ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Β' ΤΑΞΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2026-2027
Αρ.Πρωτ.111947/Δ2/28-08-2026/ΥΠΑΙΘΑ
ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Π/ΘΜΙΑΣ, Δ/ΘΜΙΑΣ
ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ
Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ
ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ
ΤΜΗΜΑ Α
Πληροφορίες: Θ. Κανελλοπούλου
Κ. Καχριμανίδου
Τηλέφωνο: 210-3443010
210-3442214
ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία του μαθήματος της Γεωλογίας - Γεωγραφίας του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γυμνασίου για το σχολικό έτος 2026-2027
Σχετ.: Το με αρ. πρωτ. εισ. Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. 103502/ΓΔ4/31-07-2026 έγγραφο
Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (πράξη 63/30-07-2026 του Δ.Σ.), σας διαβιβάζουμε αρχείο με τις οδηγίες για τη διδασκαλία του μαθήματος της Γεωλογίας - Γεωγραφίας του Ημερήσιου και του Εσπερινού Γυμνασίου για το σχολικό έτος 2026-2027.
Οι διδάσκοντες/ουσες να ενημερωθούν ενυπόγραφα
ΜΕ ΕΝΤΟΛΗ ΥΠΟΥΡΓΟΥ
Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ, Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ
ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΔΟΜΑΡΚΑΚΗΣ
ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΓΕΩΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2026 – 2027
Στο πλαίσιο του διδακτικού σχεδιασμού οι εκπαιδευτικοί, προκειμένου να αξιοποιήσουν τις προτεινόμενες ιστοσελίδες από το διδακτικό υλικό ή/και τα διδακτικά βιβλία, να προβαίνουν σε επανέλεγχο της εγκυρότητάς τους, διότι ενδέχεται λόγω του δυναμικού τους χαρακτήρα ορισμένες από αυτές να είναι ανενεργές ή να οδηγούν σε διαφορετικό περιεχόμενο. Επισημαίνεται ότι το περιεχόμενο ορισμένων συνδέσμων ενδέχεται να είναι προσβάσιμο μόνο μέσω αντιγραφής και επικόλλησης της διεύθυνσης στον φυλλομετρητή (browser) που χρησιμοποιείτε. Επιπλέον, σε περιπτώσεις όπου κάποιοι σύνδεσμοι (π.χ. του Φωτόδεντρου) δεν ανοίγουν κανονικά, συνιστάται η πρόσβασή τους μέσω του προγράμματος περιήγησης Microsoft Edge, καθώς ενδέχεται να παρουσιάζουν καλύτερη συμβατότητα.
Στη σελίδα Φωτόδεντρο LOR+ - ΟΔΗΓΟΙ ΧΡΗΣΗΣ διατίθενται εγχειρίδια για την αξιοποίηση της πλατφόρμας με οδηγίες για την αναζήτηση, την πλοήγηση και την αποτελεσματική χρήση των μαθησιακών αντικειμένων του αποθετηρίου. Συνιστάται η αντιγραφή και επικόλληση του συνδέσμου.
Το Φωτόδεντρο έχει ανακοινώσει εναλλακτικές λύσεις για τη λειτουργικότητα των μαθησιακών εφαρμογών flash μετά τη διακοπή της υποστήριξης αυτής της τεχνολογίας από την Adobe, οι οποίες είναι αναρτημένες στον σύνδεσμο: http://photodentro.edu.gr/files/faq/Photodentro-LOR_Odigies-gia-Flash.pdf . Από τις προτεινόμενες λύσεις, η εγκατάσταση του φυλλομετρητή Pale Moon συνοδευόμενη από την εγκατάσταση παλαιότερης έκδοσης του Adobe Flash Player έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματική για τη λειτουργία των εφαρμογών που αναφέρονται στις παρούσες οδηγίες.
Ενόψει της εισαγωγής του εγγραμματισμού στα Νέα Προγράμματα Σπουδών και ενίσχυσης δεξιοτήτων των μαθητών/τριών, προτείνεται η αξιοποίηση σχετικού υλικού από την πλατφόρμα skills4life.
