυβερνήτη», Ιστόπολις: http://ts.sch.gr/repo/online-packages/lyk-istopolis/istopolis/content/supstuff/piges.php?FilterID=69

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
΄Ασκηση/δραστηριότητα 1, σ. 56 του σχ. βιβλίου

Συνοπτική διδασκαλία των υποενοτήτων «Εκλογή και άφιξη του Όθωνα», σ. 57 και «Περίοδος της Αντιβασιλείας», σ. 57-58 από την ενότητα 18 με απλή αναφορά στην εκλογή και άφιξη του ΄Οθωνα και στο ρόλο της Αντιβασιλείας.

Λέξεις- κλειδιά: Αντιβασιλεία

Υποστηρικτικό υλικό:
- Πηγή, Η διακήρυξη του ΄Οθωνα (μόλις έφθασε στην Ελλάδα), «Ιστορία και Λογοτεχνία», Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=2012

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
-Εντοπισμός των διαφορετικών απόψεων για το έργο της Αντιβασιλείας στις πηγές της σελίδας 57 του σχ. βιβλίου.

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 18: Από την άφιξη του Όθωνα (1833) ως την 3η Σεπτεμβρίου 1843 οι υποενότητες «Η περίοδος της απόλυτης μοναρχίας» και «Η 3η Σεπτεμβρίου 1843»
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 19: Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862)

Ενιαία διδασκαλία με έμφαση στα εξής σημεία:
α) Περίοδος απόλυτης μοναρχίας, σ.58
β) 3η Σεπτεμβρίου 1843 (αίτια, πρωταγωνιστές, γεγονότα, αποτέλεσμα), σ. 58. γ) Συνταγματική μοναρχία, διάκριση εξουσιών, σ. 59
δ) Λειτουργία πολιτεύματος, σ. 59
ε) Μεγάλη Ιδέα-Κωλέττης, αλυτρωτισμός σ. 59
στ) Αυτόχθονες-ετερόχθονες, (απλή αναφορά), σ. 59
ζ) Κριμαϊκός Πόλεμος και ο Ελληνισμός (απλή αναφορά), σ. 59-60 η) Η έξωση του Όθωνα, (απλή αναφορά), σ. 60.
Λέξεις- κλειδιά: Απόλυτη Μοναρχία, Επανάσταση 3 ης Σεπτεμβρίου 1843, Συνταγματική Μοναρχία, Μεγάλη Ιδέα, αλυτρωτισμός, έξωση.

Υποστηρικτικό υλικό:
- Πίνακας (Χ. Μάρτενς, Η νύχτα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843), σ. 58 του σχ. βιβλίου.
-Διαδραστική εφαρμογή με πηγές, «Το κίνημα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843»,
Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9597

-Διαδραστική εφαρμογή για την επεξεργασία όρων, «Γλωσσάριο ελληνικού κράτους», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9506
- «Το Σύνταγμα του 1844», Βουλή των Ελλήνων:
http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/f3c70a23-7696-49db-9148-f24dce6a27c8/syn12.pdf

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Ασκήσεις/δραστηριότητες 1 και 2, σ. 60 του σχ. βιβλίου (με επιλογή σημείων και γλωσσική εξομάλυνση).

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 20: Από την έξωση του Όθωνα (1862) ως το κίνημα στο Γουδί (1909)

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Ανάρρηση στον θρόνο του Γεωργίου Α΄ και ενσωμάτωση των Επτανήσων, σ. 61
β) Το Σύνταγμα του 1864, σ. 61.
γ) Εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις :
-Αλ. Κουμουνδούρος, 61
-Προβλήματα κοινοβουλευτισμού και αρχή της δεδηλωμένης, σ. 61-62
-Δικομματισμός, σ. 62
- Πρόγραμμα Χ. Τρικούπη και Θ. Δηλιγιάννη, σ. 62
δ) Η πορεία προς την οικονομική και εθνική κρίση (απλή αναφορά), σ. 63 ε) Ο πόλεμος του 1897 και οι πολιτικές εξελίξεις, σ. 63.
Λέξεις κλειδιά: Βασιλευόμενη Δημοκρατία, Κοινοβουλευτισμός, Αρχή Δεδηλωμένης, Δικομματισμός, εκσυγχρονισμός, πτώχευση, Δ.Ο.Ε.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Χάρτης, σ. 66, προκειμένου να εντοπιστεί η σταδιακή διεύρυνση της ελληνικής επικράτειας (1864, 1881)
- Βίντεο, «Τα Συντάγματα του 1844 και 1864», Ιστόπολις: http://ts.sch.gr/repo/online-packages/lyk-istopolis/istopolis/content/SK/unit-intro.php?ThemUnitID=76
-Πηγή 1: Χ. Τρικούπη, «Τίς πταίει;» (με επιλογή σημείων και γλωσσική εξομάλυνση), σ. 61 του σχ. βιβλίου, προκειμένου να γίνει αντιληπτός ο ρόλος του βασιλιά στην πολιτική αστάθεια.

Προτεινόμενη Δραστηριότητα:
Παιχνίδι ρόλων: Πολιτική αντιπαράθεση (debate) οπαδών του Τρικούπη και του Δηλιγιάννη, ενόψει επικείμενων εκλογών.

