Οδηγίες για την διδασκαλία και τον προγραμματισμό της διδασκαλίας των μαθημάτων στα Σχολεία

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Οδηγίες Διδασκαλίας / Διαχείριση ύλης)

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΛΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ' ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αρ.Πρωτ.Φ.20/130379/Δ1/22-08-2019/ΥΠΑΙΘ

ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε.
ΤΜΗΜΑ Α’ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
Email : spudonpe(ΣΤΟ)minedu.gov.gr
Πληροφορίες : Θ. Δημητρακόπουλος
Χ. Μαραγκός
Τηλέφωνο : 210 344 2425

ΘΕΜΑ: «Οδηγίες για τη διαχείριση της ύλης του μαθήματος της Γλώσσας όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου»

Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Πράξη 26/27-06-2019 του Δ.Σ.) σας αποστέλλουμε οδηγίες για τη διαχείριση της ύλης του μαθήματος της Γλώσσας όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου.

ΓΛΩΣΣΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (τάξεις: Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄, Στ΄)

Η παρούσα πρόταση αναδιάρθρωσης και εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης στηρίχτηκε στην αναγκαιότητα να ανταποκριθεί η διδασκαλία του μαθήματος της Γλώσσας στις συνεχώς μεταβαλλόμενες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών/τριών. Οι κοινωνικές αλλαγές που έχουν επέλθει τα τελευταία χρόνια οδηγούν σε νέους στόχους και νέα περιεχόμενα, συμβατά με τις διαμορφωθείσες κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαίο να γίνει αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός της διδακτέας ύλης, ώστε:

• να εξοικονομηθεί ποσοτικός και ποιοτικός χρόνος για δραστηριότητες που προάγουν τη δημιουργική και κριτική σκέψη των μαθητών/τριών μέσα από τις διαδικασίες της διερευνητικής-ανακαλυπτικής και κοινωνικής μάθησης, όπως είναι τα σχέδια εργασίας και η εξοικείωση με το λογοτεχνικό βιβλίο (φιλαναγνωσία),

• να υπάρξει χρόνος για εμβάθυνση στη διδακτέα ύλη και για oμαδοσυνεργατικές διαδικασίες διδασκαλίας που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των γνωστικών δεξιοτήτων,

• να δοθεί στους εκπαιδευτικούς η δυνατότητα να σχεδιάσουν τη διδασκαλία τους, λαμβάνοντας υπόψη και τις ιδιαιτερότητες της δικής τους τάξης (αλλόγλωσσοι μαθητές/τριες, μαθητές/τριες με μαθησιακές δυσκολίες κ.ά.),

• να αναπτυχθεί η διαφοροποιημένη διδασκαλία και να ανταποκριθεί η μάθηση στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών/τριών και στο επίπεδο μαθησιακής ετοιμότητάς τους,

• να απαλλαγεί η μαθησιακή διαδικασία από ύλη που επικαλύπτεται είτε κάθετα (από προηγούμενες ή και επόμενες τάξεις), είτε οριζόντια (από άλλα μαθήματα, διαθεματικά),

• να δοθεί χρόνος στους/στις εκπαιδευτικούς για υλοποίηση δραστηριοτήτων ανακεφαλαίωσης, αναπλαισίωσης της γνώσης και αναστοχασμού,

• να διασφαλιστεί η δυνατότητα στους μαθητές/τριες να μαθαίνουν στο σχολείο, χωρίς να χρειάζεται να καταφεύγουν σε εξωσχολική βοήθεια.

Ο προτεινόμενος εξορθολογισμός της ύλης της Γλώσσας εξοικονομεί διδακτικές ώρες, τις οποίες μπορεί ο/η εκπαιδευτικός να τις διαθέσει σε σχέδια εργασίας που ανταποκρίνονται στις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών/τριών, στην έρευνα, στην καινοτομία, στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και στην επεξεργασία λογοτεχνικών κειμένων. Για τον λόγο αυτό, δεν απαιτείται η γραμμική παρουσίαση όλων των ενοτήτων. Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να κάνει επιλογές στην παρουσίαση των ενοτήτων, ανάλογα με τους/τις μαθητές/τριες και τα ενδιαφέροντά τους, ώστε να αξιοποιήσει τον χρόνο εποικοδομητικά στην υλοποίηση σχεδίων εργασίας. Τα σχέδια εργασίας μπορούν να αφορμώνται είτε από τα προτεινόμενα θέματα του εγχειριδίου, είτε από τις αναδυόμενες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών/τριών και από τα μαθητικά ενδιαφέροντα. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται στους/στις εκπαιδευτικούς να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν σχέδια εργασίας τόσο από αυτά που περιλαμβάνονται στους παρακάτω πίνακες όσο και δικά τους, με θέματα που άπτονται των ενδιαφερόντων των μαθητών/τριών και των θεματικών αξόνων των εγχειριδίων.

Επιπλέον, η διδακτέα ύλη έχει ως βασική, αλλά όχι ως αποκλειστική αναφορά τα ισχύοντα σχολικά εγχειρίδια. Ο/Η εκπαιδευτικός δύναται να αναζητεί – πλέον κυρίως στο διαδίκτυο – πρόσθετο υλικό για τη διδασκαλία και να ανατροφοδοτεί ανάλογα τον προγραμματισμό της. Ως μαθησιακοί και διδακτικοί πόροι μπορούν να αξιοποιηθούν έγκριτες έντυπες ή/και ηλεκτρονικές πηγές (π.χ. ιστοσελίδες φορέων που εποπτεύονται από το Υπουργείο Παιδείας ή το Υπουργείο Πολιτισμού ή φορέων με αξιόλογο εκπαιδευτικό και πολιτιστικό έργο), κατά την κρίση του/της εκπαιδευτικού και σύμφωνα με τις ανάγκες της τάξης, στο πλαίσιο ανανέωσης των ηλεκτρονικών πηγών οι οποίες αναφέρονται στα σχολικά εγχειρίδια.

Παράλληλα, κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική η διδασκαλία της Λογοτεχνίας με την προβλεπόμενη χρήση του Ανθολογίου ή/και πρόσθετων κειμένων και ανάλογου οπτικοακουστικού υλικού για τον εμπλουτισμό της διδασκαλίας, καθώς μπορεί να προσφέρει τις απαραίτητες προεκτάσεις της μάθησης από το μάθημα της Γλώσσας, καλλιεργώντας τη φιλαναγνωσία των μαθητών/τριών. Η εξοικείωση των μαθητών/τριών με το βιβλίο και την ανάγνωση και η σταδιακή εδραίωση της φιλικής σχέσης τους με το λογοτεχνικό βιβλίο τους/τις βοηθάει να αναπτύσσουν την κριτική και δημιουργική τους σκέψη, να δραστηριοποιούν τη φαντασία τους και την εφευρετικότητά τους, να εμπλουτίζουν την αισθητική τους καλλιέργεια, να δοκιμάζουν τα συναισθήματά τους αναπτύσσοντας τη συναισθηματική τους νοημοσύνη, να καλλιεργούν τη γλωσσική τους έκφραση με έμμεσο και βιωματικό τρόπο, και εν κατακλείδι να συγκροτούν ολόπλευρα την προσωπικότητά τους. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο στόχο, ο οποίος μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ανασύσταση της τάξης σε μια κοινότητα αναγνωστών, όπου η πρόκληση των μαθητών/τριών να ανατρέχουν και σε άλλα βιβλία παραπλήσιας θεματικής τους επιτρέπει σταδιακά να κατανοούν και να αποδεχτούν τη σχετικότητα και την πολλαπλότητα των ερμηνευτικών προσεγγίσεων των λογοτεχνικών κειμένων. Με τον τρόπο αυτό, οι μαθητές/τριες μπορούν να διατυπώνουν με σαφήνεια τις θέσεις τους, να αιτιολογούν τις απόψεις τους και σε βάθος χρόνου να επιχειρηματολογούν τεκμηριωμένα, με απώτερο στόχο την ανάπτυξη και καλλιέργεια της κριτικής τους σκέψης. Για τον λόγο αυτό, καλό είναι οι εκπαιδευτικοί από την αρχή της σχολικής χρονιάς να προβούν στη:

  • Δημιουργία και οργάνωση σχολικών βιβλιοθηκών και στον εμπλουτισμό τους με λογοτεχνικά βιβλία.
  • Δημιουργία ευχάριστων χώρων ανάγνωσης και ακρόασης.
  • Οργάνωση σχεδίου βάσει του οποίου θα πραγματοποιείται η ανάγνωση των λογοτεχνικών βιβλίων κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους.
  • Οργάνωση της κάθε τάξης ως αναγνωστικής ομάδας (καθορισμός συγκεκριμένης ημέρας και ώρας ανάγνωσης στην τάξη, συζήτησης και επιπλέον δραστηριοτήτων).

Τέλος, εκτός από το υπάρχον διδακτικό υλικό (Βιβλίο Μαθητή, Τετράδια Εργασιών), μπορεί να αξιοποιηθεί και το διαδραστικό-εμπλουτισμένο «Βιβλίο του μαθητή» στο «Ψηφιακό Σχολείο» (http://ebooks.edu.gr/). Επίσης, για ανάρτηση πολυτροπικών κειμένων που δημιουργούν-παράγουν οι μαθητές/τριες (με ενσωμάτωση εικόνων, κινούμενων εικόνων και βίντεο) μπορεί να αξιοποιηθεί η Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα για μαθητές και εκπαιδευτικούς «e-me» του Ψηφιακού Σχολείου (http://e-me.edu.gr/). Ως διαδικτυακοί πόροι για διδακτική αξιοποίηση αναφέρονται ενδεικτικά οι εξής:

• Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα. http://www.greeklanguage.gr/greekLang/index.html

• Πρωτέας: Εκπαιδευτικά σενάρια για τα γλωσσικά μαθήματα. http://proteas.greeklanguage.gr/

• Πλατφόρμα «Αίσωπος» - Ψηφιακά Διδακτικά Σενάρια. http://aesop.iep.edu.gr/

• ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ. Εθνικός συσσωρευτής εκπαιδευτικού περιεχομένου. http://photodentro.edu.gr/aggregator/

• Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης Σχολικού Υλικού. http://www.ekedisy.gr/

• Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου http://www.pi.ac.cy/pi/index.php?lang=el

• Εθνική Πινακοθήκη http://www.nationalgallery.gr/site/content.php

Διδακτέα ύλη (Περιεχόμενο - Διαχείριση και ενδεικτικός προγραμματισμός)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Α Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Β Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Γ Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Δ Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Ε Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Στ Δημοτικού)

ΜΑΘΗΜΑ/ΤΑΞΗ: ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ:

1. ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ Δημοτικού: Τα απίθανα μολύβια, Βιβλίο Μαθητή, τεύχος α΄, ΙΤΥΕ, Αθήνα, 2016.

2. ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ Δημοτικού: Τα απίθανα μολύβια, Βιβλίο Μαθητή, τεύχος β΄, ΙΤΥΕ, Αθήνα, 2016.

3. ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ Δημοτικού: Τα απίθανα μολύβια, Βιβλίο Μαθητή, τεύχος γ΄, ΙΤΥΕ, Αθήνα, 2016.

4. ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ Δημοτικού: Τα απίθανα μολύβια, Τετράδιο Εργασιών Μαθητή, τεύχος α΄, ΙΤΥΕ, Αθήνα, 2016.

5. ΓΛΩΣΣΑ Γ΄ Δημοτικού: Τα απίθανα μολύβια Τετράδιο Εργασιών Μαθητή, τεύχος β΄, ΙΤΥΕ, Αθήνα, 2016.

6. Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων, Γ΄& Δ΄ Δημοτικού: Το σκολειό του κόσμου, ΟΕΔΒ, έκδ. Στ΄, Αθήνα, 2011.