Τα προτεινόμενα πειράματα και εργαστηριακές ασκήσεις πρέπει πάντοτε να πραγματοποιούνται σε ασφαλές περιβάλλον για μαθητές/-τριες και εκπαιδευτικούς, με τη λήψη όλων των προληπτικών μέτρων ασφάλειας και υγείας που προβλέπουν οι Εργαστηριακοί Οδηγοί. Συνιστάται οι διδάσκοντες/-ουσες να συμβουλεύονται και να αξιοποιούν τις οδηγίες των κατά τόπους Ε.Κ.Φ.Ε. για γενικά θέματα ασφάλειας και υγείας του σχολικού εργαστηρίου, όπως επίσης και τις εξειδικευμένες οδηγίες που δίνονται για πειραματικές διατάξεις και χρησιμοποιούμενα υλικά
Σημείωση: Τα σημειωμένα Κεφάλαια (Α΄ Γυμνασίου) ή Μαθήματα (Β΄ Γυμνασίου) με έντονη γραφή προτείνεται να διδαχθούν σε προαιρετική βάση.
Η εξαίρεση Κεφαλαίων (Α΄ Γυμνασίου) ή Μαθημάτων (Β΄ Γυμνασίου) από τη διδακτέα ύλη, καθώς και η προαιρετική διδασκαλία κάποιων άλλων, επιτρέπουν στον/στην εκπαιδευτικό να αφιερώσει περισσότερο χρόνο σε εμβάθυνση ή εξειδίκευση, ανάλογα με τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών/-τριών.
Β΄ Τάξη Ημερησίου και Εκκλησιαστικού Γυμνασίου
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ:
• Γεωλογία – Γεωγραφία, Β΄ Γυμνασίου, (Βιβλίο μαθητή)
• Γεωλογία – Γεωγραφία, Β΄ Γυμνασίου, (τετράδιο εργασιών)
• Γεωλογία - Γεωγραφία, Β΄ Γυμνασίου, (Οδηγός για τον/την εκπαιδευτικό)
ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ, ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ και ενδεικτικός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΩΡΩΝ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Προτείνεται η προαιρετική διδασκαλία των ακόλουθων μαθημάτων | |
ΜΑΘΗΜΑ 17 Τα βουνά και οι πεδιάδες στη ζωή των Ευρωπαίων | ΜΑΘΗΜΑ 40 Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα |
ΜΑΘΗΜΑ 24 Η βλάστηση της Ευρώπης | ΜΑΘΗΜΑ 41 Η βιομηχανία και η βιοτεχνία στην Ευρώπη |
ΜΑΘΗΜΑ 33 Οι μεγάλες πόλεις της Ευρώπης | ΜΑΘΗΜΑ 42 Η παραγωγή και η κατανάλωση ενέργειας στην Ευρώπη |
ΜΑΘΗΜΑ 37 Οι τομείς παραγωγής της Ευρωπαϊκής Οικονομίας | ΜΑΘΗΜΑ 45 Το εμπόριο στην Ευρώπη |
ΜΑΘΗΜΑ 38 Η γεωργία και η δασοκομία στην Ευρώπη | ΜΑΘΗΜΑ 46 Ο τουρισμός στην Ευρώπη |
ΜΑΘΗΜΑ 39 Η κτηνοτροφία, η αλιεία και οι υδατοκαλλιέργειες στην Ευρώπη | ΜΑΘΗΜΑ 47 Οι μεταφορές, οι επικοινωνίες και οι άλλες υπηρεσίες στην Ευρώπη |
ΜΑΘΗΜΑ 48 Ο τριτογενής τομέας στην Ελλάδα | |
ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ, ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ και ενδεικτικός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΩΡΩΝ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
| ΕΝΟΤΗΤΑ 1η : ΟΙ ΧΑΡΤΕΣ | ||||
ΚΕΦΑΛΑΙΑ | ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟ | ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ* | ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ* | ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ |
ΜΑΘΗΜΑ 1 Οι έννοιες «Γεωγραφική» και «σχετική» θέση | Προτείνεται να γίνει σύντομη αναφορά στις έννοιες που αφορούν στις γεωγραφικές συντεταγμένες και περιλαμβάνονται στα κεφάλαια Α1.1 και Α1.2 του βιβλίου μαθητή της Α΄ Γυμνασίου Σημείωση: να αντικατασταθεί ο όρος «Λιβυκό Πέλαγος» όπου αυτός εμφανίζεται από τον ορθό «Νότιο Κρητικό Πέλαγος» | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/3309?locale=el https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/3302?locale=el https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/3208?locale=el | 2 | |
ΜΑΘΗΜΑ 2 Η σημασία της σχετικής θέσης για τους ανθρώπους | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή Πολιτικός χάρτης της Ελλάδας: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Πολυχάρτης της Ελλάδας: https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/2906 https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/3314?locale=el https://photodentro.edu.gr/lor/r/8521/3230?locale=el | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 3 Μελετώντας με χάρτες τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Πολυχάρτης Ευρώπης: Τρισδιάστατος χάρτης Ευρώπης: | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 4 Μελετώντας με χάρτες το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης | *Δεν θα διδαχθεί επειδή παρόμοια ύλη για την Ευρώπη έχει διδαχθεί στη ΣΤ΄ Δημοτικού. | ΟΧΙ | ||