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. ΕΝΟΤΗΤΑ 23: Η ελληνική οικονομία και κοινωνία κατά τον 19ο αιώνα

Συνοπτική παρουσίαση, ώστε οι μαθητές/τριες να γνωρίσουν:
α) την εξέλιξη της έκτασης και του πληθυσμού του Ελληνικού κράτους
β) τον αγροτικό τομέα: εθνικές γαίες, μικρός κλήρος, μονοκαλλιέργεια, σταφιδική κρίση (βασική αιτία μετανάστευσης αγροτών σε ΗΠΑ) τσιφλίκια Θεσσαλίας, αγώνας κολίγων, Κιλελέρ)
γ) τον τριτογενή τομέα: εμπόριο, ναυτιλία, πλούσιες εμπορικές παροικίες, τραπεζικό σύστημα, έργα υποδομής για τις μεταφορές, αστικοποίηση κυρίως λόγω ανάπτυξης του τριτογενούς τομέα
δ) τη βιομηχανία: χαμηλή ανάπτυξη, επενδύσεις ελλήνων κεφαλαιούχων εξωτερικού, μικρή αριθμητικά εργατική τάξη, εμφάνιση εργατικού συνδικαλισμού
ε) το γυναικείο ζήτημα: έμφαση στο αίτημα της εκπαίδευσης

Λέξεις-κλειδιά:
Εθνικές γαίες, τσιφλίκια, κολίγοι, Κιλελέρ, σταφιδική κρίση, μετανάστευση, εξωελλαδικό κεφάλαιο, έργα υποδομής, αστικοποίηση, βιομηχανία και εργατικό κίνημα, γυναικείο ζήτημα.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Χάρτης σ. 66 του σχ. βιβλίου
-Εικόνες, πηγές και πίνακας του σχ. βιβλίου
-Εικόνες σχετικά με σημαντικά θέματα της ελληνικής οικονομίας του 19ου αι., ΙΜΕ : http://www.fhw.gr/chronos/12/gr/general/gallery/list5.html
-Πληροφοριακό υλικό για:
τη γενική εικόνα της οικονομίας, ΙΜΕ:
http://www.fhw.gr/chronos/12/gr/1833_1897/economy/index.html
τα δημόσια έργα υποδομής, ΙΜΕ:
http://www.ime.gr/chronos/12/gr/1833_1897/economy/choros/04.html
- «Το λιμάνι του Πειραιά το 19ο αι... με τις εικόνες των περιηγητών», Φωτόδενδρο:
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/8972
-«Η αθηναϊκή τριλογία», Φωτόδενδρο:
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9410
-«Οι σκλάβοι του κάμπου», βίντεο, Μηχανή του χρόνου:
http://www.mixanitouxronou.gr/i-epithesi-tou-stratou-enantion-ton-agroton-sto-kileler-i-ematiri-agones-ton-sklavon-tou-kampou-enantion-ton-tsiflikadon/
- «Τα μεταλλεία του Λαυρίου στους νεότερους χρόνους», Βίντεο
Φωτόδεντρο: http://photodentro.edu.gr/aggregator/lo/photodentro-educationalvideo-8522-103
- Οι συνθήκες στα μεταλλεία Λαυρίου, Μηχανή του χρόνου: http://www.mixanitouxronou.gr/i-zoi-me-ta-pontikia-i-sinthikes-ergasias-sta-metallia-lavriou-otan-ta-agorase-o-italos-serpieri/
- «Η εξέγερση της Σερίφου», Μηχανή του χρόνου:
https://www.youtube.com/watch?v=UvHewkEJGK0
-«Βρωμοέλληνες», Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα, (αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ για τις συνθήκες που αντιμετώπισαν στις ΗΠΑ οι Έλληνες), Αρχείο ΕΡΤ : http://archive.ert.gr/37512/.

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 71 του βιβλίου.
-Ίδρυμα της Βουλής, Δημοκρατία και Εκπαίδευση, «Γυναίκες, το μισό της ανθρωπότητας», Εργαστήρι 3, Φύλλα εργασίας 1, 2 και 3, http://foundation.parliament.gr/central.aspx?sId=110I444I1140I646I453616

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 27: Το κίνημα στο Γουδί (1909)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 28: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος πρωθυπουργός: η βενιζελική πολιτική της περιόδου 1910-1912

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Αιτήματα Στρατιωτικού Συνδέσμου, Κίνημα στο Γουδί, συλλαλητήριο 14ης Αυγούστου (απλή αναφορά), σ. 82-8
β) Κύριες μεταρρυθμίσεις της Αναθεωρητικής Βουλής, σ. 84
γ) Ίδρυση των δύο νέων κομμάτων αρχών: Κόμμα φιλελευθέρων, Κόμμα Κοινωνιολόγων (σ. 84)
δ) Προετοιμασία για τις εθνικές διεκδικήσεις, σ. 84

Λέξεις- κλειδιά: στρατιωτικός σύνδεσμος, κίνημα στο Γουδί, Αναθεωρητική Βουλή, κόμμα Φιλελευθέρων, Κόμμα Κοινωνιολόγων. Υποστηρικτικό υλικό:
-«Το στρατιωτικόν κίνημα στο Γουδί», Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, ΕΡΤ, (βίντεο, 01.35΄):
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=84
-«Το συλλαλητήριον της 14ης Σεπτεμβρίου 1909», Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ, (βίντεο, 01. 39΄):
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=85
Για τον Ελ. Βενιζέλο, http://www.venizelos-foundation.gr/

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Kαταγραφή των προβλημάτων του ελληνικού κράτους των αρχών του 20ου αι.
-Συζήτηση για τον ρόλο του Ελ. Βενιζέλου στην ανασυγκρότηση της χώρας.