7. Εικονογραφημένο Λεξικό Α΄, Β΄, Γ΄Δημοτικού: Το Πρώτο μου Λεξικό, ΟΕΔΒ, Αθήνα, 2009.

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΩΡΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Γ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διδακτέα ύλη

Προτάσεις για διαχείριση της διδακτέας ύλης

Ενδεικτικός χρονικός προγραμματισμός

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Α, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Α’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΑΣ ΓΝΩΡΙΣΤΟΥΜΕ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

Τα απίθανα μολύβια

Πρώτη γνωριμία με τους ήρωες του βιβλίου. Μπορεί να γίνει σύνδεση με το μάθημα «Θαλασσινό σχολείο» με στόχο τη συνεργασία και την ενίσχυση της δυναμικής της ομάδας.

 

ΠΑΛΙ ΜΑΖΙ!

11 διδακτικές ώρες

1. Θαλασσινό σχολείο (σελ. 10- 11)

Προτείνεται η αξιοποίηση όλων των ασκήσεων του Β.Μ. και του Τ.Ε., κρινόμενων ως επαναληπτικού τύπου.

 

2. Επιστροφή στα θρανία (σελ. 12-14)

Προτείνεται η αξιοποίηση όλων των ασκήσεων Β.Μ. και Τ.Ε., με προσανατολισμό στην παραγωγή γραπτού λόγου μέσα από τη διερεύνηση εμπειριών ανθρώπων διαφορετικών πολιτισμών.

 

3. Το σχολείο ταξιδεύει στον χρόνο (σελ. 15-17)

Προτείνεται η αξιοποίηση όλων των ασκήσεων Β.Μ. και Τ.Ε. για παραγωγή γραπτού λόγου μέσα από τη διερεύνηση εμπειριών ανθρώπων διαφορετικών εποχών.

 

Ανθολόγιο «Ένας περίπατος στην πόλη» (σελ.89-91)

Το κείμενο του Ανθολογίου μπορεί να διδαχθεί διαθεματικά με την Ιστορία στην Δ΄ Τάξη.

 

4. Δημοτικό Σχολείο Τρικάλων Ημαθίας (σελ. 18-20)

Προτείνεται η αξιοποίηση των ασκήσεων για τη διδασκαλία της τελείας και των άρθρων. Η άσκ. 3 από το Β.Μ. προτείνεται να γίνει προφορικά για ανάπτυξη διαλογικής συζήτησης με προτάσεις.

Η άσκ. 4 από το Τ.Ε. μπορεί να παραλειφθεί, λόγω επαναλαμβανόμενων απόψεων των μαθητών.

Προτείνεται να δοθεί έμφαση στο δεύτερο σκέλος της άσκ. 5 στο Τ.Ε., καθώς συμβάλλει στην παραγωγή γραπτού λόγου. Το πρώτο σκέλος της ίδιας άσκησης μπορεί να αξιοποιηθεί για συζήτηση στη Μελέτη Περιβάλλοντος στο πλαίσιο ανάλογης θεματικής.

 

5. Δεν είναι τρελοί οι δίδυμοι! (σελ. 21-24)

Προτείνεται η αξιοποίηση των ασκήσεων του Β.Μ. για τη διδασκαλία του Ενικού και Πληθυντικού αριθμού και την παραγωγή γραπτού λόγου. Η άσκ. 2 από το ΤΕ προτείνεται να συμπληρωθεί στο σπίτι, καθώς κρίνεται γενικότερου περιεχομένου. Η άσκ. 3 από το ΤΕ προτείνεται να συμπληρωθεί στο σπίτι σαν

«Σκέφτομαι και γράφω», καθώς απαιτεί περισσότερο χρόνο και σκέψη.

 

6. Ένα αστείο περιστατικό (σελ. 25-26)

Το κείμενο μπορεί να αξιοποιηθεί διδακτικά για τη γνωριμία των μαθητών με τη σύνταξη τίτλων και την αφήγηση περιστατικού με τη βοήθεια εικόνων. Το λεξιλόγιο στην σελ.26 μπορεί να αξιοποιηθεί για τη σύνθεση μιας σύντομης περιγραφής ή ιστορίας από την σχολική ζωή.

 

Ανθολόγιο «Λούνα παρκ παππούλη μου» (σελ. 39-40)

Το κείμενο μπορεί να αξιοποιηθεί παράλληλα με το μάθημα «Ένα αστείο περιστατικό», ώστε να αναδειχθούν οι διακειμενικές συνδέσεις με τρόπο κατανοητό.

 

ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ

8 διδακτικές ώρες

1.Αγαπητό μου ημερολόγιο (σελ.28-31)

Προτείνεται η αξιοποίηση όλων των ασκήσεων του Β.Μ. για να θυμηθούν οι μαθητές/-ήτριες την κλίση του ρήματος «είμαι» που είχαν διδαχθεί στη Β΄ τάξη.

 

2.Η φίλη μας η Αργυρώ (σελ.32-35)

Προτείνεται η αξιοποίηση όλων των ασκήσεων από το Β.Μ. για την κλίση του Ενεστώτα και για σύνθετες λέξεις. Η άσκ. 4 από το Τ.Ε. προτείνεται να γίνει προφορικά για ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας. Σε περίπτωση που ο χρόνος δεν επαρκεί, οι ασκ. 5 και 6 μπορεί να παραλειφθούν, λόγω επανάληψης από το πρώτο μάθημα.

 

3.Τα παιδικά μου παιχνίδια (σελ.36-39)

Προτείνεται η αξιοποίηση όλων των ασκήσεων από το Β.Μ. Από το Τ.Ε. η άσκ. 7 προτείνεται να γίνει προφορικά, καθώς συσχετίζεται με το β΄ σκέλος της άσκ. 6. Η άσκηση 8 προτείνεται να γίνει στο σπίτι γιατί απαιτεί περισσότερο χρόνο.

 

Ανθολόγιο «Ένας αλλιώτικος ποδοσφαιρικός αγώνας» (σελ. 148-146).

Το κείμενο προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά ως αφόρμηση για να παρουσιάσουν οι ομάδες εργασίας «Παραδοσιακά παιχνίδια» ή «Παιχνίδια του παρελθόντος»

 

4.Στη νέα μας γειτονιά (σελ. 40- 42)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν οι ασκήσεις από το Β. Μ. Η άσκ. 2 μπορεί να παραλειφθεί, λόγω αντιγραφής πληροφοριών από το κείμενο. Πρόκειται για ασκήσεις που εξοικειώνουν το μαθητή με τη χρήση λεξικού για την αναζήτηση της ορθογραφίας και της σημασίας των λέξεων. Από το Τ.Ε., η άσκ. 3 προτείνεται να γίνει προφορικά, καθώς συμβάλλει στην ανάλυση της λειτουργίας της εικόνας. Σε περίπτωση έλλειψης χρόνου, η άσκ. 4 μπορεί να παραλειφθεί, καθώς είναι επαναληπτική της 3. Επίσης, προτείνεται να υπάρξει στα Εικαστικά δραστηριότητα αποτύπωσης, είτε ως ζωγραφιά είτε ως μακέτα, της γειτονιάς που βρίσκεται το σχολείο. Επιπλέον, είναι δυνατή η ανάπτυξη σχεδίου εργασίας με τίτλο «Γνωρίζω την πόλη μου». Οι ασκήσεις αυτές (3,4) μπορούν να συνδυαστούν με τη Μελέτη Περιβάλλοντος (Κεφ.3-Ενδιαφερόμαστε για την κοινότητα).

 

ΣΤΗ ΓΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

10 διδακτικές ώρες

1.Σπίτι με κήπον (σελ. 46-49)

Το κείμενο μπορεί να αξιοποιηθεί διδακτικά. Οι ασκ. 3, 7, 8, 9, 10 δύνανται να παραλειφθούν, σε περίπτωση που ο χρόνος δεν επαρκεί, καθώς παρουσιάζουν αλληλοεπικαλύψεις με άλλες ασκήσεις. Επίσης, προτείνονται, στα Εικαστικά, ζωγραφιές με ζώα, κολλάζ με ζώα και παιχνίδι ρόλων μέσα στην τάξη.

 

2.Γάτος από σπίτι ζητά νέα οικογένεια (σελ. 50-52)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου και όλων των ασκήσεων από το Β.Μ. και το Τ.Ε., καθώς συμβάλλουν στον εντοπισμό των σημαντικών πληροφοριών στο περιεχόμενο των κειμένων, για παροχή σωστών οδηγιών στους αναγνώστες. Οι ασκήσεις 1,2 από το Τ.Ε. μπορούν να παραλειφθούν γιατί αλληλοεπικαλύπτονται από προηγούμενες ασκήσεις με αγγελίες εφημερίδων.

 

Ανθολόγιο, «Το τραγούδι της φάλαινας» (σελ. 15-18)

Το κείμενο μπορεί να αξιοποιηθεί ως αφόρμηση για την υλοποίηση εργασίας των ομάδων με τίτλο «Ζώα υπό εξαφάνιση».

 

3.Οι ακροβάτες της θάλασσας (σελ.53-55)

Προτείνεται η αξιοποίηση όλων των ασκήσεων από το Β.Μ., καθώς οι μαθητές/-ήτριες εξοικειώνονται με την αναζήτηση της σωστής ορθογραφίας των άρθρων μέσα από τη σημασία τους στο κειμενικό περιβάλλον. Από το Τ.Ε., οι ασκ. 3 και 4 προτείνεται να συσχετιστούν

με ανάλογες ασκήσεις στη Μελέτη Περιβάλλοντος.

 

4.Γη και θάλασσα (σελ. 56-58)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου και των ασκήσεων από το Β.Μ., καθώς οι μαθητές/-ήτριες ασκούνται στο να διακρίνουν με ευχέρεια τη διαφορετική χρήση της ίδιας λέξης μέσα στις προτάσεις. Από το Τ.Ε., η άσκ. 3 μπορεί να γίνει προφορικά για ενίσχυση της δημιουργικής φαντασίας μέσω του αυτοσχεδιασμού. Κατά την κρίση του/της εκπαιδευτικού ως προς την ωριμότητα και τις προηγούμενες εμπειρίες των μαθητών/-ητριών της τάξης, η άσκ. 4 μπορεί να παραλειφθεί.

Μελέτη Περιβάλλοντος, «Ένας τόπος με χίλια πρόσωπα»(σελ.29-30).

 

5.Οι μικροί ταξιδιώτες ανεβαίνουν στο βουνό (σελ. 59-61)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν οι ασκήσεις από το Β.Μ., καθώς συμβάλλουν στην απόκτηση από τους μαθητές συνείδησης του ταξιδιώτη παρατηρητή και όχι του ταξιδιώτη τουρίστα, στην κατανόηση των ιδιαιτεροτήτων κάθε ταξιδιού. Η ασκ. 2 μπορεί να γίνει προφορικά, για εξάσκηση στις τεχνικές περιγραφής. Η ασκ. 1 μπορεί να γίνει προφορικά, για εξάσκηση στις τεχνικές περιγραφής. Από το Τ.Ε., προτείνεται να αξιοποιηθούν οι υπάρχουσες ασκήσεις που συμβάλλουν στη χρήση λεξικού.

 

Aνθολόγιο «Η χελωνίτσα Καρέττα - Καρέττα και το παλιό Φολκσβάγκεν» (σελ.28-32)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο οικολογικού προσανατολισμού. Ο αναγνώστης βιώνει τη λογοτεχνία ως πηγή συναισθηματικών εμπειριών και διανοητικών ερεθισμάτων, βασικά στοιχεία διαμόρφωσης ατομικής ταυτότητας.

 

O KOΣΜΟΣ ΓΥΡΩ ΜΑΣ

8 διδακτικές ώρες

1.Πώς υιοθετήσαμε ένα κομμάτι γης (σελ.64-67)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά όλες οι ασκήσεις στο Β.Μ. και στο Τ.Ε. ως επαναληπτικές.