ΜΑΘΗΜΑ 5 Μελετώντας με χάρτες τους κατοίκους της Ευρώπης | *Δεν θα διδαχθεί επειδή παρόμοια ύλη για την Ευρώπη έχει διδαχθεί στη ΣΤ΄ Δημοτικού. | ΟΧΙ | ||
Συνθετικές εργασίες *Βλ. περιγραφή στις παρατηρήσεις (4) | Ενδεικτικά παραδείγματα: · Ο δικός μου χάρτης. Οι μαθητές/μαθήτριες σε μια εκτύπωση χάρτη μιας περιοχής που τους αφορά (περιοχή κατοικίας, περιοχή διακοπών) ενημερώνουν τον χάρτη με στοιχεία που θεωρούν σημαντικά, είτε γενικά (μνημεία, περιοχές φυσικού κάλλους) είτε κάνουν το χάρτη αυτό πιο προσωπικό (προσωπικές αναμνήσεις κ.λπ.). Ανταλλάσσοντας χάρτες μεταξύ τους, κατηγοριοποιούν τις προσθήκες των συμμαθητών/συμμαθητριών τους σε προσωπικές και γενικές. · Δημιουργία καταλόγου ευρωπαϊκών χωρών και σχετικών δεδομένων (χώρες, πληθυσμός, έκταση). Δραστηριότητα σε λογιστικό φύλλο (χώρες, πληθυσμός, έκταση, πυκνότητα πληθυσμού). Δημιουργία ταξινομημένων καταλόγων σε κάθε περίπτωση και ανάλογων (ταξινομημένων) ραβδογραμμάτων. Σχολιασμός των αποτελεσμάτων. | 4 | ||
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 1: 8 ΩΡΕΣ | ||||
ΕΝΟΤΗΤΑ 2η : ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ | ||||
ΚΕΦΑΛΑΙΑ | ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟ | ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ | ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΥΛΙΚΟ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ | ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ |
ΜΑΘΗΜΑ 6 Η Γεωλογική ιστορία της Ευρώπης και η ορογένεση | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή Εγκεκριμένα Λογισμικά Π.Ι. - Λογισμικό Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄-Β΄ Γυμνασίου: | 2 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 7 Η διαμόρφωση του ανάγλυφου στην Ευρώπη | Ενδεικτικά προτεινόμενα πειράματα για τη δράση εξωγενών παραγόντων στη διαμόρφωση του ανάγλυφου. Βλ. περιγραφή στην παρατήρηση (3) στο τέλος του πίνακα | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 3 | |
ΜΑΘΗΜΑ 8 Η γεωλογική ιστορία της Ελλάδας | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενο στο Φωτόδεντρο: «Η γεωλογική εξέλιξη της Ελλάδας»: | 2 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 9 Σεισμική και ηφαιστειακή δράση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2294/Geografia_B-Gymnasiou_html-empl/mat2_10.html Ψηφιακά σενάρια στον Αίσωπο: «Σεισμική και ηφαιστειακή δράση στην Ευρώπη και στην Ελλάδα» «Η σεισμικότητα της Ελλάδας» Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Κίνδυνοι σε περίπτωση σεισμού: Η τελευταία μεγάλη έκρηξη: Άλλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες στο Φωτόδεντρο σχετικές με τα Μαθήματα 9 και 10 Σεισμική δραστηριότητα στη ζώνη Σαντορίνης-Αμοργού 2/2025 Σεισμοτεκτονικός χάρτης Ελλάδας Αναζήτηση στο Google Earth ηφαιστείων για παράδειγμα χάρτης με ηφαίστεια της Ισλανδίας EN | 2 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 10 Η επίδραση των σεισμών και των ηφαιστείων στη ζωή μας | 2 | |||
ΜΑΘΗΜΑ 11 Οι φυσιογραφικές περιοχές της Ευρώπης | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 16 Τα βουνά και οι πεδιάδες της Ευρώπης | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: «Γεωμορφολογικά στοιχεία της Ευρώπης (κουίζ)»: Ψηφιακό σενάριο στον Αίσωπο: «Το Ανάγλυφο της Ευρώπης» | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 17 Τα βουνά και οι πεδιάδες στη ζωή των Ευρωπαίων | Προτείνεται η προαιρετική διδασκαλία του | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 18 Τα βουνά και οι πεδιάδες της Ελλάδας | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 12 Οι θάλασσες της Ευρώπης | Τα μαθήματα 12-15 μπορεί να υλοποιηθούν και με τη μορφή διαθεματικής εργασίας / project διάρκειας 5 ωρών με έμφαση όμως στη Μεσόγειο. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: European Atlas of the Seas: EN Ο ανωτέρω σύνδεσμος περιέχει χάρτες για τις θάλασσες, τις ακτές της Ευρώπης, το περιβάλλον τους, τη βιοποικιλότητα, μορφές ενέργειας, τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τις σχετικές πολιτικές που ακολουθούν τα κράτη της Ευρώπης. Ακολουθούν ενδεικτικά παραδείγματα: | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 13 Βαλτική και Βόρεια θάλασσα: Δύο θάλασσες του Ευρωπαϊκού Βορρά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 14 Η Μεσόγειος Θάλασσα | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Διδακτικά σενάρια από τον Αίσωπο: Η υπηρεσία Copernicus για την παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος (υπηρεσία CMEM) | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 15 Οι άνθρωποι στη Μεσόγειο | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Μεσογειακές χώρες (κουίζ) Μια Μεσόγειος... μουσική | 2 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 19 Το κλίμα της Ευρώπης | Συσχέτιση τύπων κλίματος της Ευρώπης με τον αντίστοιχο τύπο βλάστησης στο Μάθημα 24 . Μπορούν να ενσωματωθούν οι εργασίες 3 και 4 από το Μάθημα 20 σελ. 69. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Δράση της ΕΕ για το κλίμα: | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 24 Η βλάστηση της Ευρώπης | Προτείνεται η προαιρετική διδασκαλία του Σχετική ύλη περιλαμβάνεται στα μαθήματα της Βιολογίας ή σε αντίστοιχα project | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 20 Το κλίμα της Ελλάδας | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο Κλίμα και καιρός της Ελλάδας Κλίμα της Ελλάδας - Μελέτη παραδειγμάτων Δελτίο καιρού: Διδακτικό σενάριο από τον Αίσωπο: Κλίμα - καιρός, το κλίμα της Ελλάδας | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 21 Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ευρώπης | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Τα ποτάμια της Ευρώπης: Πόσο καλά γνωρίζεις τα ποτάμια της Ευρώπης; (αντιστοίχιση) Βρες τα ποτάμια της Ευρώπης! | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 22 Τα ποτάμια και οι λίμνες στη ζωή των Ευρωπαίων | Αναφορά στα ποτάμια του Πίνακα, σ. 74, Μάθημα 21. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Από τη Βόρεια θάλασσα, στη Μαύρη θάλασσα: Το ταξίδι του Δούναβη | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 23 Τα ποτάμια και οι λίμνες της Ελλάδας | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | ||
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 2: 26 ΩΡΕΣ | ||||
ΕΝΟΤΗΤΑ 3η : ΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ | ||||
ΜΑΘΗΜΑ 25 Η πολιτική διαίρεση της Ευρώπης | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 26 Η Ευρωπαϊκή Ένωση | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Η πύλη πρόσβασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση Προφίλ των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ταξιδεύοντας, γνωρίζουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση | 2 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 27 Η σημασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Η πύλη πρόσβασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 28 Η διοικητική διαίρεση της Ελλάδας | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 29 Ο πληθυσμός της Ευρώπης | Μπορούν να ενσωματωθούν οι εργασίες 1 και 2, Μάθημα 31. σ. 107. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Ο πληθυσμός της Ευρώπης: Ο πληθυσμός στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 30 Τα χαρακτηριστικά του πληθυσμού της Ευρώπης | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Ο πληθυσμός της Ευρώπης: Ο αλλογενής πληθυσμός της Ευρώπης Πληθυσμιακή πυκνότητα των ευρωπαϊκών χωρών Δημογραφικοί δείκτες: Ελλάδα - Ευρώπη – Κόσμος Ευρώπη: Κατά κεφαλήν Α.