ΙΣΤΟΡΙΑ Προσανατολισμού Γ' Λυκείου / Πρόγραμμα Σπουδών

Εκτύπωση  
Pin It

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

Απόσπασμα από ΦΕΚ 3971/2020

Αριθμ. 119511/Δ2
Προγράμματα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας στο Γυμνάσιο και στο Γενικό Λύκειο.

Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Έχοντας υπόψη:
(...)

Το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου της Ομάδας Προσανατολισμού Ανθρωπιστικών Σπουδών, για το σχολικό έτος 2020-2021, καθορίζεται με την υπό στοιχεία 203535/Δ2/23-12-2019 (Β΄ 4906) απόφαση της Υφυπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων.

(...)

Η ισχύς της απόφασης αυτής αρχίζει από το σχολικό έτος 2020-2021.

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 11 Σεπτεμβρίου 2020

Η Υφυπουργός
ΣΟΦΙΑ ΖΑΧΑΡΑΚΗ


Δημοσιειυμένο στο ΦΕΚ 4906/2019

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΣ
ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Τεύχος Δεύτερο
Αρ.Φύλλου 4906
31 Δεκεμβρίου 2019

Αριθμ. 203535/Δ2
Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου.

Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ
ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Έχοντας υπόψη:
1. Τις διατάξεις του άρθρου 42 παρ. 2 περ. α΄ του ν. 4186/2013 (Α΄ 193) «Αναδιάρθρωση της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και λοιπές διατάξεις».
2. Τις διατάξεις του άρθρου 2 παρ. 3 περ. α΄ υποπ. ββ΄ του ν. 3966/2011 (Α΄ 118) «Θεσμικό πλαίσιο των Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων, Ίδρυση Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Οργάνωση του Ινστιτούτου Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» και λοιπές διατάξεις».
3. Το π.δ. 81/2019 (Α΄ 119) με θέμα «Σύσταση, συγχώνευση, μετονομασία και κατάργηση Υπουργείων και καθορισμός των αρμοδιοτήτων τους - Μεταφορά υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων».
4. Το π.δ. 83/2019 (Α΄ 121) με θέμα «Διορισμός Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης, Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών».
5. Το π.δ. 84/2019 (Α΄ 123) με θέμα «Σύσταση και κατάργηση Γενικών Γραμματειών και Ειδικών Γραμματειών/Ενιαίων Διοικητικών Τομέων Υπουργείων».
6. Την με αριθμ. 6631/Υ1/20-07-2019 (Β΄ 3009) απόφαση του Πρωθυπουργού και της Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων με θέμα: «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στην Υφυπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων, Σοφία Ζαχαράκη».
7. Τις διατάξεις του άρθρου 90 του κώδικα Νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα Κυβερνητικά όργανα που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ. 63/2005 (Α΄ 98).
8. Τις με αριθμ. 61/20-12-2018, 34/29-08-2019 και 42/17-10-2019 πράξεις του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής.
9. Το γεγονός ότι από την παρούσα απόφαση δεν προκαλείται δαπάνη εις βάρος του κρατικού προϋπολογισμού του Υ.ΠΑΙ.Θ. για τις δαπάνες που καλύπτονται από αυτόν, σύμφωνα με την με αριθμ. Φ.1/Γ/551/171448/Β1/04-11-2019 εισήγηση του άρθρου 24 του ν.4270/2014 (Α΄ 143), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 10 παρ. 6 του ν. 4337/2015 (Α΄ 129) της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, αποφασίζουμε:

Το Πρόγραμμα Σπουδών του μαθήματος της Ιστορίας της Γ΄ τάξης Γενικού Λυκείου ορίζεται ως εξής:

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ
ΙΣΤΟΡΙΑ, Γ΄ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

Στο παρόν Πρόγραμμα Σπουδών της ιστορίας δίνεται έμφαση:

  1. στη θεματική διεύρυνση της διδακτέας ύλης,
  2. στη συστηματική αξιοποίηση σωμάτων ιστορικών πηγών και
  3. στην έμφαση στην ιστορική μεθοδολογική διάσταση της επεξεργασίας των πηγών, στην κατανόηση της τυπολογίας τους, στην ένταξη των ιστοριογραφικών κειμένων σε συγκεκριμένο πλαίσιο και στην εξοικείωση των μαθητών/μαθητριών με τα μεθοδολογικά εργαλεία της επιστήμης της Ιστορίας.

