ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ- ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Α' ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2026-2027
Αρ.Πρωτ.111947/Δ2/28-08-2026/ΥΠΑΙΘΑ
ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Π/ΘΜΙΑΣ, Δ/ΘΜΙΑΣ
ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ
Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ
ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ
ΤΜΗΜΑ Α
Πληροφορίες: Θ. Κανελλοπούλου
Κ. Καχριμανίδου
Τηλέφωνο: 210-3443010
210-3442214
ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία του μαθήματος της Γεωλογίας - Γεωγραφίας του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γυμνασίου για το σχολικό έτος 2026-2027
Σχετ.: Το με αρ. πρωτ. εισ. Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. 103502/ΓΔ4/31-07-2026 έγγραφο
Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξη 63/30-07-2026 του Δ.Σ.), σας διαβιβάζουμε αρχείο με τις οδηγίες για τη διδασκαλία του μαθήματος της Γεωλογίας - Γεωγραφίας του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γυμνασίου για το σχολικό έτος 2026-2027.
Οι διδάσκοντες/ουσες να ενημερωθούν ενυπόγραφα
ΜΕ ΕΝΤΟΛΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ
Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ, Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ
ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΜΑΡΚΑΚΗΣ
ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2026 – 2027
Στο πλαίσιο του διδακτικού σχεδιασμού οι εκπαιδευτικοί, προκειμένου να αξιοποιήσουν τις προτεινόμενες ιστοσελίδες από το διδακτικό υλικό ή/και τα διδακτικά βιβλία, να προβαίνουν σε επανέλεγχο της εγκυρότητάς τους, διότι ενδέχεται λόγω του δυναμικού τους χαρακτήρα ορισμένες από αυτές να είναι ανενεργές ή να οδηγούν σε διαφορετικό περιεχόμενο. Επισημαίνεται ότι το περιεχόμενο ορισμένων συνδέσμων ενδέχεται να είναι προσβάσιμο μόνο μέσω αντιγραφής και επικόλλησης της διεύθυνσης στον φυλλομετρητή (browser) που χρησιμοποιείτε. Επιπλέον, σε περιπτώσεις όπου κάποιοι σύνδεσμοι (π.χ. του Φωτόδεντρου) δεν ανοίγουν κανονικά, συνιστάται η πρόσβασή τους μέσω του προγράμματος περιήγησης Microsoft Edge, καθώς ενδέχεται να παρουσιάζουν καλύτερη συμβατότητα.
Στη σελίδα Φωτόδεντρο LOR+ - ΟΔΗΓΟΙ ΧΡΗΣΗΣ διατίθενται εγχειρίδια για την αξιοποίηση της πλατφόρμας με οδηγίες για την αναζήτηση, την πλοήγηση και την αποτελεσματική χρήση των μαθησιακών αντικειμένων του αποθετηρίου. Συνιστάται η αντιγραφή και επικόλληση του συνδέσμου.
Το Φωτόδεντρο έχει ανακοινώσει εναλλακτικές λύσεις για τη λειτουργικότητα των μαθησιακών εφαρμογών flash μετά τη διακοπή της υποστήριξης αυτής της τεχνολογίας από την Adobe, οι οποίες είναι αναρτημένες στον σύνδεσμο: http://photodentro.edu.gr/files/faq/Photodentro-LOR_Odigies-gia-Flash.pdf . Από τις προτεινόμενες λύσεις, η εγκατάσταση του φυλλομετρητή Pale Moon συνοδευόμενη από την εγκατάσταση παλαιότερης έκδοσης του Adobe Flash Player έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική για τη λειτουργία των εφαρμογών που αναφέρονται στις παρούσες οδηγίες.
Ενόψει της εισαγωγής του εγγραμματισμού στα Νέα Προγράμματα Σπουδών και ενίσχυσης δεξιοτήτων των μαθητών/τριών, προτείνεται η αξιοποίηση σχετικού υλικού από την πλατφόρμα skills4life.