Ε.Π. σε δολάρια Πολυχάρτης της Ευρώπης: Ανθρωπογεωγραφικός, ενέργειας, οικονομίας Ενδεικτικό θέμα PISA Προτείνεται και για τις Συνθετικές εργασίες. Αφορά στη διερεύνηση των πολιτιστικών και εθνικών στερεοτύπων | 2 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 31 Ο πληθυσμός της Ελλάδας | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή Ελληνική Στατιστική Αρχή : Δημογραφικά χαρακτηριστικά Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Ο πληθυσμός της Ελλάδος Πυκνότητα πληθυσμού ανά νομό στην Ελλάδα | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 32 Τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Ευρωπαίων | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Οδηγίες για ταξίδια προς τις χώρες της Ευρώπης Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο Οι θρησκείες της Ευρώπης Μνημεία, μουσεία και αξιοθέατα της Ευρώπης Τουριστικοί προορισμοί στην Ευρώπη (συλλογή φωτογραφιών) | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 33 Οι μεγάλες πόλεις της Ευρώπης | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Πολυχάρτης της Ευρώπης: Πολιτικός, ανθρωπογεωγραφικός Μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις (αντιστοίχιση) | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 34 Οι μεγάλες πόλεις της Ελλάδας | . | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Πολυχάρτης Ελλάδος, Πολιτικός-Ανθρωπογεωγραφικός | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 35 Οι Βαλκανικές χώρες | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο Πολιτικός, ανθρωπογεωγραφικός χάρτης Ευρώπης: Οι βαλκανικές χώρες | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 36 Οι γείτονές μας στα Βαλκάνια | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Οι χώρες των Βαλκανίων: | 1 | ||
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 3: 14 ΩΡΕΣ | ||||
ΕΝΟΤΗΤΑ 4η : ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΩΝ | ||||
ΜΑΘΗΜΑ 37 Οι τομείς παραγωγής της Ευρωπαϊκής Οικονομίας | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Πολυχάρτης Ευρώπης, Γεωμορφολογικός, κλιματικός, βλάστησης Οι τομείς παραγωγής της ευρωπαϊκής οικονομίας | 2 | |
ΜΑΘΗΜΑ 38 Η γεωργία και η δασοκομία στην Ευρώπη | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο: Πολυχάρτης Ευρώπης, Γεωμορφολογικός, κλιματικός, βλάστησης: Η χρήση της Γης στην Ευρώπη: Αρδευόμενες εκτάσεις στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 39 Η κτηνοτροφία, η αλιεία και οι υδατοκαλλιέργειες στην Ευρώπη | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά Μπορεί να ενσωματωθεί και η εργασία: 1 α, γ και ζ, Μάθημα 40 σ. 138-139. | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Πώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει την ποιότητα των γεωργικών προϊόντων τροφίμων, και προωθεί βιώσιμες πρακτικές. Αντικείμενο στο Φωτόδεντρο Παραγωγή αλιευμάτων στην Ευρώπη (Eurostat): | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 41 Η βιομηχανία και η βιοτεχνία στην Ευρώπη | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά Προτείνεται 1) να ενσωματωθεί και η εργασία: 1β, ερωτήματα 1, 2, 4, Μάθημα 44 σ. 153. 2) να ενσωματωθεί και η Δραστηριότητα Γ2.1 του τετραδίου εργασιών της Α΄ τάξης (εάν δεν έχει ήδη διδαχθεί) 3) να γίνει σύνδεση με τα μαθήματα 13 και 14 στα μέρη που αφορούν στις μεταφορές και τη θαλάσσια ρύπανση) | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Επίσημη ιστοσελίδα της ΕΕ για την αγορά, τη βιομηχανία και την επιχειρηματικότητα Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο Χάρτης βιομηχανικών περιοχών και ορυκτών πόρων Ευρώπης: | 2 | |
ΜΑΘΗΜΑ 42 Η παραγωγή και η κατανάλωση ενέργειας στην Ευρώπη | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Ενδεικτικό θέμα PISA: Συνδυάζει τη μελέτη απλών γραφημάτων, με γνώσεις από την Α΄ τάξη (Κεφάλαιο Β2.1) | 2 | |