Ι. ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι ικανοί/-ές να:

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

· γνωρίσουν βασικά στοιχεία της ελληνικής κοινωνίας
· γνωρίσουν τα δημογραφικά δεδομένα του ελληνικού κράτους μετά την Επανάσταση
· κατανοήσουν   την   επίδραση   που   άσκησε   η «Μεγάλη Ιδέα» στην παραγωγικές δυνάμεις της Ελλάδας
· γνωρίσουν τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα
· κατανοήσουν τη σημασία των οικονομικών δεδομένων στην εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας στους τομείς του εμπορίου, της εμπορικής ναυτιλίας, της αγροτικής οικονομίας, της εξόρυξης μεταλλευμάτων, της τραπεζικής πίστης, της βιομηχανίας, των υποδομών στις μεταφορές και του εξωτερικού δανεισμού
· κατανοήσουν τα αίτια και τις επιπτώσεις της πτώχευσης του 1893 και της επιβολής του Διεθνούς Οικονομικού Ελέγχου
· γνωρίσουν βασικά στοιχεία και όρους σχετικά με την αγροτική οικονομία και τη βιομηχανική παραγωγή στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα
· κατανοήσουν τις επιδράσεις των πολεμικών συγκρούσεων στη διαμόρφωση νέων οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών
· εκτιμήσουν τη σημασία του προσφυγικού προβλήματος  στην  οικονομική  και  κοινωνική εξέλιξη της Ελλάδας κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα

Α. Η ελληνική οικονομία μετά την Επανάσταση
1. Τα δημογραφικά δεδομένα
2. Οι παραγωγικές δυνάμεις μέσα και  έξω  από  την  Ελλάδα  και  η «Μεγάλη Ιδέα»
[3 ώρες]

Β. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΑΙΩΝΑ
1. Το εμπόριο
2. Η εμπορική ναυτιλία
3. Η διανομή των εθνικών κτημάτων
4. Η εκμετάλλευση των ορυχείων
5. Η δημιουργία τραπεζικού συστήματος
6. Η βιομηχανία
7. Τα δημόσια έργα
8. Το δίκτυο των σιδηροδρόμων
9. Τα εθνικά δάνεια
10.  Η  πτώχευση  του  1893  και  ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος
[10 ώρες]

Γ.  Οι  οικονομικές  εξελίξεις  κατά τον 20ο αιώνα
1. Το αγροτικό ζήτημα
2. Τα πρώτα βήματα του εργατικού κινήματος
3.  Οι  οικονομικές  συνθήκες  κατά την περίοδο 1910-1922
4. Ο Α’ Παγκόσμιος πόλεμος
5.   Η   οικονομική   ζωή   κατά   την περίοδο 1922-1936
6. Η ελληνική οικονομία κατά την Περίοδο του μεσοπολέμου
7. Οι μεγάλες επενδύσεις
8. Η τράπεζα της Ελλάδας
9. Η κρίση του 1932
[9 ώρες]

ΙΙ. Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821- 1936)

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι ικανοί/-ές να:

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

· κατανοήσουν  τη σύνδεση/- της γένεσης πολιτικών κομμάτων με συγκεκριμένες οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες
· κατανοήσουν τους λόγους που οδήγησαν στη συγκρότηση διαφορετικών κομμάτων στο ελληνικό κράτος κατά το 19ο αιώνα
· κατανοήσουν τους μηχανισμούς (συνθήκες) που οδήγησαν κάθε φορά στην παρακμή κάποιων κομμάτων και στη συγκρότηση νέων
· σταθμίσουν το ρόλο που έπαιξε ο διπολισμός και οι ακρότητες στον εθνικό διχασμό
· κατανοήσουν ότι η βία ως μέσον για την επιβολή πολιτικών απόψεων και συμφερόντων προκάλεσε νέα βία και η δυναμική της βίας οδήγησε στην παρέμβαση των θεσμών και στην κατάλυση του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος
· γνωρίσουν την πολιτική κληρονομιά της προεπαναστατικής περιόδου και τις πολιτικές τάσεις κατά την περίοδο της Επανάστασης και την αποκρυστάλλωσή τους σε κόμματα
· κατανοήσουν τη σημασία των σχέσεων πατρωνίας και οικογενειοκρατίας στη διαμόρφωση των πολιτικών και κοινωνικών δεδομένων στην ελληνική κοινωνία
· κατανοήσουν την οργανωτική δομή, τη λειτουργία, τις θέσεις, τις μεθόδους και τις πρακτικές που εφάρμοσαν τα πρώτα κόμματα στην Ελλάδα

Α. Εξωτερικός προσανατολισμός και πελατειακές σχέσεις (1821- 1843)
1. Πελατειακά δίκτυα επί Τουρκοκρατίας
2. Η διαμόρφωση νέων δεδομένων κατά την Επανάσταση
3. Τα πρώτα ελληνικά κόμματα
4. Τα κόμματα ως εκφραστές του πνεύματος της εποχής
[4 ώρες]

• γνωρίσουν τα νέα κόμματα που δημιουργήθηκαν κατά τις αλλαγές που επήλθαν στη δομή και το σύστημα λειτουργίας τους
• εκτιμήσουν τη σημασία των συνταγματικών μεταβολών μετά το 1844 στην πολιτική ζωή της Ελλάδας
• Να εντοπίσουν τις μεταβολές που επήλθαν στα κόμματα, ως συνέπεια των νέων πολιτικών συνθηκών και συνταγματικών ρυθμίσεων
• κατανοήσουν τη σχέση ανάμεσα στις πολιτικές αποφάσεις - μεταβολές: συνταγματικές μεταβολές (1844 και 1864), καθολική ψηφοφορία (1864), αρχή δεδηλωμένης (1875), οικονομικοκοινωνικές αλλαγές και μεταβολές στη μορφή και λειτουργία των κομμάτων
• γνωρίσουν την πορεία προς τη διαμόρφωση του δικομματικού συστήματος
• κατανοήσουν τα κοινωνικά στηρίγματα των κομμάτων και τη στάση τους απέναντι στα κυρίαρχα προβλήματα της ελληνική κοινωνίας
• εντοπίσουν τους παράγοντες της πολιτικής κρίσης και να κατανοήσουν το ρόλο τους στην αντιμετώπιση των προβλημάτων του κράτους κατά την περίοδο 1880-1909
• γνωρίσουν τις αλλαγές που επήλθαν στο πολιτικό σκηνικό και το βαθμό σύνδεσης τους με τα αιτήματα της εποχής
• συσχετίσουν τις αλλαγές αυτές με τα κοινωνικά και κοινωνικά αιτήματα της εποχής
• κατανοήσουν τη στάση (πολιτική) των κομμάτων απέναντι στα εθνικά προβλήματα (αλυτρωτισμός, εδαφική επέκταση)
• εκτιμήσουν τη σημασία του διχασμού και τις συνέπειες του στην πολιτική ζωή της χώρας
• διακρίνουν τις συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής στην πολιτική ζωή της Ελλάδας κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου
• κατανοήσουν τις ιδιαίτερες συνθήκες στη λειτουργία των ελληνικών πολιτικών κομμάτων μετά το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου
• ερμηνεύσουν την επιβολή της δικτατορίας Ι. Μεταξά

Β. Χειραφέτηση και Αναμόρφωση
(1844-1880)
1. Το Σύνταγμα του 1844
2. Η παρακμή των «ξενικών» κομμάτων κατά την περίοδο της συνταγματικής μοναρχίας
3. Η «νέα γενιά»
4. Η Εθνοσυνέλευση του 1862-1864
[4 ώρες]

Γ. Δικομματισμός και Εκσυγχρονισμός (1880-1909)
1. Η εδραίωση του δικομματισμού
2. Η οργάνωση των κομμάτων κατά το τελευταίο τέταρτο του 19ου αιώνα
3. Από τη χρεοκοπία στο στρατιωτικό κίνημα στο Γουδί (1893-1909).
[3 ώρες]