1 ώρα

Με θεματικό άξονα τoυς Εθνικούς και Παγκόσμιους πολέμους του 20ού αιώνα:

1. να γίνει αντιληπτή η διάκριση ανάμεσα στους εθνικούς/περιφερειακούς και τους παγκοσμίους πολέμους,

2. να διερευνηθεί η σχέση τους ,

3. να κατανοηθεί το φαινόμενο της ανόδου των ολοκληρωτικών καθεστώτων στην Ευρώπη του μεσοπολέμου,

4. να αναδειχθεί ο ρόλος της αντίστασης στα ολοκληρωτικά καθεστώτα,

5. να διερευνηθεί ο ρόλος και η σημασία ιστορικών προσώπων και ηγετών, των οποίων οι ενέργειες και δράσεις καθόρισαν τη διαδικασία και την έκβαση της κάθε πολεμικής αναμέτρησης.

6. να κατανοηθούν οι συνθήκες δημιουργίας του μεταπολεμικού χάρτη της Ευρώπης.

ΕΘΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 21. Το κρητικό ζήτημα (1821-1905)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Ενότητα 22. Τα Βαλκάνια των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 29: Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι (1912 – 1913)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6. Ενότητα 30: Η Ελλάδα και τα Βαλκάνια μετά τους βαλκανικούς πολέμους

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Το Κρητικό ζήτημα (ορισμός), σ. 64
β) Τα νέα κράτη- έθνη των Βαλκανίων (απλή αναφορά, με τον χάρτη της σ. 66), ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν την ανάδυση των αλληλοσυγκρουόμενων εθνικών επιδιώξεων των βαλκανικών κρατών
γ) Μακεδονικό Ζήτημα και αγώνας, σ. 67-68
δ) Κίνημα των Νεοτούρκων, σ. 68
ε) Αίτια των Βαλκανικών Πολέμων, σ. 85
στ) Συμμαχίες-αντίπαλοι στις δύο φάσεις των Βαλκανικών πολέμων, σ. 85, 86
ζ) Γεγονότα (απλή αναφορά/σχεδιάγραμμα), σ. 85-86
η) Αποτελέσματα Συνθήκης Βουκουρεστίου, προοπτικές Νέων Χωρών – εξωτερική πολιτική, σ. 87-88.

Λέξεις κλειδιά: Κρητικό ζήτημα, Μακεδονικό ζήτημα, κομιτατζήδες, κίνημα Νεοτούρκων, Συνθήκη Βουκουρεστίου, απελευθέρωση Θεσσαλονίκης, νέα σύνορα Ελλάδος, Νέες Χώρες.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Διαδραστική εφαρμογή με πηγές και βίντεο από το Πανόραμα του 20ού αι. ΕΡΤ, (02.07΄) «Ο μακεδονικός αγώνας», Φωτόδενδρο:
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9505
-Διαδραστικός χάρτης «Βαλκανικοί πόλεμοι: οι διεκδικήσεις και τα οφέλη των βαλκανικών κρατών», Φωτόδενδρο:
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9478
-Ο ελληνικός στρατός μπαίνει στη Θεσσαλονίκη, Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ, βίντεο 01:17΄:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=117
«Η συνθήκη του Βουκουρεστίου», Το Πανόραμα του 20ού αι., βίντεο 00:51΄:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=122
-Πηγή 2, σ. 86 του σχ. βιβλίου, προκειμένου να αναδειχθεί ο ρόλος του Ελ. Βενιζέλου στους Βαλκανικούς πολέμους

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Ανάδειξη των διαστάσεων του μακεδονικού αγώνα μέσα από τον σχολιασμό των πηγών 1α και 1β, σ. 67 του σχ. βιβλίου.
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 86 του σχ. βιβλίου
-Άσκηση/δραστηριότητα 1 και 3, σ. 88 του σχ. βιβλίου.

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 31: Τα αίτια, η έκρηξη και τα μέτωπα του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Τα αίτια, σ. 89, η αφορμή, σ. 90
β) Τα αντίπαλα στρατόπεδα στην έναρξη του πολέμου, σ. 90
γ) Προσχωρήσεις/αποχωρήσεις (Τουρκία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Ιταλία, Ρωσία, Αμερική), κύρια μέτωπα (ανατολικό, δυτικό), (απλή αναφορά), σ. 90-91.
γ) Οι επιχειρήσεις το 1916, Η καμπή του 1917, σ. 91 (απλή αναφορά).
δ) Το τέλος του πολέμου, σ. 91

Λέξεις-κλειδιά:
Ιμπεριαλισμός, εθνικισμός, μιλιταρισμός, Εγκάρδια Συνεννόηση–Entente (Αντάντ), Κεντρικές Δυνάμεις, πόλεμος χαρακωμάτων, Ρωσική Επανάσταση.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Διαδραστικός χάρτης των συμμαχιών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9411
- Η αφορμή του πολέμου, Πανόραμα του αιώνα, επ. 008, αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/625/

-Σύντομα βίντεο με πληροφορίες και αποτυπώσεις του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου σε κινούμενα σχέδια για μαθητές/τριες, WW1 class clips, BBC: www.bbc.co.uk./education/topics/ztqtb9q/resources/1
-Υλικό για τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, BBC: www.bbc.co.uk/programmes/p01nb93y(The Battle of Somme) www.bbc.co.uk/guides/zw4mxnb(Perilous pilots) www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/history/mwh

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 91 του σχ. βιβλίου.
-Σχολιασμός της εικόνας αρ. 3, σ. 91 του σχ. βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 32: Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – Ο Εθνικός Διχασμός

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Οι θέσεις Βενιζέλου – Κων/νου και η σύγκρουσή τους, σ. 92
β) Η εμπλοκή της Ελλάδας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (απλή αναφορά), σ. 92
γ) Οι Επίστρατοι και το Κίνημα της Εθνικής Άμυνας, σ. 92-93
δ) Προσωρινή Κυβέρνηση Θεσσαλονίκης και Εθνικός Διχασμός, σ. 93
ε) Επέμβαση της Αντάντ, έξωση του Κων/νου, ανάληψη της εξουσίας από τον Βενιζέλο (απλή αναφορά), σ. 93

Λέξεις- κλειδιά:
Εθνικός Διχασμός, Κυβέρνηση Θεσσαλονίκης, Κράτος των Αθηνών.