Τα προτεινόμενα πειράματα και εργαστηριακές ασκήσεις πρέπει πάντοτε να πραγματοποιούνται σε ασφαλές περιβάλλον για μαθητές/-τριες και εκπαιδευτικούς, με τη λήψη όλων των προληπτικών μέτρων ασφάλειας και υγείας που προβλέπουν οι Εργαστηριακοί Οδηγοί. Συνιστάται οι διδάσκοντες/-ουσες να συμβουλεύονται και να αξιοποιούν τις οδηγίες των κατά τόπους Ε.Κ.Φ.Ε. για γενικά θέματα ασφάλειας και υγείας του σχολικού εργαστηρίου, όπως επίσης και τις εξειδικευμένες οδηγίες που δίνονται για πειραματικές διατάξεις και χρησιμοποιούμενα υλικά
Σημείωση: Τα σημειωμένα Κεφάλαια (Α΄ Γυμνασίου) ή Μαθήματα (Β΄ Γυμνασίου) με έντονη γραφή προτείνεται να διδαχθούν σε προαιρετική βάση.
Η εξαίρεση Κεφαλαίων (Α΄ Γυμνασίου) ή Μαθημάτων (Β΄ Γυμνασίου) από τη διδακτέα ύλη, καθώς και η προαιρετική διδασκαλία κάποιων άλλων, επιτρέπουν στον/στην εκπαιδευτικό να αφιερώσει περισσότερο χρόνο σε εμβάθυνση ή εξειδίκευση, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών/-τριών.
Α΄ Τάξη Ημερησίου και Εκκλησιαστικού Γυμνασίου
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ:
- Γεωλογία - Γεωγραφία, Α΄ Γυμνασίου, (Βιβλίο μαθητή/ μαθήτριας)
- Γεωλογία - Γεωγραφία, Α΄ Γυμνασίου, (Τετράδιο εργασιών)
Προτείνεται η προαιρετική διδασκαλία των ακόλουθων κεφαλαίων | |
Δ.1. Αφρική Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | Δ.4. Νότια Αμερική Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι |
Δ.2 Ασία Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | Δ.5. Ωκεανία Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι |
Δ.3. Βόρεια και Κεντρική Αμερική Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | Δ.6. Ανταρκτική |
ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ, ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΩΡΩΝ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
ΕΝΟΤΗΤΑ Α: ΟΙ ΧΑΡΤΕΣ | ||||
ΚΕΦΑΛΑΙΑ | ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ | ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ | ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ | ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ |
Α.1.4. Ποιον χάρτη να διαλέξω; | Το θέμα καλύπτεται μέσω συνδυασμού των κεφαλαίων Α1.4, Α1.5 (μελέτη χαρτών διαφορετικών κατηγοριών). Δεν θα διδαχθεί το έγχρωμο ένθετο: «Συνταγές για νεαρούς χαρτογράφους», σ. 22-23. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matA1_4.html http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matA1_5.html Πολιτικός - Ανάγλυφο - Γλώσσες – Θρησκείες: https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/2766 Παγκόσμιος γεωμορφολογικός χάρτης: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/extras/maps/WRG_GN.jpg Κλιματικές Ζώνες - Βλάστησης – Θερμoκρασιών - Βροχοπτώσεων – Γεωμορφολογικός: http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/2898 Ψηφιακοί χάρτες για δραστηριότητες στο «Φωτόδεντρο» | 1 | |
Α.1.5. «Ανακρίνοντας» τους χάρτες | Μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά στη μελέτη του κεφαλαίου Α.1.4. | |||