Δ. Ανανέωση-Διχασμός (1909-1922)
1. Το κόμμα των Φιλελευθέρων
2. Τα αντιβενιζελικά κόμματα
3. Τα αριστερά κόμματα
4. Ο εθνικός διχασμός (1915-1922)
5. Το Σοσιαλιστικό κόμμα
[4 ώρες]

Ε. Εκσυγχρονισμός και επεμβάσεις (1923-1936)
1. Οι συνέπειες της Μικρασιατικής καταστροφής
2. Τα κόμματα από το τέλος του Μικρασιατικού πολέμου μέχρι τη δικτατορία του Ι. Μεταξά
[4 ώρες]

ΙΙΙ. ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1821-1930)

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι ικανοί/-ές να:

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

• γνωρίσουν την επίδραση της Ελληνικής Επανάστασης στο προσφυγικό ζήτημα και τη γεωγραφική εξάπλωση του προβλήματος
• γνωρίσουν τον τόπο προέλευσης και την κατάσταση των προσφύγων που κατέφυγαν στις απελευθερωμένες περιοχές. -Να κατανοήσουν την αντιμετώπιση του προσφυγικού ζητήματος στην Ελλάδα του 19ου αιώνα από την ελληνική πολιτική ηγεσία
• αποκτήσουν αδρομερή γνώση των μέτρων που πάρθηκαν για την ανακούφισή τους
• συσχετίσουν την ίδρυση της Ερμούπολης στη Σύρο με την άφιξη των προσφύγων
• προσεγγίσουν τις διαστάσεις του προσφυγικού ζητήματος κατά την καποδιστριακή περίοδο και τις προσπάθειες αντιμετώπισής του από τον Καποδίστρια
• γνωρίσουν με ποιο τρόπο αντιμετώπισε το ελληνικό κράτος την αποκατάσταση των προσφύγων κατά την περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα
• συσχετίσουν τις εξελίξεις στο ζήτημα της αποκατάστασης των προσφύγων με τη διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων
• συνδέσουν τα αλυτρωτικά κινήματα του 19ου αιώνα με την έλευση προσφύγων στο ελληνικό κράτος
• γνωρίσουν τις συνθήκες και τις διαδικασίες με τις οποίες αναπτύχθηκαν τα νέα προσφυγικά ρεύματα κατά τις δύο πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα
• διακρίνουν τη νέα διάσταση που παίρνει το προσφυγικό ζήτημα μετά τους Βαλκανικούς πολέμους του 1912-1913
• γνωρίσουν τα αίτια, την έκταση, και τους τρόπους με τους οποίους μεθοδεύτηκαν οι διώξεις των Ελλήνων και άλλων περιοχών της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, καθώς και την πρόνοια που έδειξε γι’ αυτούς το ελληνικό κράτος

 

Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά το 19ο αιώνα – Εισαγωγή

Α. Το προσφυγικό ζήτημα κατά την Ελληνική Επανάσταση (1821-1827)1. Πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο2. Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο3. Πρόσφυγες από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη4. Η στάση της πολιτικής ηγεσίας απέναντι στο προσφυγικό ζήτημα[4 ώρες]Β. Το προσφυγικό ζήτημα κατά την Καποδιστριακή περίοδο (1829-1831)
1. Η μέριμνα για τους πρόσφυγες
2. Το ζήτημα των προσφύγων και η
Δ’ Εθνοσυνέλευση
3. Αντιδράσεις
[2 ώρες]

Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων κατά την περίοδο της μοναρχίας του Όθωνα (1833-1862)
1. Η πρόνοια για τους πρόσφυγες κατά την Οθωνική περίοδο
2. Η διαμάχη αυτοχθόνων και ετεροχθόνων
[2 ώρες]Δ. Πρόσφυγες και αλυτρωτικά κινήματα κατά το 19ο αιώνα
1. Θεσσαλία, Ήπειρος, Μακεδονία
2. Κρήτη
[1 ώρα]