Υποστηρικτικό υλικό:
«Η Ελλάδα το 1914», Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, ΕΡΤ:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/?subpoint=15#prettyPhoto[movies]/0/
«Η κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης», Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ (01:25΄):
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=157

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Σχολιασμός των πηγών, σ. 92 του σχ. βιβλίου, ώστε να αναδειχθεί η στάση των δύο εμπλεκομένων (βασιλιά- Βενιζέλου) στο ζήτημα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου
-Άσκηση/δραστηριότητα 3, σ. 93 του σχ. βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 33: Η ρωσική Επανάσταση

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Η κρίση του τσαρικού καθεστώτος, σ. 94
β) Η αστική επανάσταση του Φεβρουαρίου 1917 (απλή αναφορά), σ. 94.
γ) Η σοσιαλιστική οκτωβριανή επανάσταση του 1917, σ. 94-95
δ) Ο εμφύλιος πόλεμος και η ξένη επέμβαση (απλή αναφορά), σ. 95
ε) Η ίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης (απλή αναφορά), σ. 95
στ) Η επίδραση της Οκτωβριανής Επανάστασης στην Ευρώπη, σ. 95-96

Λέξεις- κλειδιά:
Τσαρικό καθεστώς, μπολσεβίκοι, Οκτωβριανή επανάσταση, σοβιέτ, κομμουνιστικά κόμματα

Υποστηρικτικό υλικό:
-«Επανάσταση 1905. Ρωσία», Πανόραμα του αιώνα, ΕΡΤ (βίντεο: 15:54΄-16:53΄) :http://archive.ert.gr/621/
-«Σοβιετική επανάσταση», Πανόραμα του αιώνα, ΕΡΤ (βίντεο: 10:55΄-12:18΄)
http://archive.ert.gr/630/
-πηγές του σχ. βιβλίου

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 96 του σχ. βιβλίου.
-Ποιες από τις διακηρύξεις και τα μέτρα που πήραν οι μπολσεβίκοι σχετίζονται με τις διακηρύξεις και τα μέτρα που είχε πάρει η Γαλλική Επανάσταση;
-Συζήτηση για την Οκτωβριανή Επανάσταση και τη σημασία της.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7. Ενότητα 34: Η λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και οι μεταπολεμικές ρυθμίσεις

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Αρχή της Αυτοδιάθεσης των λαών («14 σημεία») (απλή αναφορά), σ. 97
β) Συνθήκη Βερσαλλιών, σ. 97
γ) Συνθήκη Σεβρών, σ. 97-98
δ) Κοινωνία των Εθνών, σ. 98.

Λέξεις κλειδιά: παγκόσμιος πόλεμος, τα «14 σημεία» του Γουίλσον, Συνθήκη Βερσαλλιών, Συνθήκη Σεβρών, Κοινωνία των Εθνών.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Η Συνθήκη των Σεβρών, Το Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ, (βίντεο 01:05΄): http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=238
Χάρτες, σ. 98 και 99 του σχ. βιβλίου

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1 και 2, σ. 98 του βιβλίου.

4 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 36. Ο ελληνισμός της δυτικής Μικράς Ασίας και του Πόντου.

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) οι διωγμοί του ελληνισμού και τα αίτια τους, σ. 102.
β) η «αυτοδιάθεση των λαών» και το κίνημα αυτονόμησης του Πόντου, σ. 103.

Λέξεις –κλειδιά:
Τάγματα εργασίας, ποντοαρμενικό κράτος.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Πηγές του σχ. βιβλίου

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
-Άσκηση/ δραστηριότητα 1, σ. 103 του βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 35. Οι διεκδικήσεις της Αντάντ και της Ελλάδας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν:
α) τις διεκδικήσεις του Βενιζέλου στο Συνέδριο του Παρισιού, σ. 100
β) τη σημασία της στρατιωτικής παρουσίας της Ελλάδας στη Μ. Ασία για τη Βρετανία, σ. 100
γ) τις αντιδράσεις των Ελλήνων της Μ. Ασίας και των Τούρκων, σ. 101

Υποστηρικτικό υλικό:
Πηγές σχ. βιβλίου.

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 101 του σχ. βιβλίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 38: Ο μικρασιατικός πόλεμος (1919-1922).

Διδασκαλία της ενότητας, με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Η ελληνική διοίκηση της Μικράς Ασίας και οι επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού ως το καλοκαίρι του 1920, σ. 105
β) Η απόρριψη της Συνθήκης των Σεβρών από το τουρκικό κίνημα αντίστασης
γ) Οι εκλογές 1920 και η επάνοδος Κωνσταντίνου, σ. 105 – 106
δ) Διπλωματικές επιτυχίες του τουρκικού κινήματος (συμφωνίες Κεμάλ με Σοβιετική Ένωση, Γαλλία, Ιταλία), σ. 106
ε) Οι εξελίξεις έως τον Αύγουστο του 1922, σ. 106-107

Λέξεις- κλειδιά:
ελληνική διοίκηση Σμύρνης, Συνθήκη Σεβρών, δημοψήφισμα 1920, επέλαση στον Σαγγάριο,Δημοκρατικό Μανιφέστο