ΜΑΘΗΜΑ 43 Η εξόρυξη και οι κατασκευές στην Ευρώπη | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Χάρτης με κοιτάσματα μεταλλευμάτων σε χώρες της Ευρώπης Σχετικοί σύνδεσμοι για την Ελλάδα Υπουργείο Περιβάλλοντος και ενέργειας https://www.oryktosploutos.net/2010/11/2020-2/ https://www.orykta.gr/geologia-oryktologia/oryktoi-poroi-koitasmatologia Μουσείο Ορυκτολογίας και Πετρολογίας ΕΚΠΑ Ορυκτολογικό Μουσείο ΕΜΠ - ΓΑΙΟΡΑΜΑ | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 45 Το εμπόριο στην Ευρώπη | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενο στο Φωτόδεντρο: Παγκόσμιο εμπόριο, μεγάλοι εισαγωγείς και εξαγωγείς (Eurostat) : | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 46 Ο τουρισμός στην Ευρώπη | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο Τουριστικοί προορισμοί (Ευρώπη): Αφίξεις τουριστών και έσοδα από τον τουρισμό Ετήσια έσοδα ευρωπαϊκών χωρών από τον τουρισμό | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 47 Οι μεταφορές, οι επικοινωνίες και οι άλλες υπηρεσίες στην Ευρώπη | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά Να ενσωματωθεί η εργασία 1β από το Μάθημα 48 σ. 168 | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: Αντικείμενο στο Φωτόδεντρο Μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων ανά μεταφορικό μέσο Αναζήτηση στο Διαδίκτυο: | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 40 Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή Αντικείμενα στο Φωτόδεντρο Χάρτης πρωτογενούς τομέα παραγωγής στην Ελλάδα: Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα: | 1 | |
ΜΑΘΗΜΑ 44 Ο δευτερογενής τομέας στην Ελλάδα | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | ||
ΜΑΘΗΜΑ 48 Ο τριτογενής τομέας στην Ελλάδα | Προτείνεται να διδαχθεί προαιρετικά | Διαδραστικές εφαρμογές εμπλουτισμένου βιβλίου μαθητή: | 1 | |
Συνθετικές εργασίες βλ Παρατήρηση (4) στο τέλος του πίνακα | Ενδεικτικά παραδείγματα: · Συλλογή σημαιών και εθνικών ύμνων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή/ και των μεσογειακών χωρών · Με τη στρατηγική του καταιγισμού ιδεών, καταγράφουν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα για τις χώρες και τους λαούς της Ε.Ε. Συζητούν για τυχόν στερεότυπα που αντανακλούν οι επιλογές τους. Αναγνωρίζουν την ποικιλία των πολιτισμικών στοιχείων των κρατών μελών της Ε.Ε. Για όσες από τις χώρες δεν προκύπτουν επαρκείς πληροφορίες μέσω του καταιγισμού ιδεών, αναζητούνται οι βασικές πληροφορίες από τις ιστοσελίδες της ΕΕ. · Με επιτόπια έρευνα συμπληρώνονται δύο κατάλογοι σχετικά με το «από πού έρχονται τα τρόφιμα στο super market;» (χώρες κόσμου, περιοχές Ελλάδας). Μελέτη πεδίου. · Αναζήτηση, αξιολόγηση, επιλογή, μελέτη παγκόσμιων χαρτών με περιεχόμενο όπως: υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, αεροδιάδρομοι, λιμάνια και μεταφορές εμπορευμάτων, αγωγοί φυσικού αερίου και πετρελαίου. Σε κάθε χάρτη αναγνωρίζονται οι βασικοί κόμβοι και οι κύριες «οδοί». Αναπτύσσεται διάλογος και ανταλλαγή επιχειρημάτων, ενώ παράλληλα συζητείται ο ρόλος της Ευρώπης, ανά περίπτωση. Η Εγνατία ενώνει, οι αστικοί οδικοί άξονες διαιρούν. Μελέτη και διαφοροποίηση του ρόλου των οδικών αξόνων, σε τοπικό και υπερτοπικό επίπεδο. Μελέτη πεδίου. | 4 | ||
ΜΕΡΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΟΤΗΤΑ 4: 19 ΩΡΕΣ | ||||
ΣΥΝΟΛΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ 1, 2, 3, 4: 67 ΩΡΕΣ | ||||
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
(1) Ο/Η καθηγητής/-τρια δύναται σε κάθε ενότητα, ανάλογα με τις ανάγκες του μαθήματος, να κάνει χρήση:
- των αντίστοιχων φύλλων εργασίας του Τετραδίου Εργασιών,
- των Διαδραστικών εφαρμογών Ψηφιακού Σχολείου και του εμπλουτισμένου βιβλίου του μαθητή της Β΄ Γυμνασίου:
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B106/382/2534
- σχετικού υλικού από το «Φωτόδεντρο»:
http://photodentro.edu.gr/.