Α1.3. Η χρήση των χαρτών στην καθημερινή ζωή | Αν και παρόμοια ύλη έχει διδαχθεί στην Ε΄ Δημοτικού, κρίνεται απαραίτητη η διδασκαλία, λόγω της δυσκολίας της έννοιας της κλίμακας. Συνοπτικά: μελέτη χαρτών, αποκωδικοποίηση συμβόλων του υπομνήματος, ερμηνεία συμβόλου προσανατολισμού. | Προτείνονται οι δραστηριότητες του μαθήματος Α1.2 «Περίπατος στο ύπαιθρο» του Τετραδίου Εργασιών | Χρήση του προτεινόμενου υλικού του κεφαλαίου Α1.4 Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: (το ίδιο εναλλακτικά και στο «Φωτόδεντρο») http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/2830 Υπολογίζοντας αποστάσεις υπό κλίμακα http://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/3278 | 1 |
Α1.1. Γεωγραφικές συντεταγμένες | Σύμπτυξη των Α1.1 και Α1.2 χωρίς τις υποενότητες: «Παίζοντας με το γεωγραφικό μήκος» της σ. 14, «Από την υδρόγειο σφαίρα στους χάρτες» στη σ. 15, «Κάθε χαρτογραφική προβολή έχει και… συνέπειες!!!» στις σ. 15, 16 και «Ας κάνουμε τους χαρτογράφους…» στη σ. 16. | Δεν θα διδαχθεί η δραστηριότητα Α1.1. του τετραδίου εργασιών. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Υδρόγειος σφαίρα. Παγκόσμιος χάρτης με τους παράλληλους κύκλους και τους μεσημβρινούς: (το ίδιο εναλλακτικά και στο «Φωτόδεντρο») Εκπαιδευτικό λογισμικό ΠΙΓεωλογίας-Γεωγραφίας Α΄-Β΄ Γυμνασίου: Ενδεικτικό θέμα PISA Αναφέρεται στην εναλλαγή ημέρας και νύχτας καθώς και στη θέση του άξονα της Γης, του Ισημερινού, του βορείου και νοτίου ημισφαιρίου στην υδρόγειο σφαίρα | 1 |
Α.1.2. Παιχνίδια με τις γεωγραφικές συντεταγμένες | ||||
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ Α: 3 ΩΡΕΣ | ||||
ΕΝΟΤΗΤΑ Β: ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ | ||||
Η ΓΗ ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΠΛΑΝΗΤΗΣ Β.1.1. Ο πλανήτης Γη | Προτείνονται οι δραστηριότητες του μαθήματος Β1.1 «Κατασκευάζοντας ένα μοντέλο του ηλιακού συστήματος» του Τετραδίου Εργασιών | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αστεροσκοπείο ΑΠΘ https://www.astro.auth.gr/n/ Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών https://www.noa.gr/ Κέντρο Επισκεπτών Θησείου Κέντρο Επισκεπτών Πεντέλης Επίσημος ιστότοπος της NASA Επίσημος ιστότοπος της ESA Ενδεικτικά θέματα PISA Αναφέρεται στην εναλλαγή ημέρας και νύχτας καθώς και στη θέση του άξονα της Γης, του Ισημερινού, του βορείου και νοτίου ημισφαιρίου στην υδρόγειο σφαίρα Β) ) ΗΛΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Αφορά στη χρήση απλών μαθηματικών πράξεων για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις αποστάσεις μεταξύ πλανητών του ηλιακού μας συστήματος. Αναφέρεται σε βασικές γνώσεις σχετικά με τη σειρά που κινούνται οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος γύρω από τον Ήλιο | 1 | |
Β1.2. Χωρίζοντας το περιβάλλον σε ενότητες | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matB1_2.html Εκπαιδευτικό λογισμικό ΠΙ Γεωλογίας-Γεωγραφίας Α΄-Β΄ Γυμνασίου: http://www.pi-schools.gr/software/gymnasio/geografia_a_b/ | 1 | ||
ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ Β2.1. Σύνθεση της Ατμόσφαιρας, θερμοκρασία, άνεμοι. Για την καλύτερη κατανόηση του σχήματος της σελίδας 40 του βιβλίου μαθητή/-τριας που αφορά στη δομή της ατμόσφαιρας, προτείνεται να χρησιμοποιηθεί το αντίστοιχο σχήμα που βρίσκεται στο Κεφάλαιο 9 του Βιβλίου Μαθητή της Γεωγραφίας ΣΤ΄ Δημοτικού | Να χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά και το κεφάλαιο 9: «Η ατμόσφαιρα» της ΣΤ΄ Δημοτικού. H υποενότητα: «Η θερμοκρασία του αέρα», σ. 41, μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά με την υποενότητα «Παράγοντες που επηρεάζουν το παγκόσμιο κλίμα» του κεφ. Β.2.2. | Δεν θα διδαχθεί η Β2.1. δραστηριότητα του τετραδίου εργασιών διότι δεν συνδέεται με το θέμα του βιβλίου. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Γεωγραφία ΣΤ' Δημοτικού - Βιβλίο Μαθητή (Εμπλουτισμένο) : Μαθησιακά αντικείμενα στο Φωτόδεντρο «Η ατμόσφαιρα της Γης» Εκπαιδευτικές ιστοσελίδες: Χάρτης με την κατανομή της μέσης θερμοκρασίας πάνω στη Γη: και για το στρώμα του όζοντος EN Κατάλογος χαρτών κλιματικών στοιχείων EN Ενδεικτικό θέμα PISA ΟΖΟΝ Αναφέρεται στη δημιουργία του όζοντος και στις επιπτώσεις του στην ανθρώπινη υγεία. Οι μαθητές/-τριες μπορούν να ασχοληθούν με τις ερωτήσεις 2,3 και 4 | 1 |
Β.2.2. Οι βροχές, το κλίμα | Να χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά και το κεφάλαιο 10: «Οι κλιματικές ζώνες της Γης» της ΣΤ΄ Δημοτικού και να γίνει μελέτη κλιματογραμμάτων. http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2272/Geografia_ST-Dimotikou_html-empl/indexB_10.html Βλ. παρατήρηση στη Β.2.1. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Γεωγραφία ΣΤ' Δημοτικού - Βιβλίο Μαθητή (Εμπλουτισμένο): Χάρτης βροχοπτώσεων Ελλάδας Γεωγραφία Ε' Δημοτικού - Βιβλίο Μαθητή: Ψηφιακό διδακτικό σενάριο από τον Αίσωπο : «Θερμοκρασία-άνεμοι-βροχές-κλίμα» Μαθησιακό αντικείμενο με εννοιολογικούς χάρτες για το κλίμα, τον καιρό και τον καθορισμό των εποχών «Καιρός, κλίμα και εποχές» στο Φωτόδεντρο Άλλες πηγές υλικού στο διαδίκτυο: Η ιστοσελίδα της Ε.Μ.Υ Παγκόσμιοι χάρτες βροχοπτώσεων Κλιματικοί χάρτες: Μαθησιακά αντικείμενα στο Φωτόδεντρο «Κλίμα ή καιρός (κουίζ)» «Φτιάξε τον χάρτη πρόγνωσης καιρού!» Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών Χάρτης θαλάσσιων ρευμάτων: Ενδεικτικό θέμα PISA Αναφέρεται στους ανθρωπογενείς παράγοντες που επηρεάζουν το κλίμα της Γης και κυρίως στο ρόλο του διοξειδίου του άνθρακα | 2 | |
ΥΔΡΟΣΦΑΙΡΑ Β.3.1. Το νερό στη φύση | Θα διδαχθεί: «Ο κύκλος του νερού (υδρολογικός κύκλος)» με τις έννοιες στο κίτρινο ένθετο, σ. 48. *Δεν θα διδαχθεί η υποενότητα: «Οι μεγάλες λίμνες του κόσμου», διότι παρόμοια ύλη διδάχτηκε στην ΣΤ΄ Δημοτικού. | Ενδεικτικό προτεινόμενο πείραμα για την κίνηση – αποθήκευση του νερού στο υπέδαφος. «Φτιάξε το δικό σου πηγάδι» *Βλ. περιγραφή στην Παρατήρηση (2) στο τέλος του πίνακα. Προτείνονται οι δραστηριότητες του μαθήματος Β 3.1 «Το νερό στη Φύση» του Τετραδίου Εργασιών σ 18-20 | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Εκπαιδευτικό λογισμικό ΠΙ Γεωλογίας-Γεωγραφίας Α΄-Β΄ Γυμνασίου: | 2 |