Υποστηρικτικό υλικό:
-Χάρτης, σ. 106 του σχ. βιβλίου
-Απόβαση στη Σμύρνη, Το Πανόραμα του 20 ού αιώνα, ΕΡΤ, βίντεο (01.48΄):
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=230
-Πηγή, « Η έναρξη της Τουρκικής Επίθεσης, 13 Αυγούστου 1922, ΙΜΕ:
www.ime.gr/chronos/13/gr/foreign_policy/sources/10.html
-«Παράλληλες διπλωματικές επαφές του Κεμάλ με τους Συμμάχους και τη Σοβιετική ΄Ενωση», ΙΜΕ:
www.ime.gr/chronos/13/gr/foreign_policy/facts/15.html
-Πηγή, «Σκηνές από την καταστροφή της Σμύρνης», ΙΜΕ:
www.ime.gr/chronos/13/gr/foreign_policy/sources/12.html

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1 και 2, σ. 107 του σχ. βιβλίου.

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8. Ενότητα 39: Εξελίξεις σε Ελλάδα και Τουρκία μετά τον μικρασιατικό πόλεμο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 44: Το προσφυγικό ζήτημα στην Ελλάδα κατά τον Μεσοπόλεμο

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Η Δίκη των Έξι, σ. 108
β) Η Συνθήκη της Λοζάνης (1923), σ. 109.
γ) Παράγοντες έντασης γηγενών-προσφύγων, σχέσεις γηγενών- προσφύγων σ.121- 122.
δ) Συνέπειες της άφιξης των προσφύγων στην πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή, στον πολιτισμό, σ. 121 – 122.

Λέξεις κλειδιά: Σύμβαση ανταλλαγής πληθυσμών, τέλος Μεγάλης Ιδέας

Υποστηρικτικό υλικό:
-Η Συνθήκη της Λοζάνης (πλήρες κείμενο στα ελληνικά), Ιμβριακή ΄Ενωση Μακεδονίας- Θράκης: http://imbrosunion.com/174-2/
- λήψεις εποχής από κατεστραμμένη Σμύρνη και οδοιπορικό προσφύγων, Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/27877/
- μαρτυρίες Μικρασιατών προσφύγων, Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/97149/
- «Δυο φορές ξένος», ντοκιμαντέρ για μετακινήσεις πληθυσμών μετά τη συνθήκη της Λοζάνης, Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/96007/
- «Ήμουν και εγώ πρόσφυγας», Αποσπάσματα από βίντεο, Μηχανή του χρόνου : http://webtv.ert.gr/katigories/politismos/mixani-tou-xronou/02iol2016-i-michani-tou-chronou-imoun-ki-ego-prosfigas-episodio-2/ -«Οι παραγκουπόλεις των προσφύγων», αποσπάσματα από βίντεο, Μηχανή του χρόνου:
http://www.mixanitouxronou.gr/paragkoupolis-ke-katavlismi-ton-prosfigon-ke-athlies-sinthikes-zois/
-Γραπτή πηγή, Απόσπασμα ομιλίας του Ελ. Βενιζέλου για το προσφυγικό 1928, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=268
-«Το οδοιπορικό των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική καταστροφή», Φωτόδενδρο:
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9474
-«Μαρτυρίες από την έξοδο», Φωτόδενδρο:
http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9508

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 110 του σχ. βιβλίου
-Άσκηση/δραστηριότητα 2, σ. 122 του σχ. βιβλίου.
-Ίδρυμα της Βουλής, Δημοκρατία και Εκπαίδευση, «Όψεις του ρατσισμού», Παιδαγωγικά Εργαστήρια: Εργαστήριο 3, Φύλλα εργασίας 1-7 http://foundation.parliament.gr/central.aspx?sId=110I444I1140I646I460627

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 40: Τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, η παγκόσμια οικονομική κρίση του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 41. Κοινωνικές διαστάσεις της κρίσης του 1929.

Ενιαία διδασκαλία των ενοτήτων με έμφαση στα ακόλουθα σημεία :
α) Τα αποτελέσματα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, σ. 111 – 112
β) H έκρηξη της οικονομικής κρίσης του 1929 (απλή αναφορά), σ. 112
γ) Η επέκταση της κρίσης- Η μεγάλη ύφεση (απλή αναφορά), σ. 112-3
δ) Κοινωνικές συνέπειες της κρίσης, σ. 114
ε) Πολιτική του Νew deal-αντιμετώπιση της κρίσης, σ. 115.

Λέξεις- κλειδιά: δικαίωμα αυτοδιάθεσης λαών, κινήματα ανεξαρτητοποίησης, ενίσχυση αυταρχικών και εθνικιστικών ιδεολογιών, Μεγάλη Ύφεση – «Κραχ», ανεργία, New Deal (πολιτική εξόδου από την κρίση).