Πρόσφυγες στην Ελλάδα κατά τον 20ο αιώνα - Εισαγωγή

Α. Προσφυγικά ρεύματα κατά την περίοδο 1914-1922
1. Ο διωγμός του 1914
2. Άλλα προσφυγικά ρεύματα
3. Η περίθαλψη (1914-1921)
4. Η παλιννόστηση
[3 ώρες]

• συνειδητοποιήσουν τις συνθήκες με τις οποίες φθάσαμε στη Μικρασιατική καταστροφή τον Αύγουστο του 1922
• γνωρίσουν τα γεγονότα που οδήγησαν στην πρόκληση του ρεύματος των προσφύγων.
• γνωρίσουν το περιεχόμενο της σύμβασης της Λωζάννης για την ανταλλαγή των πληθυσμών
• αντιληφθούν τους λόγους που οδήγησαν στη υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης.
• συνειδητοποιήσουν τη θέση των προσφύγων κατά τη διάρκεια των μετακινήσεών τους και τις δυσχέρειες που αντιμετώπισαν κατά το πρώτο διάστημα της εγκατάστασής τους
• εκτιμήσουν την έκταση του προσφυγικού προβλήματος και τις προσπάθειες αντιμετώπισής του
• εκτιμήσουν την έκταση του προσφυγικού προβλήματος και τις προσπάθειες αντιμετώπισής του
• κατανοήσουν το πλαίσιο εντός του οποίου έγιναν οι προσπάθειες αποκατάστασης των προσφύγων
• εμβαθύνουν στη συστηματική προσπάθεια αποκατάστασης των προσφύγων τόσο από την ΕΑΠ όσο και από το ελληνικό κράτος
• εκτιμήσουν τις ενέργειες και επιλογές του ελληνικού κράτους στην προσπάθεια ένταξης των προσφύγων, σε συνάρτηση με το χαρακτήρα της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας
• γνωρίσουν τις παραμέτρους του προβλήματος των ανταλλαξίμων
• κατανοήσουν τους λόγους που οδήγησαν στην υπογραφή του Συμφώνου φιλίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, καθώς και τις συνέπειές του
• συσχετίσουν την εν μέρει αποζημίωση των προσφύγων με τη βούληση της ελληνικής κυβέρνησης για το κλείσιμο των εκκρεμών ζητημάτων με την Τουρκία
• συνειδητοποιήσουν τις δυσκολίες αφομοίωσης των προσφύγων στην Ελλάδα.
• γνωρίσουν τις συνθήκες ένταξης των προσφύγων, τις δυσχέρειες και τον τρόπο αντιμετώπισής τους από την ΕΑΠ
• γνωρίσουν τα σημεία στα οποία επικεντρώθηκε η διάσταση προσφύγων και γηγενών
• εκτιμήσουν την προσφορά των προσφύγων στην ελληνική κοινωνία και τις επιπτώσεις από την παρουσία και δράση τους στην Ελλάδα

Β. Η Μικρασιατική καταστροφή
1. Η έξοδος
2. Το πρώτο διάστημα
3. Η Σύμβαση της Λωζάννης και η ανταλλαγή των πληθυσμών
[4 ώρες]

Γ. Η αποκατάσταση των προσφύγων
1. Η Επιτροπή Αποκαταστάσεως προσφύγων
2. Η αγροτική αποκατάσταση
3. Η αστική αποκατάσταση
[3 ώρες]

Δ. Η αποζημίωση των ανταλλαξίμων και η ελληνοτουρκική προσέγγιση
1. Η αποζημίωση των ανταλλαξίμων
2. Η ελληνοτουρκική προσέγγιση
[2 ώρες]

Ε. Η ένταξη των προσφύγων στην Ελλάδα
1. Η ενσωμάτωση των προσφύγων
2. Οι επιπτώσεις από την άφιξη των προσφύγων
[3 ώρες]

IV. ΤΟ ΚΡΗΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ, ΑΠΟ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΨΗ ΚΑΤΑ ΤΟ 19ο ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ
20ου ΑΙΩΝΑ

ΠΡΟΣΔΟΚΩΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Οι μαθητές και οι μαθήτριες είναι ικανοί/ές να:

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

• γνωρίσουν τον χαρακτήρα του Κρητικού Ζητήματος και των Κρητικών επαναστάσεων της περιόδου 1875-1898
• γνωρίσουν τα σημαντικότερα πολιτικά γεγονότα που σχετίζονται με την κρητικές επαναστάσεις της περιόδου 1875-1898
• εκτιμήσουν τις συνέπειες των κρητικών εξεγέρσεων
• πληροφορηθούν τις πολιτικές εξελίξεις στην Κρήτη και τις συνέπειές τους
• γνωρίσουν τα γεγονότα τα σχετικά με την επανάσταση του Θερίσου και τις συνέπειές τους
• εκτιμήσουν τις πολιτικές ενέργειες του Βενιζέλου πριν και μετά την μετάκλησή του στην Αθήνα
• κατανοήσουν τις ενέργειες των ελληνικών και ξένων κυβερνήσεων σχετικά με την πορεία και τη λύση του Κρητικού Ζητήματος

Δ. Το Κρητικό Ζήτημα κατά την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας (1869-1898)
1. Η Κρήτη από το 1868 ως το 1878
2. Η επανάσταση του 1878 και η Σύμβαση της Χαλέπας
3. Η Κρήτη κατά τη δεκαετία του 1878-1888
4. Η Επανάσταση του 1889 και οι συνέπειές της
5. Η ιδέα της Μεταπολίτευσης. Η επανάσταση του 1895-1896
6. Οι τελευταίες επαναστάσεις (1897-1898)
7. Ο ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897 και η λύση της αυτονομίας
8. Η μεγάλη σφαγή του Ηρακλείου και η λύση του Κρητικού Ζητήματος
[7 ώρες]

Ε. Η περίοδος της αυτονομίας και η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα
1. Η οργάνωση της Κρητικής πολιτείας
2. Η περίοδος της δημιουργίας
3. Τα πρώτα νέφη
4. Η επανάσταση του Θερίσου
5. Η αρμοστεία του Α. Ζαΐμη (1906-1908)
6. Η κατάλυση της αρμοστείας στην Κρήτη. Το πρώτο ενωτικό ψήφισμα των Κρητών.
7. Τα γεγονότα των ετών 1909-1913
8. Η μετάκληση του Βενιζέλου στην Αθήνα και οι επιπτώσεις στο Κρητικό Ζήτημα
9. Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος
[8 ώρες]

Η επεξεργασία πηγών θα καλύπτεται σε 40 επιπλέον διδακτικές ώρες, από τις 120 συνολικά διδακτικές ώρες του μαθήματος σε ετήσια βάση. Οι διδακτικές ώρες για την επεξεργασία των ιστορικών πηγών καλύπτουν δύο από τις έξι διδακτικές ώρες του μαθήματος εβδομαδιαία.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ

Επιλογή από τον διδάσκοντα ψηφιακού εκπαιδευτικού υλικού από τα ακόλουθα:

  1. Βιβλίο καθηγητή
  2. Κριτήρια αξιολόγησης για την Ιστορία της Γ’ Λυκείου, ΚΕΕ
  3. Ψηφιακό υλικό ιστορικών πηγών για τη Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ιστορία του ΚΕΓ (στους «Ψηφιακούς πόρους για την Ελληνική γλώσσα», στην ενότητα «Ιστορία και Λογοτεχνία)
  4. Μαθησιακά Αντικείμενα «Φωτόδεντρου» (ΙΤΥΕ/Διόφαντος)

Επισημαίνεται ότι για τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες για την επεξεργασία ιστορικών πηγών είναι σημαντικό να αποφεύγεται η απλή παράθεση ή ο συνδυασμός πληροφοριών, καθώς απέχει από την πρακτική της εξοικείωσης με την ιστορική μεθοδολογία, κατά την οποία είναι αναγκαία η γνώση της σκοπιμότητας, της αξιοπιστίας και του είδους του κειμένου ή της «σχολής σκέψης» που εκπροσωπεί, η επίγνωση εν τέλει της ίδιας της «ιστορικότητας» της πηγής.