Β3.2. Ωκεανοί και θάλασσες | Να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην υποενότητα: «Μια βουτιά στον ωκεανό…» | Προτείνονται οι δραστηριότητες του μαθήματος Β 3.1 «Το νερό στη Φύση» του Τετραδίου Εργασιών σ 21-25 | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Η υπηρεσία Copernicus για την παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος (υπηρεσία CMEM) | |
Β3.3. Άνθρωποι και θάλασσα- Τα νησιωτικά κράτη | *Δεν θα διδαχθεί διότι παρόμοια ύλη έχει διδαχθεί στην ΣΤ΄ Δημοτικού και το υπόλοιπο περιεχόμενο δεν είναι απαραίτητο για τις επόμενες ενότητες του βιβλίου. | ΟΧΙ | ||
Β3.4. Τα ποτάμια του κόσμου | Συμπληρωματικά να γίνει αναφορά σε ένα χαρακτηριστικό ποτάμι από κάθε ήπειρο. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | |
Β3.5. Τα ποτάμια της Ασίας | *Δεν θα διδαχθούν τα κεφάλαια Β3.5., Β3.6., Β3.7., διότι παρόμοια ύλη έχει διδαχθεί στη ΣΤ΄ Δημοτικού. | ΟΧΙ | ||
Β3.6. Τα ποτάμια της Αμερικής | ||||
Β3.7. Τα ποτάμια της Αφρικής- Τα ποτάμια της Αυστραλίας | ||||
ΛΙΘΟΣΦΑΙΡΑ Β4.1. Μιλώντας για την ηλικία της Γης | Προτείνεται η δραστηριότητα Β.4.1. του Τετραδίου Εργασιών. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Εκπαιδευτικό λογισμικό ΠΙ Γεωλογίας-Γεωγραφίας Α΄-Β΄ Γυμνασίου: Πανεπιστήμιο Colorado: Παιχνίδια ραδιοχρονολόγησης: Πανεπιστήμιο Berkeley (απολίθωση): | 2 | |
Β4.2. Το εσωτερικό της Γης | Προτείνονται οι δραστηριότητες: Β.4.2.: «Μύθοι και αλήθειες για τους σεισμούς» & Β.4.3. «Πετρώματα και απολιθώματα», από το Τετράδιο Εργασιών. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Εκπαιδευτικό λογισμικό ΠΙ Γεωλογίας-Γεωγραφίας Α΄-Β΄ Γυμνασίου: http://www.pi-schools.gr/software/gymnasio/geografia_a_b/ Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Οι λιθοσφαιρικές πλάκες της Γης: Κίνηση λιθοσφαιρικών πλακών: Σενάριο στον Αίσωπο: «Γεωλογικός χρόνος και γεωλογική ιστορία της Γης» | 2 | |
Β.4.3. Δυνάμεις που διαμορφώνουν την επιφάνεια της Γης: Ενδογενείς και εξωγενείς | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Ψηφιακό σενάριο στον Αίσωπο: «Πώς οι ενδογενείς δυνάμεις διαμορφώνουν την επιφάνεια της Γης: Σχεδιαγράμματα σεισμών (EN/FR) Δημιουργία τσουνάμι λόγω υποθαλάσσιου σεισμού: Επιστημονικοί φορείς: Ιστοσελίδα του ΟΑΣΠ : ΟΑΣΠ Ψηφιακή βιβλιοθήκη: Άλλες πηγές υλικού στο διαδίκτυο: Σεισμική δραστηριότητα στη ζώνη Σαντορίνης-Αμοργού 2/2025 Σεισμοτεκτονικός χάρτης Ελλάδας Ενδεικτικό θέμα PISA Αναφέρεται στους φυσικούς και ανθρωπογενείς παράγοντες διάβρωσης φέρνοντας ως παράδειγμα το συγκεκριμένο εθνικό πάρκο των Η.Π.Α | 3 | ||
Β4.4. Μορφές του αναγλύφου της Γης | Η υποενότητα: «Η ζωή στις ορεινές και στις πεδινές περιοχές» εξετάζεται και στη Β΄ Γυμνασίου, ενώ μπορεί να γίνει αναφορά σε στοιχεία αυτού του κεφαλαίου κατά τη μελέτη των κεφαλαίων Γ.1.2, Γ.1.4 και Γ.1.5. Οι υπό-ενότητες: «Μεγάλες Οροσειρές του πλανήτη…» και «Πεδιάδες, βοσκοτόπια και έρημοι του πλανήτη έχουν παρόμοια ύλη με τη διδαχθείσα στη ΣΤ΄ Δημοτικού. | ΟΧΙ | ||