Υποστηρικτικό υλικό:
-Πηγές και εικόνες του σχ. βιβλίου
-[Αποσπάσματα για την έναρξη της κρίσης του 1929 στις Η.Π.Α], Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ. 021, Αρχείο ΕΡΤ (λεπτά 27:34-28:30) : http://archive.ert.gr/7135/
-[η κρίση και οι συνέπειές της στις Η.Π.Α.], Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ. 022, Αρχείο ΕΡΤ (αρχή του ντοκιμαντέρ): http://archive.ert.gr/7651/
-«η κρίση συνεχίζεται..»,[αντιδράσεις, διαδηλώσεις σε όλον τον κόσμο για την κρίση], Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ. 023, Αρχείο ΕΡΤ (αρχή του ντοκιμαντέρ), http://archive.ert.gr/638/
-Πίνακας [«αριθμός ανέργων» στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου], Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=370

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 113 του σχ. βιβλίου.
-Καταγραφή της αλυσίδας της κρίσης με βάση τα στοιχεία της πηγής αρ. 2, σ.113 του σχ. βιβλίου.
- Σχολιασμός των επιπτώσεων της κρίσης με βάση τις εικόνες αρ. 4, σ. 113 και 1 & 2, σ. 114 του σχ. βιβλίου ή άλλων πηγών και εικόνων από το διαδίκτυο.
-Σχολιασμός της πηγής αρ. 2, σ. 115 του σχ. βιβλίου, ώστε να αναδειχθούν οι τομείς παρέμβασης της πολιτικής του New deal του Ρούσβελτ.
-Συζήτηση για την κρίση σήμερα. Αναζήτηση αναλογιών με την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης.

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 42: Πολιτικές διαστάσεις της κρίσης του 1929
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Ενότητα 43. Η υποενότητα «Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936»

Ενιαία διδασκαλία με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Η Σοβιετική Ένωση την εποχή του Στάλιν, σ. 116 β) Ο φασισμός στην Ιταλία, σ. 116
γ) Ο ναζισμός στη Γερμανία, σ. 117
δ) η υποενότητα «Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου», σ. 119 - 120

Λέξεις κλειδιά:; Σταλινισμός, Φασισμός, Ναζισμός, «Ντούτσε», «Φύρερ», δικτατορία 4ης Αυγούστου, ΕΟΝ.
Υποστηρικτικό υλικό:
-Πηγές του σχ. βιβλίου
-«Ο ναζισμός κερδίζει έδαφος», Το Πανόραμα του 20ού αιώνα, επ.022, Αρχείο ΕΡΤ (από 26:00): http://archive.ert.gr/7651/
-«4η Αυγούστου 1936», Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ, (01:10΄): http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=470
-«Ε.Ο.Ν», Πανόραμα του 20ού αι., ΕΡΤ (02:26΄): http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=473

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Σχολιασμός της έννοιας του φασισμού, όπως τον οραματίζεται ο Μουσολίνι στην πηγή αρ. 1, σ. 116 του σχ. βιβλίου.
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 117 του σχ. βιβλίου.
-Άσκηση/δραστηριότητα 2, σ. 120 του σχ. βιβλίου.

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 45: Τα προμηνύματα και τα αίτια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Γερμανική, ιταλική και ιαπωνική επιθετικότητα πριν από την έναρξη του πολέμου (απλή αναφορά), σ.123-124
β) Συγκρότηση του ΄Αξονα Ρώμης- Βερολίνου και του Αντιδιεθνιστικού Συμφώνου, σ. 123
γ) Στάση των δυτικών κρατών («πολιτική κατευνασμού»), Σύμφωνο Μολότοφ – Ρίμπεντροπ (απλή αναφορά)
δ) Αίτια του πολέμου, σ. 125.

Λέξεις- κλειδιά:
Άξονας Ρώμης – Βερολίνου, Αντιδιεθνιστικό Σύμφωνο, «πολιτική κατευνασμού», Σύμφωνο Μη Επιθέσεως Μολότοφ – Ρίμπεντροπ.

Υποστηρικτικό υλικό
-Πηγές και εικόνες του σχ. βιβλίου
-Σύντομα βίντεο για μαθητές, BBC: http://www.bbc.co.uk/schools/gcsebitesize/history/video/ir1/

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/Δραστηριότητα 3, σ. 125 του σχ. βιβλίου.
-Σχολιασμός της πολιτικής που ακολούθησαν απέναντι στον Χίτλερ τα δυτικά κράτη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 46: Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Συνοπτική παρουσίαση της ενότητας, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν τα ακόλουθα σημεία:
α) Η αφορμή και η έκρηξη του πολέμου, σ. 126
β) Αναφορά με βάση τον Χάρτη 1, (σ. 126) στις πολεμικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη 1939-1941 (Blitzkrieg/«Πόλεμος- Αστραπή»), σ. 126 – 127, στη γερμανική επίθεση στη Σοβιετική Ένωση (1941 – 1943), σ. 127, στις επιχειρήσεις στην Αφρική (1941 – 1943), σ. 127, στις επιχειρήσεις στην Άπω Ανατολή (από το 1941), σ. 128, προκειμένου να γίνει κατανοητή η έννοια του «παγκοσμίου» πολέμου.
γ) Το τέλος του πολέμου, σ. 128 – 129

Λέξεις κλειδιά: «Πόλεμος- Αστραπή »/Blitzkrieg, ατομική βόμβα.

Υποστηρικτικό υλικό:
Πηγές και εικόνες σχ. βιβλίου
- Το χρονικό του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου στην Ιστοσελίδα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου:
http://ww2.gr/index.php?option=timeline&date=all

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 129 του σχ. βιβλίου.
- ΄Ασκηση/δραστηριότητα 2, σ. 129 του σχ. βιβλίου.