Μελέτη Περιβάλλοντος, «Ενδιαφερόμαστε για το περιβάλλον» (σελ.36-38)

 

2.Τα χαρτιά ανακυκλώνονται (σελ. 68-71)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά οι ασκήσεις από το Β.Μ. ως εμπεδωτικές. Η άσκηση 2 ενδείκνυται για δραστηριότητες στην Ευέλικτη Ζώνη. Δεδομένου ότι η άσκ. 4 από το Τ.Ε. ενδέχεται να δυσκολέψει τους/τις μαθητές/-ήτριες, μπορεί να γίνει μαζί με τον/την εκπαιδευτικό. Η άσκ. 6 μπορεί να γίνει στα Εικαστικά και εναλλακτικά οι μαθητές/-ήτριες να προβούν σε κατασκευές με ανακυκλώσιμα υλικά. Η άσκηση 7 ενδείκνυται για δραστηριότητες στην Ευέλικτη Ζώνη.

Εικαστικά, «Τα άνθη του χαρτιού» (σελ.91),

«Πολύχρωμες χάρτινες δημιουργίες» (σελ.92).

 

3.Το τετράδιο ζωγραφικής (σελ.72-75)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά όλες οι ασκήσεις από το Β.Μ. και το Τ.Ε. ως εμπεδωτικές.

 

Ανθολόγιο «Ο εφιάλτης της Περσεφόνης» (σελ.26-27)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί το μελοποιημένο ποίημα του Ν. Γκάτσου, σε μια προσπάθεια εξοικείωσης των μαθητών με την ποίηση, όπου η μετουσίωση και η μεταφορά συναισθημάτων λειτουργούν σε διαφορετικό επίπεδο απ’ ό,τι στα πεζά κείμενα.

Προτείνονται, επίσης, δραστηριότητες που βασίζονται στο παιχνίδι ρόλων και στην παγωμένη εικόνα.

 

Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ ΓΙΟΡΤΑΖΕΙ

3 διδακτικές ώρες

1.Η σημαία (σελ. 78)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά ως επετειακό ανάγνωσμα πολιτιστικής μνήμης. Στα Εικαστικά οι μαθητές/-ήτριες μπορούν να προβούν σε δραστηριότητες ζωγραφικής.

 

2.Στον πόλεμο του 1940 (σελ.79-82)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά, με στόχο οι μαθητές/-ήτριες να αναγνωρίζουν τις αξίες και τις ιδέες που ενυπάρχουν στα λογοτεχνικά κείμενα και να διερευνούν την ιστορικότητά τους, με απώτερο στόχο την κριτική τοποθέτηση απέναντι σε αυτές.

 

Ανθολόγιο, «Οι Γερμανοί και οι πρόκες» (σελ. 99-103)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου με έμφαση στην αναγνώριση και περιγραφή του ιστορικού πλαισίου, χώρος, χρόνος, γεγονότα που ορίζουν την εξέλιξη της πλοκής της ιστορίας, τους χαρακτήρες που ενυπάρχουν, καθώς και την οπτική γωνία του συγγραφέα.

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου με

 

Ανθολόγιο, «Ο Τζοβάνι» (σελ.104-109)

έμφαση στην αναγνώριση και περιγραφή του ιστορικού πλαισίου. Οι δραστηριότητες 1 και 2 μπορούν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή γραπτού λόγου με καθοδήγηση από τον/την εκπαιδευτικό.

 

3. Για το Πολυτεχνείο (σελ. 83- 84)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου ως μέσου διαμόρφωσης της κοινωνικής μνήμης.

 

Ανθολόγιο, «Εδώ Πολυτεχνείο…» (σελ.110-112)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου με έμφαση στην αναγνώριση και περιγραφή του ιστορικού πλαισίου, χώρος, χρόνος, γεγονότα που ορίζουν την εξέλιξη της πλοκής της ιστορίας, τους χαρακτήρες που ενυπάρχουν, καθώς και την οπτική γωνία του συγγραφέα. Η δραστηριότητα 4 ενδείκνυται για επεξεργασία στην Ευέλικτη Ζώνη.

 

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Β, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Α’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΝΤΥΜΕΝΕΣ ΣΤΑ ΛΕΥΚΑ

7 διδακτικές ώρες

1.Η πόλη χάθηκε στο χιόνι (σελ.8-10)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά οι ασκήσεις στο Β.Μ. και στο Τ.Ε. ως επαναληπτικές. Οι μαθητές/- ήτριες εξοικειώνονται στη χρήση λεξικών κατά την αναζήτηση της σημασίας των λέξεων και των αντιθέτων τους και στην παραγωγή γραπτού λόγου.

 

2.Η πόλη χάθηκε στο χιόνι (συνέχεια) (σελ. 11-14)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά οι ασκήσεις του Β.Μ., καθώς και η άσκ. 3 και 4 του Τ.Ε., ως επαναληπτικές. Επίσης, προτείνεται να πραγματοποιηθούν οι ασκ. 1 και 2 από το Τ.Ε. ως εμπεδωτικές, χωρίς να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, καθώς το γραμματικό φαινόμενο που υποστηρίζουν (οι σύνδεσμοι) διδάσκεται αναλυτικά στην ύλη της Ε΄ τάξης.

 

3.Τόσο χιόνι δεν ξανάγινε (σελ.15-17)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά όλες οι ασκήσεις από το Β.Μ. ως εμπεδωτικές. Από το Τ.Ε. μπορεί να παραλειφθεί η άσκ. 4, καθώς αποτελεί αντικείμενο διδασκαλίας και στην Ε΄ τάξη.

 

Ανθολόγιο «Η πτώση του φύλλου που έλεγαν Φρέντυ» (σελ.12-14)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου με οικολογικό προσανατολισμό.

 

ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ

9 διδακτικές ώρες

1.Ο χιονάνθρωπος και το κορίτσι (σελ. 20-24)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά οι ασκήσεις από το Β.Μ., εκτός από την 4 που αναφέρεται στις προσωπικές αντωνυμίες και θα διδαχτούν στην Δ΄ τάξη. Ομοίως, παραλείπεται και η άσκ. 2 από το ΤΕ.

 

2. Κάτω απ’ το χιόνι (σελ. 25- 26)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά οι ασκήσεις από το Β.Μ. ως εμπεδωτικές και αυτές από το ΤΕ για εξοικείωση του μαθητή με τον ποιητικό λόγο.

 

3.Ο εγωιστής γίγαντας (σελ. 27-31)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν οι ασκήσεις από το Β.Μ., ως επαναληπτικές. Σε περίπτωση που ο χρόνος δεν επαρκεί, η άσκ. 7 στο «Παρατηρώ και Μαθαίνω» μπορεί να παραλειφθεί, καθώς αποτελεί αντικείμενο διδασκαλίας και στην Δ΄ τάξη, όπως και η άσκ. 1 από το ΤΕ. Η άσκ. 10 από το Β.Μ. και το πρώτο σκέλος της άσκ. 5 από το ΤΕ, μπορούν να ενταχθούν στα Εικαστικά. Με το β΄ σκέλος της άσκ. 5, οι μαθητές/- ήτριες ασκούνται στο να συνθέτουν κείμενα με βάση την εικόνα και να αναδιηγούνται ιστορίες. Στο σημείο αυτό θα ακολουθήσει το ομότιτλο κείμενο που υπάρχει στο τέλος του βιβλίου.

 

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Β’, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Β’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΛΑ ΣΤΗΝ ΠΑΡΕΑ ΜΑΣ!

11 διδακτικές ώρες

1.Αξέχαστα γενέθλια (σελ. 34-38)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά οι ασκήσεις από το Β.Μ. και από το Τ.Ε. ως εμπεδωτικές. Η άσκ. 1 από το Β.Μ. στοχεύει στην κατάλληλη επιλογή πληροφοριών από το κείμενο, προκειμένου να αποδώσουν οι μαθητές/τριες το κύριο νόημα. Για εξοικονόμηση διδακτικού χρόνου προτείνεται οι ασκ.2 και 4 από το ΤΕ να γίνουν προφορικά και οι ασκήσεις 6 και 7 να δοθούν στο σπίτι.

 

2.Μικρομαγειρέματα (σελ. 39-42)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν διδακτικά οι ασκήσεις από το Β.Μ. ως εμπεδωτικές. Μιλάμε στα παιδιά για την προσταγή αλλά όχι ως προστακτική έγκλιση, η οποία διδάσκεται στην Ε΄ τάξη. Με την άσκ. 3, οι μαθητές/-ήτριες διακρίνουν τις διαφορές ανάμεσα στο επίσημο και στο ανεπίσημο ύφος γραφής. Με την άσκ. 4 από το Τ.Ε. οι μαθητές/-ήτριες ασκούνται στο να ακολουθούν οδηγίες και να συντάσσουν εντολές.

 

3.Φτιάχνουμε προσκλήσεις (σελ. 43-45)

Αναλόγως της διαθεσιμότητας χρόνου, από το Τ.Ε. επιλέγουμε μια από τις τρεις ασκήσεις για εξάσκηση των μαθητών στη σύνταξη προσκλήσεων ανάλογα με τον παραλήπτη τους.

 

Ανθολόγιο «Από το περιβόλι του Σαμίχ» (σελ. 154-157)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο, λόγω της επίκαιρης με το προσφυγικό ζήτημα θεματολογίας του. Η αναγνώριση των ιστορικών κειμενικών στοιχείων ενδέχεται να παρουσιάσει δυσκολίες για τους/τις μαθητές/-ήτριες αυτής της ηλικίας, αλλά είναι εφικτή με την καθοδήγηση του/της εκπαιδευτικού.

 

4.Από το ημερολόγιο του Ελτόν (σελ. 46-48)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο και οι ασκήσεις από το Β.Μ. και το Τ.Ε. με στόχο την εξάσκηση των μαθητών/-ητριών στη σύνταξη εντολών και στην ακολουθία οδηγιών.

 

5.Το χαρούμενο λιβάδι (σελ. 49-52)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο και οι ασκήσεις από το Τ.Ε., εκτός από την άσκ. 2 που διδάσκεται και στην Ε΄ τάξη. Η άσκ. 1 στο σπίτι ως αντιγραφή στοιχείων του κειμένου. Η άσκηση 3 ενδείκνυται για παραγωγή γραπτού λόγου με καθοδήγηση μέσω ερωτήσεων-λέξεων.

 

ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΕΣ

11 διδακτικές ώρες

1.Φτιάξε μου ένα σιδερένιο άνθρωπο (σελ. 56-59)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο και οι ασκ. από το Β.Μ. Να μη γίνει διευκρίνιση για τις αντωνυμίες και τα άρθρα. Από το ΤΕ μπορεί να παραλειφθούν οι ασκ. 1 και 2 καθώς εξετάζονται και στην Ε΄ τάξη. Η άσκ. 3 μπορεί να γίνει προφορικά για εξάσκηση στη σύνταξη εντολών. Η άσκ. 4 προάγει τη διαλογική συζήτηση. Για την άσκ. 5 έχει προταθεί σχέδιο εργασίας.

 

Ανθολόγιο «Άντζελμαν» (σελ. 173-177)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου λόγω της ιδιαίτερης θεματικής των ρομπότ.

 

2.Μηχανές του μέλλοντος (σελ.60-63)

Προτείνεται να αξιοποιηθούν οι ασκήσεις από το Β.Μ. εκτός από τις 1,2,3 που προβλέπονται για τα Εικαστικά. Από το ΤΕ καλόν είναι να αξιοποιηθούν όλες οι ασκήσεις. Συνδυασμός λόγου και εικόνας.

Κατάθεση επιχειρημάτων.