ΒΙΟΣΦΑΙΡΑ Β.5.1. Η γεωγραφική κατανομή των οργανισμών | Προτείνονται οι δραστηριότητες Β5.1 του Τετραδίου Εργασιών | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | |
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ Β: 16 ΩΡΕΣ | ||||
ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ | ||||
Γ1.1. Ο Πληθυσμός της Γης | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Εκπαιδευτικό λογισμικό ΠΙ Γεωλογίας-Γεωγραφίας Α΄-Β΄ Γυμνασίου: Πίνακας ή διάγραμμα με πληθυσμιακά δεδομένα ανά ήπειρο: | 2 | ||
Γ1.2. Η κατανομή των ανθρώπων στη Γη | *Δεν θα διδαχθεί διότι παρόμοια ύλη έχει διδαχθεί στη ΣΤ΄ Δημοτικού. Το θέμα καλύπτεται μέσω συνδυασμού των κεφαλαίων Γ1.1., Γ1.4., Γ1.5. και Β4.4. | ΟΧΙ | ||
Γ1.3. Παιχνίδια με τις ηλικιακές πυραμίδες… | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Πυραμίδες ηλικιών: Πρόσβαση από το «Φωτόδεντρο»: Μεταβολές πληθυσμού στην Ελλάδα: Ιστοσελίδα της ΕΛΣΤΑΤ (πίνακες με δημογραφικά χαρακτηριστικά κ.λπ.): | 1 | ||
Γ1.4. Οι μεγάλες πόλεις του πλανήτη | Μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυαστικά στη μελέτη του κεφαλαίου Γ1.5. | ΟΧΙ | ||
Γ.1.5. Πού είναι χτισμένες οι μεγάλες πόλεις του πλανήτη | Για τη διδασκαλία του Κεφαλαίου Γ1.5 μπορεί να γίνει αναφορά στα Κεφάλαια Γ1.2., Γ1.4 και Β4.4. | Προτείνονται οι δραστηριότητες Γ1.2 του Τετραδίου Εργασιών | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A102/148/1059,3827/ http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A102/148/1059,3828/ http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A102/148/1059,3830/ http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A102/148/1059,3831/ | 2 |
ΦΥΣΙΚΟΙ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Γ2.1. Φυσικοί πόροι | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A102/148/1059,3834/ http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matC2_2.html | 2 | ||
Γ2.2. Ανθρώπινοι πόροι | ||||
Γ1.6. Τόσο διαφορετικοί, τόσο ίδιοι | Προτείνονται οι δραστηριότητες του κεφαλαίου Γ2.1 του Τετραδίου Εργασιών | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-A102/148/1059,3836/ http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matC1_6.html Χάρτης παγκόσμιος με μετακινήσεις πληθυσμών διαχρονικά (αναζήτηση στο διαδίκτυο). Κείμενα με ιστορίες ανθρώπων που μετακινούνται σε μια άλλη χώρα εξαιτίας πολέμου ή φυσικής καταστροφής (UNICEF): Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης: Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες: για την Ελλάδα Η ιστοσελίδα της UNICEF Για την Ελλάδα: Μαθησιακά αντικείμενα από το Φωτόδεντρο σχετικά με περιβαλλοντικά προβλήματα Ενδεικτικά θέματα PISA A) Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΜΗΣ ΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΑΣ Aφορά στην κλιματική αλλαγή