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 47: Η συμμετοχή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο

Διδασκαλία της ενότητας, ώστε οι μαθητές/ τριες να αντιληφθούν τα ακόλουθα σημεία:
α) τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, σ. 130
β) τον ελληνογερμανικό πόλεμο, σ. 130 – 131

Λέξεις-κλειδιά:
Τορπιλισμός της ΄Ελλης, ΟΧΙ, αλβανικό μέτωπο, ελληνογερμανικός πόλεμος.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Πηγή, «Ο τορπιλισμός της « Ελλης», ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/war/pigi01.html
-Ο ελληνοϊταλικός πόλεμος, ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/war/02.html
-Η γερμανική επίθεση, ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/war/03.html
-πηγή, «Οι Γερμανοί στην Αθήνα», ΙΜΕ: http://www.fhw.gr/chronos/14/gr/1940_1945/occupation/pigi01.html
- «Μαρτυρίες βετεράνων του ’40», Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/6819/

Προτεινόμενη δραστηριότητα:
Σχολιασμός της πηγής 2, σ. 131 του σχ. βιβλίου σχετικά με τη ρήξη ανάμεσα στην ελληνική κοινωνία και την ηγεσία της εξαιτίας της στάσης της τελευταίας στον πόλεμο.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 48: Κατοχή, Αντίσταση και Απελευθέρωση

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Η Κατοχή, σ. 132
β) Η Αντίσταση και τα αντίποινα, σ. 132 – 134
γ) Η «ελεύθερη Ελλάδα, σ. 134
δ) Η Απελευθέρωση, σ. 134

Λέξεις- κλειδιά: Κατοχή, Αντίσταση, ΕΑΜ, ΕΔΕΣ, ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, «Ελεύθερη Ελλάδα», Κυβέρνηση του βουνού, τάγματα ασφαλείας

Υποστηρικτικό υλικό
-«Κατοχή», ΙΜΕ:
www.ime.gr/chronos/14/gr/1940_1945/occupation/index.html
-«Ελεύθερη Ελλάδα», ΙΜΕ:
www.ime.gr/chronos/14/gr/1940_1945/resistance/05.html
-«Απελευθέρωση», ΙΜΕ:
www.ime.gr/chronos/14/gr/1940_1945/liberation/index.html
- «Γοργοπόταμος», Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/91429/
-«Αίμα και Θρήνος στα Καλάβρυτα» Αρχείο ΕΡΤ :
http://archive.ert.gr/26790/
- «Μπλόκο της Κοκκινιάς», Αρχείο ΕΡΤ : http://archive.ert.gr/7475/
- «Απελευθέρωση Αθήνας», Αρχείο ΕΡΤ: http://archive.ert.gr/7688/

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
- Άσκηση/δραστηριότητα 1, σ. 134.
-Με βάση το προτεινόμενο υλικό, να αναδείξετε τις μορφές Αντίστασης κατά των Γερμανών και τη συμμετοχή του λαού σε αυτές.
(-Πρόσθετο εκπαιδευτικό υλικό και φύλλα εργασίας στο 12 Οκτωβρίου. Η Αθήνα ελεύθερη: http://goo.gl/uwXuSp.
-Διδακτικά σενάρια για το Γυμνάσιο και την Α΄ Λυκείου στο Ιστορίες για τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο : http://ww2istories.gr/index.php?id=6 )

2 ώρες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10. Ενότητα 49: Τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών

Διδασκαλία της ενότητας με έμφαση στα ακόλουθα σημεία:
α) Οι ανθρώπινες απώλειες και οι αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών (απλή αναφορά), σ. 135
β) Οι υλικές καταστροφές (απλή αναφορά), σ. 135
γ) Η κατάρρευση του βιοτικού επιπέδου σ. 135
δ) Η ηθική καταρράκωση, σ. 135 – 136
ε) Η εξασθένηση του διεθνούς ρόλου της Ευρώπης (απλή αναφορά), σ. 136 στ) Ο.Η.Ε, σ. 136

Λέξεις-κλειδιά: γενοκτονία, Ο.Η.Ε.
Υποστηρικτικό υλικό:
-«Τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οι κρατούμενοι», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9399
-«Οι απώλειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου», Φωτόδενδρο: http://photodentro.edu.gr/v/item/ds/8521/9390
-«Πίνακας δολοφονηθέντων Εβραίων στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Β΄ΠΠ», Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=685

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Συζήτηση για τις συνέπειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στις νεαρές ηλικίες.
-Συζήτηση για το τραυματικό γεγονός του ολοκαυτώματος. (ποικίλο χρήσιμο ψηφιακό υλικό στις Ψηφιακές Εκθέσεις του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδος:
http://www.jewishmuseum.gr/gr/exhibitions/digital_exhibitions/synagonistis/1_resistance.html#)

1 ώρα

Με συνοπτική παρουσίαση αναδεικνύονται κύριες όψεις του μεταπολεμικού κόσμου, ώστε:

1. να αναδειχθεί η διαίρεση της μεταπολεμικής Ευρώπης σε Ανατολική και Δυτική

2. να αναδειχθεί ο ανταγωνισμός των υπερδυνάμεων ΗΠΑ και Σοβιετικής ΄Ενωσης και οι επιπτώσεις του Ψυχρού Πολέμου

3. να γίνει κατανοητό το τέλος της αποικιοκρατίας και τα προβλήματα που κληροδότησε

4. να καταστεί κατανοητή η νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα μετά από την κατάρρευση των λαϊκών δημοκρατιών

5. να παρουσιαστεί ο εμφύλιος πόλεμος και να κατανοηθούν τα προβλήματα που κληροδότησε

6. να παρουσιαστεί η 21η Απριλίου και να σχολιαστεί ο όρος «μεταπολίτευση»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 50. Η διαίρεση της μεταπολεμικής Ευρώπης
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 51.Διπολισμός και Ψυχρός Πόλεμος