 

3.Το ηλιακό λεωφορείο (σελ.64-65)

Προτείνεται η διδακτική προσέγγιση του ποιήματος. Από το Β.Μ. καλόν είναι να γίνουν όλες οι ασκήσεις ως επαναληπτικές. Από το ΤΕ η άσκ. 1 μπορεί να παραλειφθεί, εφόσον ο/η εκπαιδευτικός κρίνει ότι δυσκολεύει τους/τις μαθητές/-ήτριες ή να αποτελέσει άσκηση παραγωγής γραπτού λόγου για το σπίτι, ώστε να υπάρχει περισσότερος χρόνος για την συμπλήρωσή της.

 

Ανθολόγιο «Έκτακτα μέτρα στη Λιλιπούπολη» (σελ.

Προτείνεται να μην αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο, καθώς για τη συγκεκριμένη θεματική ενότητα υπάρχει διαθέσιμη ποικιλία κειμένων.

 

4.Στο Αττικό Μετρό (σελ. 66-70)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο και οι ασκήσεις από το Β.Μ. που αναφέρονται σε μελέτη χαρτών, καθώς και σε μετοχές ενεργητικής φωνής. Από το ΤΕ η άσκ. 6 μπορεί να δοθεί στο σπίτι.

 

ΓΙΟΡΤΑΖΩ ΚΑΙ ΘΥΜΑΜΑΙ

5 διδακτικές ώρες

1.Να’μουν του στάβλου έν’ άχυρο (σελ.74)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του ποιήματος. Συμπληρωματικά, από το Ανθολόγιο μπορεί να αξιοποιηθεί το ποίημα του Ν.Βρεττάκου «Η Ειρήνη, ο Ιησούς και το πουλί» (σελ.68-69) που συνδυάζει το θρησκευτικό με το φυσιολατρικό στοιχείο.

 

2. Να τα πούμε; (σελ.75-76)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του μαθήματος ως αφόρμηση για γνωριμία των μαθητών/-ητριών με ήθη και έθιμα των Χριστουγέννων από την Ελλάδα αλλά ενδεχομένως και από άλλες χώρες.

 

3.Αποκριές (σελ.77)

Το κείμενο μπορεί να αξιοποιηθεί ως αφόρμηση για υλοποίηση δραστηριοτήτων ζωγραφικής και κατασκευών στα Εικαστικά.

 

4.Η καταστροφή των Ψαρών (σελ.78-79)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου σε συνδυασμό με το μάθημα του Ανθολογίου «Το μικρό κλεφτόπουλο» (σελ. 94).

 

Ανθολόγιο «Το μικρό κλεφτόπουλο» (σελ. 94)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του δημοτικού- κλέφτικου τραγουδιού.

 

5.Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου (σελ. 80-81)

Το κείμενο μπορεί να αξιοποιηθεί στα Θρησκευτικά, όπου υπάρχει αντίστοιχη ενότητα.

 

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Γ’ ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Β’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΗΤΑΝΕ ΜΙΑ ΦΟΡΑ

 12 διδακτικές ώρες

1.Τα ταξίδια του παππού μου (σελ. 8-10)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο, καθώς και οι ασκήσεις από το Β.Μ. και από το ΤΕ.

 

2.Τα ταξίδια του παππού μου (συνέχεια) (σελ. 11-14)

Προτείνεται η αξιοποίηση της συνέχειας του κειμένου με όλες τις ασκήσεις από το Β.Μ. και το ΤΕ με έμφαση στην κλίση επιθέτων. Από το ΤΕ οι ασκ. 3 και 4 μπορούν να γίνουν προφορικά, με απλή αναφορά στον πίνακα ανακοινώσεων.

 

Ανθολόγιο «Παππούς και εγγονή» (σελ.160-163)

Διδακτική προσέγγιση του κειμένου.

 

3.Μια αληθινή ιστορία (σελ. 15-18)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου και όλων των ασκήσεων από το Β.Μ. για δημιουργία παραγράφων και πλαγιότιτλων. Οι ασκ. 5 και 6 μπορούν να γίνουν προφορικά.

 

Ανθολόγιο «Το ξύλινο άλογο» (σελ. 84-88)

Προτείνεται η διδακτική προσέγγιση του κειμένου, όπου ο συνδυασμός λόγου και εικόνας συμβάλλει στην αισθητική απόλαυση.

 

4.Στο νησί του Αιόλου (σελ. 19-22)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου για σύνθεση αφήγησης με φανταστικά και πραγματικά στοιχεία. Η ασκ. 4 από το Β.Μ. μπορεί να γίνει με βοήθεια, σε περίπτωση που κριθεί ότι δυσκολεύει τους/τις μαθητές/-ήτριες, ενώ η άσκ. 3 μπορεί να γίνει προφορικά. Οι ασκήσεις 2 και 3 μπορούν να γίνουν προφορικά. Η άσκ. 5 από το ΤΕ προτείνεται να γίνει προφορικά με στόχο την ανάπτυξη διαλογικής

συζήτησης ή να αξιοποιηθεί κατά την ώρα της Ευέλικτης Ζώνης.

 

5.Γεια σου χαρά σου Βενετιά (σελ. 23-25)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του μελοποιημένου ποιήματος και των ασκήσεων από το Β.Μ. Η άσκηση 5 με τα μέρη του καραβιού ενδείκνυται και ως θέμα για το μάθημα των Εικαστικών. Σε περίπτωση που κριθεί ότι η άσκ. 1 από το Τ.Ε. παρουσιάζει δυσκολίες για τους/τις μαθητές/-ήτριες μπορεί να παραλειφθεί. Η άσκηση 4 μπορεί να αξιοποιηθεί στο μάθημα των Εικαστικών.

 

Ανθολόγιο «Παροιμίες- Αινίγματα» (σελ. 58-59)

Προτείνεται η διδακτική προσέγγιση αινιγμάτων, παροιμιών, γλωσσοδετών.

 

ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΟ ΨΩΜΙ

 9 διδακτικές ώρες

1. Το πιο γλυκό ψωμί (σελ. 28-31)

Προτείνεται η διδακτική προσέγγιση του κειμένου και των ασκήσεων από το Β.Μ.. Η άσκ. 3 στο Τ.Ε. μπορεί να παραλειφθεί καθώς αποτελεί επανάληψη.

 

2. Το πιο γλυκό ψωμί (συνέχεια) (σελ. 32-36)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση της συνέχειας του κειμένου και των ασκήσεων από το Β.Μ.. Οι ασκ. 9, 10 και 11, μπορούν να γίνουν με τη βοήθεια του/της εκπαιδευτικού, εφόσον κριθεί ότι παρουσιάζουν δυσκολία για τους/τις μαθητές/-ήτριες της τάξης. Από το ΤΕ παραλείπεται η άσκ. 4 προφορικά. Στην άσκ. 5 η εικονογράφηση μπορεί να γίνει στα Εικαστικά.

 

3. Ψωμί (σελ. 37-39)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του ποιήματος και των ασκ. από το Τ.Ε και από Β.Μ.. Οι ασκ. 4, 5 και 7 από το Β.Μ. μπορούν να γίνουν με βοήθεια του/της εκπαιδευτικού.

 

4. Καλή όρεξη! (σελ. 40-43)

Προτείνεται να μην αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο, καθώς αποτελεί επανάληψη θεματικής της Α΄ και Β΄ τάξης. Προτείνεται να πραγματοποιηθούν οι ασκήσεις στο Β.Μ. και από το ΤΕ οι ασκ. 3, 4 (στα Εικαστικά) και

5. Επιπρόσθετα, η άσκηση 4 μπορεί να γίνει στα πλαίσια της Μελέτη περιβάλλοντος (σελ.100-101).

 

Ανθολόγιο «Ο ωραίος Δαρείος» (σελ. 127-129)

Προτείνεται να μην αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο, καθώς παρουσιάζει επικαλύψεις με το διδακτικό περιεχόμενο των Α΄ και Β΄ τάξεων.

 

5. Ο Καραγκιόζης φούρναρης (σελ. 44-47)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου με έμφαση στη διδασκαλία της συνέντευξης. Από το ΤΕ, η άσκ. 3 και 6 μπορούν να γίνουν προφορικά. Η άσκηση 6 μπορεί να γίνει στο μάθημα των Εικαστικών ή της Ευέλικτης Ζώνης.

 

ΟΛΟΙ ΜΙΑ ΑΓΚΑΛΙΑ

9 διδακτικές ώρες

1.Του κόσμου τα παιδιά (σελ. 50-52)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου που σχετίζεται με τα δικαιώματα των παιδιών, και όλων των ασκήσεων από το Τ.Ε.. Από το Β.Μ., η άσκ. 4 μπορεί να γίνει στην Ευέλικτη ζώνη. Η άσκ. 6 μπορεί να παραλειφθεί, εφόσον ο χρόνος δεν επαρκεί, καθώς το περιεχόμενό της καλύπτεται και στην Ε΄ τάξη. Το μάθημα μπορεί να συνδυαστεί με το κεφάλαιο «Είμαστε παιδιά και έχουμε δικαιώματα» στη Μελέτη Περιβάλλοντος (σελ.93-95).

 

Ανθολόγιο «Ας δώσουμε τον κόσμο στα παιδιά» (σελ. 164- 165)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου

 

2. Βοηθάμε να γίνει καλύτερος ο κόσμος μας (σελ. 53-55)

Προτείνεται η διδακτική αξιοποίηση του κειμένου και όλων των ασκήσεων από το Β.Μ. και το Τ.Ε. με στόχο ο/η μαθητής/-ήτρια να διατυπώνει προβλήματα και να προτείνει λύσεις.

Ανθολόγιο Γ΄-Δ΄τάξεων, Γ.Μ.Μαρίνος «Το τραγούδι του κλόουν» (σελ.158-159)

 

3.Η πτήση των γερανών (σελ.56-59)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο και όλες οι ασκήσεις από το Β.Μ. και το Τ.Ε. με στόχο ο/η μαθητής/-ήτρια να εκφράζει, με γραπτό και εικονικό τρόπο, φιλειρηνικά μηνύματα.

Ανθολόγιο Γ΄-Δ΄τάξεων, Λ.Ψαραύτη «Το περιβόλι του Σαμίχ» (σελ.154-157)

 

4.Ένα παιδί γράφει στον Θεό (σελ. 60-61)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το ποίημα και όλες οι ασκήσεις από το Β.Μ. και το Τ.Ε.

Ανθολόγιο Γ΄-Δ΄τάξεων, Φ.Φραγκούλη «Ένα παιδί γράφει στον Θεό» (σελ.160-163)

 

ΓΙΟΡΤΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΙΑΣΙΑ

3 διδακτικές ώρες

1.Πάσχα, Κυρίου Πάσχα! (σελ. 64-65)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το ποίημα και προτείνεται να συμπληρωθεί ως πασχαλινή θεματική με το κείμενο από το Ανθολόγιο «Τότε που πήγαμε βόλτα τον Επιτάφιο» (σελ. 79-81), στο πλαίσιο γνωριμίας των μαθητών με τα ελληνικά πασχαλινά ήθη και έθιμα (Λαϊκός πολιτισμός και παράδοση) ή ενδεχομένως και με αντίστοιχα έθιμα άλλων χωρών.

Ανθολόγιο Γ΄-Δ΄τάξεων, Κ.Βάρναλης «Η μάνα του Χριστού» (σελ.

 

2. Ο Μάης με τα στεφάνια (σελ. 66-67)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το κείμενο για περιγραφή εντυπώσεων από μια επίσκεψη στη φύση. Καλλιτεχνικές κατασκευές (κολλάζ, ζωγραφική) στα Εικαστικά, «Στον ρυθμό των λουλουδιών» (σελ.27-31)

 

3.Το καλοκαίρι (σελ. 68-69)

Προτείνεται να αξιοποιηθεί διδακτικά το ποίημα στη Μουσική συνδυαστικά με μελοποιημένα ποιήματα και σχολικά τραγούδια για το καλοκαίρι και κατασκευές στα Εικαστικά, «Τροχιές γύρω από το κέντρο (ομόκεντρα)» (σελ.17), «Μέσα στο νερό…μορφές! (αντικατοπτρισμοί)» (σελ.40)

 

(...)