Την παραπάνω σκοπιμότητα εξυπηρετεί η επισήμανση βασικών εισαγωγικών πληροφοριών για κάθε ιστορικό παράθεμα. Η εκάστοτε ιστορική πηγή προτείνεται να εντάσσεται σε ένα στοιχειώδες ιστορικό ή ιστοριογραφικό πλαίσιο (εξοικείωση με τη βασική τυπολογία των ιστορικών πηγών, όπως η βασική διάκριση άμεσων/έμμεσων πηγών και η στοιχειώδης εξοικείωση με τα γνωρίσματα επιμέρους ιστοριογραφικών σχολών κατά την επεξεργασία παραθεμάτων που προέρχονται από ιστορικές μελέτες).

Η χρήση και η αξιοποίηση των ιστορικών πηγών αποτελεί προτεραιότητα των ιστορικών στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν το παρελθόν και να το καταστήσουν ιστορικό. Στην ίδια κατεύθυνση, η χρήση των ιστορικών πηγών στη σχολική τάξη, με την αξιοποίηση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων μελέτης, επιτρέπει την άμεση συμμετοχή των μαθητών σε διαδικασίες διερεύνησης και οικοδόμησης της ιστορικής γνώσης. Ο μαθητής έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει στοιχεία για το προς διερεύνηση ζήτημα, να διακρίνει επιμέρους πτυχές, να καταγράψει τρόπους επικοινωνίας του παρελθόντος, να κατανοήσει αιτιώδεις σχέσεις στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου, να συνειδητοποιήσει την πολυπλοκότητα του ιστορικού παρελθόντος. Η διαδικασία ανατροφοδότησης επιτρέπει την αναζήτηση απαντήσεων με την ενεργό εμπλοκή του/της μαθητή/μαθήτριας. Θεμελιώδης στόχος είναι η διαφοροποίηση των ιστορικών πηγών από το απλό πληροφοριακό υλικό μέσω

  1. της ένταξης της πηγής σε συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο,
  2. της διερεύνησης των συνθηκών δημιουργίας της,
  3. της κατανόησης του ρόλου της μαρτυρίας και κατάταξής της (πρωτογενής/δευτερογενής πηγή, είδος/τύπος πηγής),
  4. της αξιολόγησής της (π.χ. ο βαθμός αντιπροσωπευτικότητάς της σε σχέση με την εποχή της ή η επιρροή που άσκησε).

Με τη συγκεκριμένη μεθοδολογία προσεγγίζονται, εκτός των γραπτών πηγών, και τεκμήρια του παρελθόντος. «Κείμενα» αποτελούν και οι φωτογραφίες, οι αφίσες, τα κινηματογραφικά φιλμ, οι προφορικές μαρτυρίες, οτιδήποτε μπορεί να δώσει πληροφορίες για το παρελθόν. Για την αξιοποίηση των τεκμηρίων αυτών ισχύουν βεβαίως οι γενικοί άξονες που ισχύουν για τις γραπτές ιστορικές πηγές, ωστόσο, ανάλογα με τη μορφή τους, είναι απαραίτητο να εξειδικεύονται οι ερωτήσεις ώστε να αναδεικνύονται περισσότερες πλευρές του συγκεκριμένου τεκμηρίου. Υποδεικνύεται η κατά το δυνατόν πολυπρισματική προσέγγιση μέσα από διαφορετικούς τύπους ιστορικών πηγών. Διαβάζουμε, ταξινομούμε, διασταυρώνουμε και ερμηνεύουμε τις πηγές. Τέλος, μερικές φορές, τις αξιοποιούμε για τη συγκρότηση ιστορικής αφήγησης. Προτείνεται η μελέτη και σχολιασμός εικονογραφικού υλικού, βασισμένη σε παρατήρηση εικόνων, συνδυαστικά και με την επεξεργασία γραπτών ιστορικών πηγών. Με αυτήν την προσέγγιση επιδιώκεται η διερεύνηση πτυχών ενός κοινωνικού ή πολιτικού φαινομένου με αξιοποίηση πολυτροπικού εκπαιδευτικού υλικού (γραπτές μαρτυρίες, εικόνες, χάρτης, ψηφιακό οπτικοακουστικό υλικό).