Επίσης, μπορεί να χρησιμοποιήσει:
- χάρτες και πληροφορίες από το διαδίκτυο με τη χρήση μηχανών αναζήτησης π.χ. http://www.google.gr/advanced_search?hl=el, ή ανάλογο διαδικτυακό σύστημα ελεύθερης πρόσβασης που συνδυάζει διαδραστικούς χάρτες, με δορυφορική εικόνα και επιπλέον πληροφορίες (http://maps.google.com/ και http://earth.google.com/),
- εγκεκριμένο λογισμικό του Π.Ι. – π.χ. Λογισμικό Γεωλογία-Γεωγραφία Α΄- Β΄ Γυμνασίου: http://www.pi-schools.gr/content/index.php?lesson_id=22&ep=326&c_id=848
(τα παραπάνω θεωρούνται δεδομένα για κάθε ενότητα και δεν επαναλαμβάνονται).
(2) Στις ανωτέρω οδηγίες, θεωρείται ότι έχουν διδαχθεί όλες οι ενότητες του μαθήματος της Γεωγραφίας της Α΄ Γυμνασίου όπως προβλέπεται στις αντίστοιχες οδηγίες. Προτείνεται οι εκπαιδευτικοί οι οποίοι/οποίες θα διδάξουν το μάθημα της Γεωλογίας-Γεωγραφίας στη Β΄ τάξη του Γυμνασίου, να λάβουν υπ’ όψη ότι κάποιες εκ των ενοτήτων που θεωρούνται ότι έχουν διδαχθεί στην Α΄ Γυμνασίου μπορεί να μην διδάχθηκαν. Για τον λόγο αυτόν, κατά την κρίση τους, στα σημεία των ανωτέρω οδηγιών(*) Όπου θεωρείται ότι έχουν διδαχθεί στην Α΄ τάξη, ενδεχομένως χρειασθεί να καλύψουν πιθανά κενά.
Η εμπειρία και η γνώση των εκπαιδευτικών για τους/τις μαθητές/μαθήτριες τους και τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντά τους, επιτρέπει να επιλέξουν για κάθε τάξη/τμήμα της Β΄ Γυμνασίου με τον καλύτερο τρόπο το περιεχόμενο αυτής της διδασκαλίας με βάση τους σκοπούς και τους στόχους του μαθήματος όπως περιγράφονται στο «Πρόγραμμα Σπουδών» της Β΄ Γυμνασίου (ΦΕΚ 304/ τΒ΄/13-3-2003 και 1196/τΒ΄/26-08-2003).
Για τον σκοπό αυτό προτείνεται να διαθέσουν τις διδακτικές ώρες δύο εβδομάδων (ή και περισσότερες μετά από σχετική τεκμηρίωση και όχι σε βάρος της διδασκαλίας της διδακτέας ύλης της τρέχουσας σχολικής χρονιάς 2026-2027. Οι ανωτέρω διδακτικές ώρες δύναται να διατεθούν κατά τη διάρκεια του διδακτικού έτους όποτε από τους/τις ίδιους/ίδιες κριθεί απαραίτητο.