Παρακαλούμε να ενημερωθούν με χρήση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου οι εκπαιδευτικοί των σχολικών μονάδων.

Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΣΟΦΙΑ ΖΑΧΑΡΑΚΗ

ΓΛΩΣΣΑ Δ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Οδηγίες Διδασκαλίας / Διαχείριση ύλης)

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΛΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΕΤΑΡΤΗΣ 'Δ' ΤΑΞΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αρ.Πρωτ.Φ.20/130379/Δ1/22-08-2019/ΥΠΑΙΘ

ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε.
ΤΜΗΜΑ Α’ ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ
Email : spudonpe(ΣΤΟ)minedu.gov.gr
Πληροφορίες : Θ. Δημητρακόπουλος
Χ. Μαραγκός
Τηλέφωνο : 210 344 2425

ΘΕΜΑ: «Οδηγίες για τη διαχείριση της ύλης του μαθήματος της Γλώσσας όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου»

Μετά από σχετική εισήγηση του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Πράξη 26/27-06-2019 του Δ.Σ.) σας αποστέλλουμε οδηγίες για τη διαχείριση της ύλης του μαθήματος της Γλώσσας όλων των τάξεων του Δημοτικού σχολείου.

ΓΛΩΣΣΑ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (τάξεις: Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄, Στ΄)

Η παρούσα πρόταση αναδιάρθρωσης και εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης στηρίχτηκε στην αναγκαιότητα να ανταποκριθεί η διδασκαλία του μαθήματος της Γλώσσας στις συνεχώς μεταβαλλόμενες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών/τριών. Οι κοινωνικές αλλαγές που έχουν επέλθει τα τελευταία χρόνια οδηγούν σε νέους στόχους και νέα περιεχόμενα, συμβατά με τις διαμορφωθείσες κοινωνικές και πολιτισμικές συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαίο να γίνει αναδιάρθρωση και εξορθολογισμός της διδακτέας ύλης, ώστε:

• να εξοικονομηθεί ποσοτικός και ποιοτικός χρόνος για δραστηριότητες που προάγουν τη δημιουργική και κριτική σκέψη των μαθητών/τριών μέσα από τις διαδικασίες της διερευνητικής-ανακαλυπτικής και κοινωνικής μάθησης, όπως είναι τα σχέδια εργασίας και η εξοικείωση με το λογοτεχνικό βιβλίο (φιλαναγνωσία),

• να υπάρξει χρόνος για εμβάθυνση στη διδακτέα ύλη και για oμαδοσυνεργατικές διαδικασίες διδασκαλίας που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των γνωστικών δεξιοτήτων,

• να δοθεί στους εκπαιδευτικούς η δυνατότητα να σχεδιάσουν τη διδασκαλία τους, λαμβάνοντας υπόψη και τις ιδιαιτερότητες της δικής τους τάξης (αλλόγλωσσοι μαθητές/τριες, μαθητές/τριες με μαθησιακές δυσκολίες κ.ά.),

• να αναπτυχθεί η διαφοροποιημένη διδασκαλία και να ανταποκριθεί η μάθηση στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών/τριών και στο επίπεδο μαθησιακής ετοιμότητάς τους,

• να απαλλαγεί η μαθησιακή διαδικασία από ύλη που επικαλύπτεται είτε κάθετα (από προηγούμενες ή και επόμενες τάξεις), είτε οριζόντια (από άλλα μαθήματα, διαθεματικά),

• να δοθεί χρόνος στους/στις εκπαιδευτικούς για υλοποίηση δραστηριοτήτων ανακεφαλαίωσης, αναπλαισίωσης της γνώσης και αναστοχασμού,

• να διασφαλιστεί η δυνατότητα στους μαθητές/τριες να μαθαίνουν στο σχολείο, χωρίς να χρειάζεται να καταφεύγουν σε εξωσχολική βοήθεια.

Ο προτεινόμενος εξορθολογισμός της ύλης της Γλώσσας εξοικονομεί διδακτικές ώρες, τις οποίες μπορεί ο/η εκπαιδευτικός να τις διαθέσει σε σχέδια εργασίας που ανταποκρίνονται στις εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών/τριών, στην έρευνα, στην καινοτομία, στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και στην επεξεργασία λογοτεχνικών κειμένων. Για τον λόγο αυτό, δεν απαιτείται η γραμμική παρουσίαση όλων των ενοτήτων. Ο/Η εκπαιδευτικός μπορεί να κάνει επιλογές στην παρουσίαση των ενοτήτων, ανάλογα με τους/τις μαθητές/τριες και τα ενδιαφέροντά τους, ώστε να αξιοποιήσει τον χρόνο εποικοδομητικά στην υλοποίηση σχεδίων εργασίας. Τα σχέδια εργασίας μπορούν να αφορμώνται είτε από τα προτεινόμενα θέματα του εγχειριδίου, είτε από τις αναδυόμενες εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών/τριών και από τα μαθητικά ενδιαφέροντα. Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται στους/στις εκπαιδευτικούς να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν σχέδια εργασίας τόσο από αυτά που περιλαμβάνονται στους παρακάτω πίνακες όσο και δικά τους, με θέματα που άπτονται των ενδιαφερόντων των μαθητών/τριών και των θεματικών αξόνων των εγχειριδίων.

Επιπλέον, η διδακτέα ύλη έχει ως βασική, αλλά όχι ως αποκλειστική αναφορά τα ισχύοντα σχολικά εγχειρίδια. Ο/Η εκπαιδευτικός δύναται να αναζητεί – πλέον κυρίως στο διαδίκτυο – πρόσθετο υλικό για τη διδασκαλία και να ανατροφοδοτεί ανάλογα τον προγραμματισμό της. Ως μαθησιακοί και διδακτικοί πόροι μπορούν να αξιοποιηθούν έγκριτες έντυπες ή/και ηλεκτρονικές πηγές (π.χ. ιστοσελίδες φορέων που εποπτεύονται από το Υπουργείο Παιδείας ή το Υπουργείο Πολιτισμού ή φορέων με αξιόλογο εκπαιδευτικό και πολιτιστικό έργο), κατά την κρίση του/της εκπαιδευτικού και σύμφωνα με τις ανάγκες της τάξης, στο πλαίσιο ανανέωσης των ηλεκτρονικών πηγών οι οποίες αναφέρονται στα σχολικά εγχειρίδια.

Παράλληλα, κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική η διδασκαλία της Λογοτεχνίας με την προβλεπόμενη χρήση του Ανθολογίου ή/και πρόσθετων κειμένων και ανάλογου οπτικοακουστικού υλικού για τον εμπλουτισμό της διδασκαλίας, καθώς μπορεί να προσφέρει τις απαραίτητες προεκτάσεις της μάθησης από το μάθημα της Γλώσσας, καλλιεργώντας τη φιλαναγνωσία των μαθητών/τριών. Η εξοικείωση των μαθητών/τριών με το βιβλίο και την ανάγνωση και η σταδιακή εδραίωση της φιλικής σχέσης τους με το λογοτεχνικό βιβλίο τους/τις βοηθάει να αναπτύσσουν την κριτική και δημιουργική τους σκέψη, να δραστηριοποιούν τη φαντασία τους και την εφευρετικότητά τους, να εμπλουτίζουν την αισθητική τους καλλιέργεια, να δοκιμάζουν τα συναισθήματά τους αναπτύσσοντας τη συναισθηματική τους νοημοσύνη, να καλλιεργούν τη γλωσσική τους έκφραση με έμμεσο και βιωματικό τρόπο, και εν κατακλείδι να συγκροτούν ολόπλευρα την προσωπικότητά τους. Πρόκειται για ένα πολυδιάστατο στόχο, ο οποίος μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ανασύσταση της τάξης σε μια κοινότητα αναγνωστών, όπου η πρόκληση των μαθητών/τριών να ανατρέχουν και σε άλλα βιβλία παραπλήσιας θεματικής τους επιτρέπει σταδιακά να κατανοούν και να αποδεχτούν τη σχετικότητα και την πολλαπλότητα των ερμηνευτικών προσεγγίσεων των λογοτεχνικών κειμένων. Με τον τρόπο αυτό, οι μαθητές/τριες μπορούν να διατυπώνουν με σαφήνεια τις θέσεις τους, να αιτιολογούν τις απόψεις τους και σε βάθος χρόνου να επιχειρηματολογούν τεκμηριωμένα, με απώτερο στόχο την ανάπτυξη και καλλιέργεια της κριτικής τους σκέψης. Για τον λόγο αυτό, καλό είναι οι εκπαιδευτικοί από την αρχή της σχολικής χρονιάς να προβούν στη:

  • Δημιουργία και οργάνωση σχολικών βιβλιοθηκών και στον εμπλουτισμό τους με λογοτεχνικά βιβλία.
  • Δημιουργία ευχάριστων χώρων ανάγνωσης και ακρόασης.
  • Οργάνωση σχεδίου βάσει του οποίου θα πραγματοποιείται η ανάγνωση των λογοτεχνικών βιβλίων κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους.
  • Οργάνωση της κάθε τάξης ως αναγνωστικής ομάδας (καθορισμός συγκεκριμένης ημέρας και ώρας ανάγνωσης στην τάξη, συζήτησης και επιπλέον δραστηριοτήτων).

Τέλος, εκτός από το υπάρχον διδακτικό υλικό (Βιβλίο Μαθητή, Τετράδια Εργασιών), μπορεί να αξιοποιηθεί και το διαδραστικό-εμπλουτισμένο «Βιβλίο του μαθητή» στο «Ψηφιακό Σχολείο» (http://ebooks.edu.gr/). Επίσης, για ανάρτηση πολυτροπικών κειμένων που δημιουργούν-παράγουν οι μαθητές/τριες (με ενσωμάτωση εικόνων, κινούμενων εικόνων και βίντεο) μπορεί να αξιοποιηθεί η Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα για μαθητές και εκπαιδευτικούς «e-me» του Ψηφιακού Σχολείου (http://e-me.edu.gr/). Ως διαδικτυακοί πόροι για διδακτική αξιοποίηση αναφέρονται ενδεικτικά οι εξής:

• Η Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα. http://www.greeklanguage.gr/greekLang/index.html

• Πρωτέας: Εκπαιδευτικά σενάρια για τα γλωσσικά μαθήματα. http://proteas.greeklanguage.gr/

• Πλατφόρμα «Αίσωπος» - Ψηφιακά Διδακτικά Σενάρια. http://aesop.iep.edu.gr/

• ΦΩΤΟΔΕΝΤΡΟ. Εθνικός συσσωρευτής εκπαιδευτικού περιεχομένου. http://photodentro.edu.gr/aggregator/

• Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Διάσωσης Σχολικού Υλικού. http://www.ekedisy.gr/

• Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου http://www.pi.ac.cy/pi/index.php?lang=el

• Εθνική Πινακοθήκη http://www.nationalgallery.gr/site/content.php

Διδακτέα ύλη (Περιεχόμενο - Διαχείριση και ενδεικτικός προγραμματισμός)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Α Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Β Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Γ Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Δ Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Ε Δημοτικού)

(...) (Μετάβαση στη οδηγίες Γλώσσας Στ Δημοτικού)

ΜΑΘΗΜΑ/ΤΑΞΗ: ΓΛΩΣΣΑ Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΥΛΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΩΡΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Διδακτέα ύλη

Προτάσεις για διαχείριση της διδακτέας ύλης

Ενδεικτικός χρονικός προγραμματισμός

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Α’, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Α’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

1η Ενότητα: Ένα ακόμα σκαλί
σελ. 7-20

Υποενότητες:

1α. Ένα ακόμα σκαλί Β.Μ., σελ. 9-12

ΤΕ, σελ. 7-8

1β. Αναμνήσεις του καλοκαιριού,

Β.Μ., σελ. 13-16

ΤΕ, σελ. 9-12

1γ. Ένα ακόμα σκαλί Β.Μ., σελ. 17-19

ΤΕ, σελ. 13-14

1δ. Ξημερώνει μία νέα μέρα…. ώρα για σχολείο

Β.Μ., σελ. 20-23

ΤΕ, σελ. 15

1ε. Αστραδενή Β.Μ., σελ. 24-30

ΤΕ, σελ. 16-20

Προτείνεται να διδαχτούν όλες οι υποενότητες (κείμενα), αλλά να αφαιρεθούν ορισμένες δραστηριότητες.