και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας σε μια φανταστική νησιωτική χώρα. Οι μαθητές/-τριες καλούνται να αναλογιστούν τις συνέπειες της λήψης των μέτρων προστασίας αυτής της χώρας έναντι των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και εισάγονται με αυτόν τον τρόπο στην πολυπλοκότητα των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Αφορά στη διερεύνηση των πολιτιστικών και εθνικών στερεοτύπων Αφορά σε θέματα σχετικά με τη μετανάστευση τα οποία απαντώνται μέσω ερωτήσεων κατανόησης κειμένου και επεξηγηματικής δικαιολόγησης. | Προτείνεται να διατεθεί 1 ΔΩ για τη μελέτη περιβαλλοντικών προβλημάτων και διαχείρισης ενεργειακών πόρων και 1 ΔΩ για ζητήματα που αφορούν στη μετανάστευση 2 | |
Γ2.3. Προβλήματα που ζητούν απαντήσεις | ||||
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ : 9 ΩΡΕΣ | ||||
ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΗΠΕΙΡΟΙ … «ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ» | ||||
Δ.1. Αφρική Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | Προτείνεται να διδαχθούν προαιρετικά (έχει διδαχθεί παρόμοια ύλη στη Γεωγραφία της ΣΤ΄ Δημοτικού). Επίσης η μελέτη της Ευρώπης είναι το αντικείμενο του Μαθήματος στη Β΄ Γυμνασίου Project με θέμα: «Μελετώντας μια ήπειρο (Αφρική ή Ασία ή Αμερική ή Ωκεανία ή Ευρώπη)» Οι μαθητές/μαθήτριες κάθε τμήματος μπορούν να χωριστούν σε ομάδες έτσι ώστε να αντιστοιχούν μία ομάδα σε κάθε ήπειρο. | βλ. και παρατήρηση (3) στο τέλος του πίνακα. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matD1_0.html | 2 |
Δ.2. Ασία Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matD2_0.html | |||
Δ.3. Βόρεια και Κεντρική Αμερική Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matD3_0.html | |||
Δ.4. Νότια Αμερική Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matD4_0.html | |||
Δ.5. Ωκεανία Φυσικό Περιβάλλον … και άνθρωποι | http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matD5_0.html | |||
Δ.6. Ανταρκτική | http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matD6_0.html | |||
Δ.7. Ευρώπη | http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2286/Geografia_A-Gymnasiou_html-empl/matD7_0.html | |||
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ Δ : 2 ΩΡΕΣ | ||||
ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ Α, Β, Γ, Δ: 30 ΩΡΕΣ | ||||
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
(1) Στις ανωτέρω οδηγίες, θεωρείται ότι έχουν διδαχθεί όλες οι ενότητες του μαθήματος της Γεωγραφίας όπως προβλέπεται στις αντίστοιχες οδηγίες του Δημοτικού σχολείου. Προτείνεται οι εκπαιδευτικοί οι οποίοι/οποίες θα διδάξουν το μάθημα της Γεωλογίας-Γεωγραφίας στην Α΄ τάξη του Γυμνασίου, να λάβουν υπ’ όψη ότι κάποιες εκ των ενοτήτων που θεωρούνται ότι έχουν διδαχθεί στην Στ΄ Δημοτικού μπορεί να μην διδάχθηκαν. Για τον λόγο αυτόν, κατά την κρίση τους, στα σημεία των ανωτέρω οδηγιών (*) όπου θεωρείται ότι έχουν διδαχθεί στην Στ΄ τάξη του Δημοτικού, ενδεχομένως χρειασθεί να καλύψουν πιθανά κενά.