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν:
α) τη σημασία των συμφωνιών της Γιάλτας και Πότσνταμ για τον μεταπολεμικό κόσμο
β) τις διαφοροποιήσεις και τη διαίρεση ανάμεσα σε Ανατολική και Δυτική Ευρώπη
γ) τον ρόλο της αμερικανικής βοήθειας στην ανοικοδόμηση της μεταπολεμικής Ευρώπης
γ) τον διπολισμό και τον Ψυχρό πόλεμο ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις δ) τις σημαντικότερες επιπτώσεις τους.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Χάρτης με την διαιρεμένη Ευρώπη, Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Από τα μέσα του 18ο αιώνα ως τις αρχές του 21ου αι. Γ΄ Γυμνασίου: http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/264
-Γελοιογραφία «Αμερικανική βοήθεια (ΟΥΝΡΑ) στους αγρότες», Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=10 68
-«Διαφήμιση ηλεκτρικών ειδών της ΙΖΟΛΑ» ως παράδειγμα εκσυγχρονισμού και αστικοποίησης της ελληνικής κοινωνίας και ως στοιχείο διαφοράς ανάμεσα στην Ανατολική και Δυτική Ευρώπη:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1008

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-΄Ασκηση/ δραστηριότητα 2, σ.140 του σχ. βιβλίου.
- Συζήτηση για τον Ψυχρό Πόλεμο και την πυρηνική απειλή.

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 52.Το τέλος της αποικιοκρατίας και η ανάδυση του Τρίτου Κόσμου
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11. Ενότητα 53. Η κατάρρευση των λαϊκών δημοκρατιών και η μεταψυχροπολεμική Ευρώπη

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν:
α) το φαινόμενο της αποαποικιοποίησης
β) τα κύρια προβλήματα του Τρίτου Κόσμου
γ) τις μεταρρυθμίσεις στην Σοβιετική ΄Ενωση και τις συνέπειές τους (νέοι πολιτικοί σχηματισμοί, μεταναστευτικό ρεύμα προς τις αναπτυγμένες χώρες της Ευρώπης, αναζωπύρωση ξενοφοβίας και ρατσισμού).

Υποστηρικτικό υλικό:
- Χάρτης, σ. 145 του βιβλίου
-Χάρτης, σ. 229, «Η Ευρώπη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο», Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία. Από τα μέσα του 18ο αιώνα ως τις αρχές του 21ου αι. Γ΄Γυμνασίου: http://repository.edulll.gr/edulll/handle/10795/264
-Aποσπάσματα από βίντεο, «Η πτώση του τείχους του Βερολίνου», DW-Transtel (με ελληνικούς υπότιτλους): http://goo.gl/lMvSND

Προτεινόμενες δραστηριότητες:
-Συζήτηση για την ευθύνη των αποικιοκρατών για την υπανάπτυξη που μαστίζει σήμερα πολλές πρώην αποικίες.
-΄Ασκηση/δραστηριότητα 2, σ. 149 του σχ. βιβλίου.

1 ώρα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Ενότητα 54. Ο εμφύλιος πόλεμος και τα κύρια προβλήματα της μετεμφυλιακής Ελλάδας (1944-1963)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. Ενότητα 55. Όξυνση της πολιτικής κρίσης και η δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967 (1963-1974)

Συνοπτική παρουσίαση των ενοτήτων, ώστε οι μαθητές/τριες να αντιληφθούν:
α) τις συνθήκες που οδήγησαν στον Εμφύλιο Πόλεμο
β) τα κυριότερα γεγονότα της εμφύλιας σύρραξης και την στάση των εμπλεκομένων
γ) τις επιπτώσεις του εμφυλίου πολέμου στη μετεμφυλιακή Ελλάδα
δ) τις κυριότερες πολιτικές εξελίξεις (οξυμένο πολιτικό κλίμα, στάση μοναρχίας, παρακράτος, δημιουργία νέων κομμάτων)
ε) τις κυριότερες οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές
στ) τον κυπριακό αγώνα
ζ) την επιβολή της απριλιανής δικτατορίας, την αντίσταση σε αυτήν και την κατάρρευσή της.

Υποστηρικτικό υλικό:
-Πηγές για τον εμφύλιο πόλεμο:http://goo.gl/2aARPh
-Βίντεο σύντομο για την μετεμφυλιακή Ελλάδα, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας: http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1071
-Γελοιογραφία για τη Συνθήκη της Ζυρίχης, Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1054
- «Σαρλερουά, Έλληνες μετανάστες στα ορυχεία του Βελγίου», Βίντεο, Μηχανή του Χρόνου, http://www.mixanitouxronou.gr/skliri-zoi-ton-ellinon-metanaston-sta-orichia-tou-sarleroua/
-«Σκοτεινή επταετία: εκπαιδευτική δραστηριότητα», ΄Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων:
http://foundation.parliament.gr/central.aspx?sId=110I453I1167I646I453976
-Γελοιογραφία της 21ης Απριλίου, «Ιστορία και Λογοτεχνία», Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1314

Προτεινόμενες δραστηριότητες: -΄Ασκηση/ δραστηριότητα 1, σ. 153 του σχ. βιβλίου. -΄Ενα σύντομο χρονικό για τη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη.
-΄Ασκηση/ δραστηριότητα 2, σ. 156 του σχ. βιβλίου.
- Σχολιασμός της έννοιας της «μεταπολίτευσης» (με βάση το υλικό του σχολικού βιβλίου ή άλλο υλικό, ενδεικτικά:
«Μεταπολίτευση», σύντομο βίντεο, ΕΡΤ:
http://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/greek_history/item.html?iid=1497)

2 ώρες

Σύνολο: 45 ώρες

Οι διδάσκοντες/ουσες να ενημερωθούν ενυπόγραφα.

Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ

ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ

Google+

Twitter

Προτεινόμενα

© 2007-2017 Klimaka.gr. All Rights Reserved.