Στην κατεύθυνση της φιλαναγνωσίας μπορεί να αξιοποιηθεί (όχι αποσπασματικά) το βιβλίο της Ε. Φακίνου «Η Αστραδενή», στο οποίο προσεγγίζονται επίκαιρα θέματα, όπως είναι η εσωτερική μετανάστευση, οι δυσκολίες στην ένταξη ενός νέου μέλους στην ομάδα της σχολικής τάξης, ο σχολικός εκφοβισμός, η φιλία κ.ά.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με τη φιλία.

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι το τέλος των διακοπών των μαθητών και η επιστροφή στο σχολείο. Τα κείμενα και σχεδόν όλες οι δραστηριότητες ανταποκρίνονται στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα (δραστηριότητα γνωριμίας των μαθητών, διήγηση αναμνήσεων, παραγωγή γραπτού λόγου/κείμενα περιγραφής, δημιουργία ποιήματος, δημιουργία άλμπουμ, ακροστιχίδες….).

Όσον αφορά το βιβλίο μαθητή (Β.Μ.):

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 5, υποενότητα 2, σελ. 15-16, γιατί επικαλύπτεται από αντίστοιχες δραστηριότητες της ενότητας.

Τα κείμενα της 4ης υποενότητας με τίτλο: «Ξημερώνει μία νέα μέρα …. ώρα για σχολείο» μπορούν να αξιοποιηθούν στο μάθημα της Ιστορίας στο πλαίσιο των διαθεματικών δραστηριοτήτων.

Όσον αφορά το τετράδιο εργασιών (Τ.Ε.):

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 2, υποενότητα 3, σελ.

13. Επικαλύπτεται από τη δραστηριότητα του Λεξιλογίου της Ενότητας, Β.Μ. (α΄ τεύχος), σελ. 29.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η δραστηριότητα 5, υποενότητα 5, σελ. 18. Αφορά τη συμπλήρωση αίτησης μετεγγραφής. Δε συνδέεται με το κείμενο και τις δραστηριότητες του Β.Μ. και δεν προβλέπεται η διδασκαλία της προετοιμασίας της.

Προτείνεται να μη διδαχτούν οι ασκήσεις 3 & 4 από το Εργαστήρι της Γλώσσας, σελ. 20. Επικαλύπτονται από άλλες του Β.Μ. & και του Τ.Ε..

Σύνολο=12 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 12-14 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται περίπου 2 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας

2η Ενότητα: Ρώτα το νερό……. τι τρέχει
σελ. 31-46

Υποενότητες:

1α. Το νερό συστήνεται Β.Μ., σελ. 31-34

Τ.Ε., σελ. 21-22

1β. Το ποτάμι τρέχει να συναντήσει τη θάλασσα

Β.Μ., σελ. 35-38

ΤΕ, σελ. 23-25

1γ. Το νερό στη θρησκεία, στους μύθους και στις παραδόσεις

Β.Μ., σελ. 39

Τ.Ε., σελ. 26-27

1δ. Ο Νερουλάς Β.Μ., σελ. 40-41

Τ.Ε., σελ. 28

1ε. Το νερό ταξιδεύει Β.Μ., σελ. 42-46

Τ.Ε., σελ. 29-33

Ολόκληρη η 2η ενότητα δύναται να παραλειφθεί και μαζί και όλες οι δραστηριότητες από το Β.Μ. και το Τ.Ε. Η θεματολογία της είναι σχετική με άλλων ενοτήτων (π.χ. με

τα θέματα της 4ης ενότητας), ενώ καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό και από το μάθημα της Μελέτης Περιβάλλοντος (στο βιβλίο της ΜΠ υπάρχει το 8ο κεφάλαιο της 3ης Ενότητας, με τίτλο: Το νερό, πολύτιμες σταγόνες). Αντίστοιχες ενότητες υπάρχουν και σε βιβλία Μ.Π. προηγούμενων τάξεων (π.χ.: Μ.Π. Β΄ δημοτικού). Προτείνεται στον εκπαιδευτικό, αν επιθυμεί, να αξιοποιήσει κείμενα από την ενότητα ως συνοδευτικά για το μάθημα της Μ.Π.

Η αφαίρεση αυτής της διδακτικής ενότητας αφήνει εκτός τη διδασκαλία του κατηγορουμένου, το οποίο όμως διδάσκεται ολοκληρωμένα στην Ε΄ και ΣΤ΄ δημοτικού {Ε΄ τάξη, 7η Ενότητα: Μουσική, κ.ά.}.

Σύνολο =0 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 12-14 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται 12-

14 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας.

3η Ενότητα: Το σχολείο γιορτάζει την ελευθερία και τη δημοκρατία
σελ. 47-56

Επετειακά κείμενα για 28η Οκτωβρίου-Πολυτεχνείο.

Προτείνεται στους εκπαιδευτικούς να αξιοποιήσουν τα κείμενα από το Ανθολόγιο Γ΄ & Δ΄ δημοτικού.

Σύνολο =4 ώρες

4η Ενότητα: Εμένα με νοιάζει
σελ. 57-72

Υποενότητες:

1α. Στάση βροχοσταλίδων Β.Μ., σελ. 57-60

Τ.Ε., σελ. 34-36

1β. Στάση βροχοσταλίδων (συνέχεια)

Β.Μ., σελ. 61-63

Τ.Ε., σελ. 37-40

1γ. Χρησιμοποίησέ το ξανά…. και ξανά…. και ξανά

Β.Μ., σελ. 64-67

Τ.Ε., σελ. 41

1δ. Σκουπίδια στη θάλασσα Β.Μ., σελ. 68-72

Τ.Ε., σελ. 42-46

Προτείνεται να αφαιρεθούν οι δύο πρώτες υποενότητες (κείμενα και δραστηριότητες): «Στάση βροχοσταλίδων» (σελ. 58-60) και «Στάση βροχοσταλίδων (συνέχεια)» (σελ.61-63.). Προτείνεται να αφαιρεθούν όλες οι δραστηριότητες από το Β.Μ. και το Τ.Ε. σε αυτές τις δύο υποενότητες, εκτός από τη δραστηριότητα 3 στο Τ.Ε. (σελ. 38, 39,40).

Προτείνεται να αξιοποιηθούν πληρέστερα, με περισσότερο χρόνο, οι δύο επόμενες ενότητες με τίτλο: «Χρησιμοποίησέ το ξανά… και ξανά…. και ξανά…» (σελ. 65) και «Σκουπίδια στη θάλασσα» (σελ. 68).

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με την προστασία του περιβάλλοντος.

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι η προστασία του περιβάλλοντος. Το θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος είναι σημαντικό θέμα και η διδακτική του προσέγγιση επιτρέπει τη σύνδεση με πολλά από τα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα (π.χ. κριτική διερεύνηση προβλημάτων, ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών, κ.ά.) Ωστόσο, είναι ένα θέμα που υπάρχει στην ύλη όλων των τάξεων και των μαθημάτων και για αυτό, θα ήταν καλό να προσεγγίζεται διαθεματικά, κυρίως με τη μέθοδο project, με ποικιλία δραστηριοτήτων κ.λπ.

Όσον αφορά τις δύο επόμενες υποενότητες, οι δραστηριότητες, ιδιαίτερα της 2ης υποενότητας (1 & 2), επιτρέπουν την κριτική επεξεργασία των θεμάτων των κειμένων, αλλά και τη σύνδεσή τους με τη σχολική και την κοινωνική ζωή. Προτείνεται να διδαχτεί ολοκληρωμένα η δραστηριότητα 3 από το Τ.Ε., που αφορά τη γραφή επιστολής, με θέμα που αφορά γενικά το περιβάλλον.

Επίσης, να αξιοποιηθεί το αντίστοιχο λογισμικό του Π.Ι. και ολόκληρο το κείμενο «50 απλά πράγματα που μπορούν να κάνουν τα παιδιά για να σώσουν τη Γη». Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται ο χρόνος των δύο ενοτήτων, που αφαιρούνται, να αξιοποιηθεί από τον/την εκπαιδευτικό για την υλοποίηση επιπρόσθετων δραστηριοτήτων, όπως: οργάνωση συζήτησης ή γράψιμο ανακοινώσεων, επιστολών, κ.ά., που συνδέονται με το κειμενικό είδος, αλλά και τη σχολική ζωή.

Στο Τ.Ε., το κείμενο της δραστηριότητας 1 (σελ. 42) θα μπορούσε να αντικατασταθεί από τον/την εκπαιδευτικό με ένα πιο σύγχρονο, αφού αφορά την υλοποίηση προγράμματος περιβαλλοντικής αγωγής το σχ. έτος 1998. Ωστόσο, η γλωσσική δραστηριότητα (γραφή ηλεκτρονικού μηνύματος) ανταποκρίνεται στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα.

Σύνολο =6 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 12-14 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται περίπου 6 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας

5η Ενότητα: Ασφαλώς …. κυκλοφορώ
σελ. 73-88

Υποενότητες:

1α. Μάθημα Κυκλοφοριακής Αγωγής

Β.Μ., σελ. 73-78

Τ.Ε., σελ. 47-48

1β. Στο δρόμο με το Σωτήρη Β.Μ., σελ. 79-82

Τ.Ε., σελ. 49-50

1 γ. Ένα αλλιώτικο πάρκο Β.Μ., σελ. 83-85

Τ.Ε., σελ. 51-52

1δ. Ρόδα είναι και γυρίζει Β.Μ., σελ. 86-88

Τ.Ε., σελ. 53-56

Είναι η μόνη ενότητα με αντικείμενο την Κυκλοφοριακή Αγωγή σε όλα τα βιβλία Γλώσσας του Δημοτικού Σχολείου. Ως εκ τούτου, δεν προτείνονται αλλαγές.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα:

«Οδηγώ το ποδήλατό μου με ασφάλεια».

Αντίστοιχη δραστηριότητα προτείνεται και από το Τ.Ε., σελ. 52.

Ειδικότερα, στην ενότητα περιλαμβάνονται βιωματικές δραστηριότητες, στις οποίες χρειάζεται να δοθεί έμφαση και χρόνος [δραστηριότητα 5, υποενότητα 1, Β.Μ., σελ. 78 (εργασία σε ομάδες, ασκήσεις με βιωματικό, επικοινωνιακό χαρακτήρα), δραστηριότητες 1, 2, 3, 4, υποενότητα 3, Β.Μ., σελ. 84 (εκπαιδευτική επίσκεψη, συζήτηση/ επιχειρηματολογικός λόγος), δραστηριότητα 2, υποενότητα 3, Β.Μ., σελ. 86 (συζήτηση στην ομάδα, διήγηση)].

Σύνολο=12 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 10-12 ώρες διδασκαλίας.