Η εμπειρία και η γνώση των εκπαιδευτικών για τους/τις μαθητές/μαθήτριές τους, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά τους, επιτρέπει να επιλέξουν για κάθε τάξη/τμήμα της Α΄ Γυμνασίου με τον καλύτερο τρόπο το περιεχόμενο αυτής της διδασκαλίας με βάση τους σκοπούς και τους στόχους του μαθήματος όπως περιγράφονται στο «Πρόγραμμα Σπουδών» της Α΄ Γυμνασίου (ΦΕΚ 304/ τΒ΄/13-3-2003 και 1196/τΒ΄/26-08-2003).
Για τον σκοπό αυτό προτείνεται να διαθέσουν τις διδακτικές ώρες δύο εβδομάδων (ή και περισσότερες μετά από σχετική τεκμηρίωση και όχι σε βάρος της διδασκαλίας της διδακτέας ύλης της τρέχουσας σχολικής χρονιάς 2026-2027). Οι ανωτέρω διδακτικές ώρες δύναται να διατεθούν κατά τη διάρκεια του διδακτικού έτους όποτε κριθεί απαραίτητο από τους/τις ίδιους/ίδιες.
(2) Προτεινόμενο πείραμα
ΠΕΙΡΑΜΑ «Φτιάξε το δικό σου πηγάδι»
Υλικά πειράματος:
- Ένα ρολό από χαρτόνι (π.χ. από το χαρτί της κουζίνας), 2. Ένα μεγάλο άδειο ποτήρι ζέσεως, 3. Χαλίκι, 4. Άμμος, 5. Νερό. Οδηγίες:
- Βάλτε το ρολό κάθετα μέσα σε ένα μεγάλο ποτήρι ζέσεως.
- Κρατήστε το σταθερό και ρίξτε τριγύρω του χαλίκι ώστε να φτάσει περίπου τα 5 εκατοστά. Δεν πρέπει να μπει χαλίκι μέσα στο ρολό.
- Ρίξτε μετά άμμο πάνω από το χαλίκι. Η άμμος θα καλύψει τα κενά ανάμεσα στα χαλίκια και μετά θα «χτίσει» ένα ακόμη στρώμα περίπου 2 εκατοστών. Σιγουρευτείτε ότι δεν έχει μπει άμμος μέσα στο ρολό. (Η άμμος και το χαλίκι αντιπροσωπεύουν το έδαφος της Γης.)
- Τώρα που το πηγάδι σας είναι έτοιμο, ρίξτε νερό στην άμμο και το χαλίκι μέχρι να φτάσει στο επίπεδο της άμμου.
- Παρατηρήστε τον σωλήνα. Σιγά, σιγά το νερό θα πρέπει να ανεβαίνει στον σωλήνα. Τι πραγματικά συμβαίνει: Στη φύση, μετά τη βροχή, «αποθηκεύεται» νερό στο έδαφος. Σταδιακά το νερό αυτό δημιουργεί πίεση στο έδαφος. Όταν σκάβουμε ένα πηγάδι, απελευθερώνουμε αυτή την πίεση και δίνουμε τη δυνατότητα στο νερό να αναδυθεί στην επιφάνεια.
(Για την υλοποίηση του πειράματος, προτείνεται να διατεθεί 1 ΔΩ.)
(3) Ενότητα Δ΄: «Ήπειροι… Στιγμιότυπα»: Έχει διδαχθεί περιληπτικά παρόμοια ύλη στη ΣΤ΄ Δημοτικού. Προτείνεται η παρούσα ενότητα να διδαχθεί με τη μορφή project. Οι μαθητές/μαθήτριες κάθε τμήματος μπορούν να χωριστούν σε ομάδες έτσι ώστε να αντιστοιχούν μία ομάδα σε κάθε ήπειρο (1 ΔΩ εκπόνηση και 1 ΔΩ παρουσίαση του project στην τάξη).