Ως προς τη διδακτική αξιοποίηση του ψηφιακού υλικού των Μαθησιακών Αντικειμένων (ΜΑ) του ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟΥ επισημαίνεται ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως ολοκληρωμένα υποδείγματα για την επεξεργασία και άλλου υλικού.

Η διαδικτυακή εφαρμογή των ΜΑ του «Φωτόδεντρου» επιτρέπει την διδακτική αξιοποίηση της επεξεργασίας των πηγών τόσο σε σχέση με την ερευνητική διαδικασία όσο και σε σχέση με την τεκμηρίωση των υπό διαπραγμάτευση ιστορικών ζητημάτων. Η επεξεργασία των πηγών οργανώνεται στο πλαίσιο μιας διερευνητικής διαδικασίας. Η συγκεκριμένη διδακτική δραστηριότητα διαμορφώνει ένα φιλικό και χρηστικό περιβάλλον διερευνητικής μάθησης, στο οποίο ευνοείται η ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα Μαθησιακού Αντικειμένου προς αξιοποίηση είναι το ακόλουθο:

«Μαρτυρίες από την Έξοδο των προσφύγων» [το προσφυγικό ζήτημα μετά το 1922]

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διερευνητική δραστηριότητα ανάγνωσης ιστορικών πηγών για την Έξοδο των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, με την αξιοποίηση προφορικών μαρτυριών, στην προοπτική καλλιέργειας δεξιοτήτων διερευνητικής μάθησης και οικοδόμησης της ιστορικής γνώσης.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ: Η ανάγνωση ιστορικών πηγών για την Έξοδο των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, με την αξιοποίηση προφορικών μαρτυριών αποτελεί αυτόνομο Μαθησιακό Αντικείμενο, το οποίο προσομοιώνει τον τρόπο εργασίας των ιστορικών στο πλαίσιο της γνωστικής μαθητείας. Η χρήση και η αξιοποίηση των ιστορικών πηγών αποτελεί προτεραιότητα των ιστορικών στην προσπάθειά τους να προσεγγίσουν το παρελθόν και να το καταστήσουν ιστορικό. Στην ίδια κατεύθυνση, η χρήση των ιστορικών πηγών στη σχολική τάξη, με την αξιοποίηση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων μελέτης, επιτρέπει την άμεση συμμετοχή των μαθητών/μαθητριών σε διαδικασίες διερεύνησης και οικοδόμησης της ιστορικής γνώσης. Ο/Η μαθητής/μαθήτρια έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει στοιχεία για την Έξοδο των προσφύγων, να διακρίνει επιμέρους περιοχές αναχώρησης, να καταγράψει τις ενέργειες των προσφύγων και τα αντικείμενα που παίρνουν μαζί τους, να κατανοήσει αιτιώδεις σχέσεις στο πλαίσιο της περιόδου, να εμπλακεί με την πολυπλοκότητα του ιστορικού παρελθόντος, και να διαμορφώσει την προσωπική του ιστορική αφήγηση. Η διαδικασία ανατροφοδότησης επιτρέπει την εκ νέου διαμόρφωση των απαντήσεων με τις αλλαγές που κρίνονται απαραίτητες, με την ενεργό εμπλοκή τόσο του μαθητή όσο και του εκπαιδευτικού».

Επιπρόσθετα προτείνονται μερικά ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων

  1. η δομημένη συζήτηση γύρω από ένα επίμαχο ιστορικό γεγονός ή φαινόμενο και
  2. η παραγωγή από τους μαθητές σύντομων εικονιστικών/κειμενικών αφηγημάτων.

Η ισχύς αυτής της απόφασης αρχίζει από το σχολικό έτος 2019-2020.

Η απόφαση αυτή να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Αθήνα, 23 Δεκεμβρίου 2019

H Υφυπουργός
ΣΟΦΙΑ ΖΑΧΑΡΑΚΗ

Pin It

Εκτύπωση