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Β’, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Α’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

6η Ενότητα: Ιστορίες παιδιών
σελ. 7-26

Υποενότητες:

1 α. Κορίτσι

Β.Μ., σελ. 7-9

ΤΕ, σελ. 57

1β. Το μεγάλο μυστικό Β.Μ., σελ. 10-14

ΤΕ, σελ. 58-59

1γ. Ο αδελφός της Ασπασίας Β.Μ., σελ. 15-19

ΤΕ, σελ. 60-61

1δ. Ο εξάχρονος ήρωας της Ορλεάνης

Β.Μ., σελ. 20-26

ΤΕ, σελ. 62-66

Η θεματολογία είναι σημαντική για τους/τις μαθητές/-ήτριες και ανταποκρίνεται στα βιώματα και στα ενδιαφέροντά τους. Προτείνεται να μη διδαχθεί η 4η υποενότητα με τίτλο: «Ο εξάχρονος ήρωας της Ορλεάνης», σελ. 20-24.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με την ιστορία ενός προσφυγόπουλου ή προσφυγόπουλων.

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι ιστορίες όπου πρωταγωνιστούν παιδιά.

Στην ενότητα περιλαμβάνονται δραστηριότητες ανάπτυξης προφορικού λόγου, παραγωγής γραπτού λόγου, βιωματικές δραστηριότητες, στις οποίες κρίνεται σκόπιμο να δοθεί έμφαση και χρόνος. Συγκεκριμένα, προτείνεται να γίνουν όλες οι δραστηριότητες (1,2,3,4,5) από το Β.Μ., 1η υποενότητα , σελ. 9 (επεξεργασία ποιήματος, εικαστικές δραστηριότητες, περιγραφή περιπάτου…), καθώς και οι δραστηριότητες 1,2,3, 7 από το Β.Μ., 2η υποενότητα, σελ. 12-14 (παίξιμο ρόλων, έκφραση συναισθημάτων …).

Προτείνεται να μη διδαχθεί η 4η υποενότητα με τίτλο: «Ο εξάχρονος ήρωας της Ορλεάνης» (σελ. 20-24). Το κείμενο μπορεί να αντικατασταθεί με ένα σύγχρονο κείμενο για την ιστορία ενός προσφυγόπουλου (κατ΄ επιλογήν του εκπαιδευτικού) ή ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Πάνου Χριστοδούλου: «Ο Νταβίντ δεν ήρθε για διακοπές», εκδ. Κέδρος. Ιδιαίτερα προσφέρεται η 2η έκθεση με τίτλο: «Ο εαυτός μου».

Η διδασκαλία της συγγραφής «άρθρου», που υπάρχει στο Τ.Ε. (α΄ τεύχος, σελ. 62-64) μπορεί να πραγματοποιηθεί, επειδή και θεματολογικά είναι ανεξάρτητη από το Β.Μ.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η δραστηριότητα του λεξιλογίου της ενότητας (σελ. 25), επειδή ζητά από τα παιδιά να ξεχωρίσουν τις λέξεις σε ουσιαστικά, επίθετα, ρήματα, αλλά η λέξη πλημμυρισμένος είναι μετοχή και όχι επίθετο και πιθανόν να προκαλέσει σύγχυση στους/στις μαθητές/-ήτριες.

Προτείνεται να μη διδαχτούν οι ασκήσεις 1 και 2 από το Τ.Ε. (α΄ τεύχος, σελ.58), επειδή για τη διδασκαλία του αορίστου και του συνοπτικού μέλλοντα έχει αφιερωθεί αρκετός χρόνος στο Β.Μ. Επίσης, διδάσκονται και σε άλλες τάξεις του Δημοτικού, ενώ υπάρχει αντίστοιχη άσκηση στο Εργαστήρι της Γλώσσας, (Τ.Ε., α΄ τεύχος, σελ. 66).

Το ίδιο προτείνεται και για την άσκηση 3, σελ. 61.

Η διδασκαλία της ενότητας μπορεί να γίνει διαθεματικά με τα Θρησκευτικά (ενότητα 4, «’Ολοι ίσοι-όλοι διαφορετικοί», σελ. 65-71, ειδικά η δραστηριότητα 1 σελ.69).

Σύνολο=9 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 12-14 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται περίπου 3 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας

7η Ενότητα: Η ελιά
σελ. 27-46

Υποενότητες:

1α. Η ελιά

Β.Μ., σελ. 27-30

ΤΕ, σελ. 67-68

1β. Οι μύθοι και η ελιά Β.Μ., σελ. 31-34

ΤΕ, σελ. 69-70

1γ. Η ελιά στην Ελλάδα και στη Μεσόγειο

Β.Μ., σελ. 35-39

ΤΕ, σελ. 71-72

1δ. Μαγειρεύουμε με ελαιόλαδο

Β.Μ., σελ. 40-46

ΤΕ, σελ. 73-76

Προτείνεται να διδαχτούν όλες οι υποενότητες (κείμενα), αλλά να αφαιρεθούν δραστηριότητες.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με την υγιεινή, μεσογειακή διατροφή και τη σημασία της στη σύγχρονη ζωή.

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι η ελιά και ο πολιτισμός που δημιουργήθηκε γύρω από αυτήν από τους λαούς της Μεσογείου. Στην ενότητα περιλαμβάνονται δραστηριότητες ανάπτυξης του γραπτού λόγου και βιωματικές δραστηριότητες, στις οποίες κρίνεται σκόπιμο να δοθεί έμφαση και χρόνος.

Συγκεκριμένα, όσον αφορά το Β.Μ., προτείνεται να γίνουν οι δραστηριότητες 1, 2, 4 & 5, υποενότητα 2, (σελ. 32, 33, 34, επεξεργασία μύθων, εργασία σε ομάδες, οικογένειες λέξεων…), οι δραστηριότητες 1, 4, 5, υποενότητα 3, (σελ. 36 & σελ. 38-39, συζήτηση για τη σημασία της ελιάς στον ελληνικό πολιτισμό…) και οι δραστηριότητες 2, 3, 5, 6, 7, (σελ. 41, 42, 43, 44, συζήτηση για τη μεσογειακή διατροφή, κατασκευή συνταγών, …).

Όσον αφορά το Τ.Ε., να γίνουν οι δραστηριότητες 1 & 3 (σελ. 67-68), η δραστηριότητα 1 (σελ. 69), η δραστηριότητα 2 (σελ. 72) και οι δραστηριότητες 1 (σελ. 73) και η δραστηριότητα 3 από το εργαστήρι της Γλώσσας (σελ. 75).

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 3 από την 1η υποενότητα (σελ. 29-30). Η άσκηση αφορά τα πάθη φωνηέντων, που διδάσκονται ολοκληρωμένα στην Ε΄ & ΣΤ΄ δημοτικού.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 3 από τη 2η υποενότητα (σελ. 32-33). Επίσης, το ασύνδετο σχήμα διδάσκεται στην Ε΄ τάξη (9η Ενότητα: Βιβλία-Βιβλιοθήκες).

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 2 από την 3η υποενότητα (σελ. 37), επειδή οι μαθητές/-ήτριες έχουν διδαχτεί την παράγραφο προηγούμενα, αλλά και θα τη διδαχτούν ξανά στις δύο επόμενες τάξεις.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 3 από την 3η υποενότητα (σελ. 37-38), επειδή οι μαθητές/-ήτριες έχουν διδαχτεί τα κύρια ονόματα και στις τρεις προηγούμενες τάξεις. Ο/Η εκπαιδευτικός, αν κρίνει σκόπιμο, μπορεί να κάνει προφορική υπενθύμιση, αξιοποιώντας τις προϋπάρχουσες γνώσεις των μαθητών.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 4 από την 4η υποενότητα (σελ. 42-43), επειδή ο ορισμός των υποκοριστικών δεν είναι πλήρης.

Από το Τ.Ε. προτείνεται να μη διδαχτούν:

Η 2η δραστηριότητα από την 1η υποενότητα (σελ. 68), επειδή μπορεί να αξιοποιηθεί στο μάθημα το Θρησκευτικών, αν το επιθυμεί ο/η εκπαιδευτικός. Είναι, επίσης, δυνατόν να αξιοποιηθεί σε σχετικό project.

Οι δραστηριότητες 2 & 3 από τη 2η υποενότητα (σελ. 69-70). Επικαλύπτονται από άλλες δραστηριότητες της ενότητας.

Η 3η δραστηριότητα από την 3η υποενότητα (σελ. 72), σχετικά με τα κύρια ονόματα, όπως αιτιολογήθηκε παραπάνω για το Β.Μ.

Σύνολο=10 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 10-12 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται περίπου 2 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Β’, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Β’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

8η Ενότητα: Χριστός γεννάται
σελ. 46-56

Προτείνεται στους/στις εκπαιδευτικούς να αξιοποιήσουν τα κείμενα από το Ανθολόγιο Γ΄ & Δ΄ δημοτικού.

Προτείνεται η υλοποίηση project με θέμα σχετικό με τα έθιμα των Χριστουγέννων –Πρωτοχρονιάς διαφόρων χωρών.

Σύνολο=4 ώρες

9η Ενότητα: Η παράσταση αρχίζει
σελ. 57-80

Υποενότητες:

1α. Μια περιπέτεια για τον Ρωμαίο

Β.Μ., σελ. 57-61

ΤΕ, σελ. 7-8

1β. Ένας Αρλεκίνος από χαρτί Β.Μ., σελ. 62-65

ΤΕ, σελ. 9-10

1γ. Όρνιθες Β.Μ., σελ. 66-69

Τ.Ε., σελ. 11-12

1δ. Πρώτη φορά στο θέατρο Β.Μ., σελ. 70-73

Τ.Ε., σελ. 13-15

1ε. Ο Κεραμιδοτρέχαλος Β.Μ., σελ. 74-80

Τ.Ε., σελ. 16-20

Προτείνεται να διδαχτούν όλες οι υποενότητες (κείμενα), αλλά να αφαιρεθούν δραστηριότητες.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με θεατρική παράσταση (που παρακολούθησαν οι μαθητές/τριες ή ανέβασαν οι ίδιοι /συγγραφή θεατρικού κειμένου, κ.λπ.).

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι το θέατρο. Τα κείμενα είναι ενδιαφέροντα, ποιοτικά και σχεδόν όλες οι δραστηριότητες ανταποκρίνονται στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα (παραγωγή γραπτού λόγου, άντληση πληροφοριών από θεατρικά κείμενα, από εφημερίδες, από διαδίκτυο, συγγραφή παραμυθιού με ανατροπή χαρακτήρων, μετατροπή κειμένου από ένα είδος σε άλλο, υλοποίηση διαθεματικών δραστηριοτήτων ή / και project, παίξιμο θεατρικής παράστασης, δημιουργία

πρόσκλησης, κ.ά.). Τα κείμενα των θεατρικών παραστάσεων, τα προγράμματα κ.λπ., κρίνεται προτιμότερο να τα αντικαταστήσει ο/η εκπαιδευτικός με σύγχρονα.

Όσον αφορά το Β.Μ.:

Μπορεί να παραλειφθεί η άσκηση 5 από την 1η υποενότητα (σελ. 61), καθώς ενδέχεται να παρουσιάσει δυσκολίες κατανόησης στους/τις μαθητές/-ήτριες της Δ΄ τάξης.

Προτείνεται, επίσης, να αντικατασταθεί το κείμενο για τα παιδικά θέατρα με πιο σύγχρονο (δραστηριότητα 6, 1η υποενότητα, σελ. 61), επειδή αναφέρεται σε δημοσίευμα του 1996.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 2 από τη 2η υποενότητα (σελ. 63-64), που αφορά τις εγκλίσεις των ρημάτων. Οι εγκλίσεις διδάσκονται εδώ επαναληπτικά, έχουν διδαχτεί στην 5η Ενότητα και θα διδαχτούν ξανά στην Ε΄ & ΣΤ΄ τάξη. Επιπλέον, η κατανόηση των υφολογικών διαφορών, που προκύπτουν από τη χρήση των εγκλίσεων είναι εξαιρετικά δύσκολη για μαθητές της Δ΄ τάξης (βλ. βιβλίο δασκάλου, σελ. 40).