(3) Προτεινόμενα πειράματα
1ο Πείραμα: « Διάβρωση»
Υλικά:
1. Τρία ρηχά ορθογώνια (18x25 cm) αλουμινένια ταψάκια, 2. Άμμος – χώμα, 3. Δοχείο ψεκασμού με νερό, 4. Μερικά παγάκια, 5. Καλαμάκι.
Διαδικασία:
- Τοποθετούμε κατά μήκος της μικρής πλευράς κάθε ταψιού την άμμο διαμορφώνοντας μια κλιτύ (πλαγιά) βάσης μερικών εκατοστών ώστε να είναι σχετικά σταθερή.
- Στο πρώτο ταψάκι ψεκάζετε αρκετές φορές, με το δοχείο νερού, στη κορυφή της κλιτύος με κατεύθυνση προς τη βάση της.
- Στο δεύτερο ταψάκι και στο ανώτερο σημείο της άμμου τοποθετείτε 3 – 4 παγάκια να λιώσουν.
- Στο τρίτο ταψάκι και με το καλαμάκι φυσάτε στην επιφάνεια του όγκου της άμμου.
Οι μαθητές/μαθήτριες καταγράφουν τις παρατηρήσεις τους και τις συζητούν με τον/την καθηγητή/καθηγήτριά τους.
(Για την υλοποίηση του πειράματος προτείνεται να διατεθεί 1 ΔΩ.)
2ο Πείραμα: «Διαβρωτική ενέργεια κυμάτων»
Υλικά:
1. Μεγάλο σκαφάκι βαψίματος ή κάποια ρηχή ορθογώνια λεκάνη της επιλογής σας, 2. Άμμος, 3. Μικρά χαλίκια – βότσαλα, 4. Νερό, 5. Άδειο μπουκάλι νερού 500 ml.
Διαδικασία:
Α΄ Φάση:
- Στρώστε άμμο στον πάτο από το σκαφάκι και δημιουργήστε έναν «πυθμένα θαλάσσης».
- Στρώστε άμμο στο ρηχό τμήμα από το σκαφάκι και δημιουργήστε μια «παραλία».
- Ρίξτε προσεκτικά νερό στο βαθύ τμήμα από το σκαφάκι και αφήστε το σύστημα για λίγο προκειμένου να ηρεμήσει.
- Τοποθετήστε το μπουκάλι οριζόντια στο νερό, παράλληλα προς την «ακτογραμμή» και με το χέρι κινήστε το μπρος – πίσω προκαλώντας μικρά κύματα.
- Παρατηρήστε και καταγράψτε σε μικρά χρονικά διαστήματα τις μεταβολές που παρατηρείτε (μπορείτε να βγάζετε φωτογραφίες σε διάφορες φάσεις του πειράματος και να τις σχολιάσετε στο τέλος).
Β΄ Φάση:
- Καθαρίστε το σκαφάκι από τα υλικά της προηγούμενης φάσης ή χρησιμοποιήστε ένα παρόμοιο, και πραγματοποιήστε τα δύο πρώτα βήματα της Α΄ Φάσης.
- Τοποθετήστε χαλίκια στο μέσο της «ακτογραμμής» κάθετα σε αυτή δημιουργώντας έναν σχηματισμό σα μικρό ακρωτήριο που να εισέρχεται και μέσα στο νερό και πραγματοποιήστε τα βήματα 3, 4, 5 της Α΄ Φάσης.
- Μπορείτε να συγκρίνετε και να σχολιάσετε τα αποτελέσματα των δύο φάσεων.
Σχόλιο: Μπορείτε παράλληλα προς την «ακτογραμμή» και πιο εσωτερικά στο βαθύ τμήμα από το σκαφάκι να σχηματίσετε έναν σωρό από χαλίκια («κυματοθραύστη») και να επαναλάβετε τη διαδικασία.
(Για την υλοποίηση του πειράματος προτείνεται να διατεθεί 1 ΔΩ.)
(4) Συνθετικές Εργασίες
Υλοποιούνται από 2 έως 4 συνθετικές εργασίες και διατίθενται συνολικά μέχρι 8 ΔΩ (6 ΔΩ εκπόνηση και 2 ΔΩ παρουσίαση). Τα παραδείγματα που περιλαμβάνονται στις «οδηγίες» είναι ενδεικτικά.