Αντί αυτής προτείνεται να διδαχτεί ολοκληρωμένα η αντίστοιχη 1η δραστηριότητα από το Τ.Ε. (β΄ τεύχος, σελ. 9- 10), η οποία αφορά το ίδιο κειμενικό είδος (κείμενο οδηγιών) και βοηθά τους μαθητές να παραγάγουν γραπτό λόγο μέσα από τη σύνθεση κειμένου-εικόνας.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 4 από την 3η υποενότητα (σελ. 69), η οποία αφορά τον πλάγιο λόγο. Είναι πλεονασματική, επειδή δε διαφέρει από την 3η δραστηριότητα του Β.Μ., αλλά και η οδηγία προς τους μαθητές δεν είναι σαφής.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 5 από την 3η υποενότητα (σελ. 69), η οποία αφορά το λεξιλόγιο θεάτρου.

Καλύπτεται από την άσκηση 4 του Τ.Ε., σελ. 12.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 5 από την 5η υποενότητα (σελ. 77), η οποία αφορά στον συλλαβισμό λέξεων. Ο συλλαβισμός έχει διδαχτεί σε όλες τις μικρότερες τάξεις και συμπεριλαμβάνεται, επίσης, στη 10η Ενότητα.

Μπορεί να γίνει προφορικά, εφόσον το κρίνει ο/η εκπαιδευτικός.

Όσον αφορά το Τ.Ε. (β΄ τεύχος):

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 3 από την 1η υποενότητα (σελ. 8). Η άσκηση αφορά τα σημεία στίξης, τα οποία έχουν διδαχτεί στην 1η, 2η, 11η ενότητα. Επίσης, έχουν διδαχτεί στις προηγούμενες τάξεις, αλλά θα διδαχτούν και στις δύο επόμενες.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 3 από την 3η υποενότητα (σελ. 12), επειδή καλύπτεται από τη δραστηριότητα 3 του Β.Μ., η οποία και απαιτεί πολύ χρόνο.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 4 από την 4η υποενότητα (σελ. 14-15), επειδή είναι δύσκολη για τους μαθητές της Δ΄ δημοτικού. Αντίστοιχες ασκήσεις μπορεί να διδαχτούν σε Ε΄ και ΣΤ΄ τάξη.

Προτείνεται να μη διδαχτούν οι δραστηριότητες από το Εργαστήρι της Γλώσσας, επειδή επικαλύπτονται από παρόμοιες δραστηριότητες στο Β.Μ. (σελ. 79) και Τ.Ε. (σελ. 19 & 20).

Σύνολο=10 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 12-14 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται περίπου 4 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας

10η Ενότητα: Λέξεις φτερουγίζουν πέρα, ταξιδεύουν στον αγέρα
σελ. 81-99

Υποενότητες:

1α. Παιχνίδια με τις λέξεις Β.Μ., σελ. 82-84

Τ.Ε., σελ. 21-22

1β. Γλωσσική αυτοβιογραφία Β.Μ., σελ. 85-88

Τ.Ε., σελ. 23-24

1γ. Χορεύοντας με…. Ανήκουστους ήχους

Β.Μ., σελ. 89-92

Τ.Ε., σελ. 25

1δ. Γραφή, η μνήμη των ανθρώπων

Β.Μ., σελ. 93-99

Τ.Ε., σελ. 26-29

Προτείνεται να αφαιρεθεί η 2η υποενότητα: «Γλωσσική αυτοβιογραφία» και ορισμένες δραστηριότητες.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με τη φιλαναγνωσία.

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι η Γλώσσα. Τα κείμενα της ενότητας κρίνονται ενδιαφέροντα, ποιοτικά και σχεδόν όλες οι δραστηριότητες ανταποκρίνονται στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα (δημιουργία ποιήματος, παιχνιδόλεξα, αινίγματα, παροιμίες, γλωσσοδέτες).

Όσον αφορά το Β.Μ.:

Προτείνεται να μη διδαχτεί η 2η υποενότητα (κείμενο και δραστηριότητες) με τίτλο: «Γλωσσική αυτοβιογραφία» του Π. Νιρβάνα. Οι δραστηριότητες είναι αυξημένης δυσκολίας για μαθητές Δ΄ δημοτικού (καθαρεύουσα, κ.ά.). Το κείμενο θα μπορούσε να διδαχτεί στην Ε΄ τάξη ή στην ΣΤ΄ τάξη, στην Ενότητα: «Συγγενικές Σχέσεις», κ.ά.

Οι αόριστες αντωνυμίες, που αποτελούν το κύριο γραμματικό φαινόμενο της υποενότητας, μπορούν να διδαχτούν στο Εργαστήρι της Γλώσσας, (Τ.Ε., β΄ τεύχος, σελ. 28).

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 5 (σελ. 91-92).

Προτείνεται να μη διδαχτεί η δραστηριότητα 4, υποενότητα 4η (σελ. 96). Αφορά τη διδασκαλία των χρονικών προτάσεων ως δευτερευουσών εξαρτημένων προτάσεων. Ο στόχος της δραστηριότητας είναι οι μαθητές/-ήτριες να συνειδητοποιήσουν την ιδιαιτερότητα της χρονικής πρότασης, που σε σύνδεση με την κύρια πρόταση μπορεί να εκφράζει τρία είδη χρονικών σχέσεων (βλ. βιβλίο δασκάλου σελ. 43). Πρόκειται για ένα σύνθετο και δύσκολο συντακτικό φαινόμενο, που μπορεί να διδαχτεί στη ΣΤ΄ Τάξη.

Όσον αφορά το Τ.Ε.:

Προτείνεται να μη διδαχτούν οι δραστηριότητες της 2ης υποενότητας (σελ. 23-24), με εξαίρεση τη δραστηριότητα 4 (σελ. 24), που αφορά τη γνωριμία των μαθητών με μία ξένη γλώσσα.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 2 (σελ. 26), που αφορά τις χρονικές προτάσεις για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Προτείνεται να μη διδαχτούν οι ασκήσεις 3, 4 & 5 από το Εργαστήρι της Γλώσσας, (Τ.Ε., β΄ τεύχος, σελ. 29), επειδή οι μαθητές/τριες έχουν ήδη εργαστεί με παρόμοιες.

Σύνολο=8 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 10-12 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται περίπου 4 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας

ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (Β.Μ.): ΤΕΥΧΟΣ Γ’, ΤΕΤΡΑΔΙΟ ΕΡΓΑΣΙΩΝ (Τ.Ε.): ΤΕΥΧΟΣ Β’ ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ Γ΄, Δ΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

11η Ενότητα: Γελάσαμε με την ψυχή μας
σελ.7-26

Υποενότητες:

1α. Ο Μπελάς κι ο Ρουμποτύρης

Β.Μ., σελ. 8-10

Τ.Ε., σελ. 30-31

1β. Ο Αργύρης και το πρόβλημα

Β.Μ., σελ. 11-14

Τ.Ε., σελ. 32-33

1γ. Φρουτοπία Β.Μ., σελ. 15-19

Τ.Ε., σελ. 34-36

1δ. Τρύπωνας ο φαφαγάλος Β.Μ., σελ. 20-26

Τ.Ε., σελ. 37-40

Προτείνεται να διδαχτούν όλες οι υποενότητες (κείμενα), αλλά να αφαιρεθούν δραστηριότητες.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα «φτιάχνω το δικό μου κόμικ».

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι το γέλιο. Τα κείμενα είναι ποιοτικά, διασκεδαστικά και ανταποκρίνονται στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα, όπως και οι περισσότερες δραστηριότητες (παραγωγή γραπτού λόγου, μετατροπή ιστοριών, δημιουργία κόμικ, παντομίμα, κ.ά.).

Όσον αφορά το Β.Μ.:

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 3 (σελ. 14). Είναι επαναληπτική των ουδετέρων ανισοσυλλάβων σε –μα.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 5 (σελ. 14). Είναι επαναληπτική του αορίστου της ενεργητικής και παθητικής φωνής.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 7, υποενότητα 4η (σελ. 24), που αφορά στα ανώμαλα ρήματα. Η διδασκαλία των ανωμάλων ρημάτων μπορεί να μεταφερθεί σε μεγαλύτερες τάξεις (Ε΄ & ΣΤ΄).

Όσον αφορά το Τ.Ε.:

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 3, υποενότητα 4η (σελ. 38).

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 4, υποενότητα 4η (σελ.

38). Οι λόγοι (ανώμαλα ρήματα) αναφέρθηκαν παραπάνω.

Προτείνεται να μη διδαχτούν όλες οι ασκήσεις από το Εργαστήρι της Γλώσσας (σελ. 39-40). Είναι επικαλυπτόμενες και ο χρόνος υλοποίησής τους είναι προτιμότερο να δοθεί από τον εκπαιδευτικό σε υλοποίηση project με θέμα τη δημιουργία κόμικ.

Σύνολο=10 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 10-12 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται περίπου 2 διδακτικές ώρες,

οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας

12η Ενότητα: Χαίρε, ω χαίρε Ελευθεριά!
σελ. 27-32

Επετειακά κείμενα για την 25η Μαρτίου.

Προτείνεται στους εκπαιδευτικούς να αξιοποιήσουν τα κείμενα από το Ανθολόγιο Γ΄ & Δ΄ δημοτικού.

Σύνολο=4 ώρες

13η Ενότητα: Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι
σελ. 33-48

Υποενότητες:

1α. Όλου του κόσμου τα παιδιά

Β.Μ., σελ. 34-35

Τ.Ε., σελ. 41-42

1β. Το σχολείο του κόσμου Β.Μ., σελ. 36-39

Τ.Ε., σελ. 43-44

1γ. Τα δικαιώματα των παιδιών

Β.Μ., σελ. 40-42

Τ.Ε., σελ. 45-46

1δ. Η 5η Βασική Αρχή των Δικαιωμάτων των παιδιών

Β.Μ., σελ. 43-48

ΤΕ, σελ. 47-50

Προτείνεται να διδαχτούν όλες οι υποενότητες (κείμενα), αλλά να αφαιρεθούν δραστηριότητες.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με τα προσφυγόπουλα.

Ειδικότερα, αντικείμενο της ενότητας είναι ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και στα δικαιώματα των παιδιών. Τα κείμενα ανταποκρίνονται στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα, όπως και οι περισσότερες δραστηριότητες (παραγωγή γραπτού λόγου, αφίσα, κρυπτόλεξα, κ.ά.).

Προτείνεται να διδαχτούν όλες.

Τα κείμενα των δύο τελευταίων υποενοτήτων της Unicef, κ.ά., θα μπορούσαν να αντικατασταθούν με πιο σύγχρονα από τον/την εκπαιδευτικό.

Προτείνεται να μη διδαχτούν όλες οι ασκήσεις από το Εργαστήρι της Γλώσσας (Τ.Ε., σελ. 49-50). Είναι επικαλυπτόμενες από παρόμοιες ασκήσεις στο Β.Μ. και στο Τ.Ε.

Ο χρόνος υλοποίησής τους μπορεί να αξιοποιηθεί από τον/την εκπαιδευτικό σε υλοποίηση project με θέμα τα προσφυγόπουλα.

Σύνολο=12 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 10-12 ώρες διδασκαλίας.

14η Ενότητα: Το ανθρώπινο θαύμα
σελ. 49-65

Υποενότητες:

1α. Ύμνος στον άνθρωπο Β.Μ., σελ. 50-52

ΤΕ, σελ. 51-52

1β. Από το πρώτο τηλεφώνημα στο πρώτο ηλεκτρονικό μήνυμα

Β.Μ., σελ. 53-56

ΤΕ, σελ. 53-54

1γ. Μια παράξενη παραγγελία Β.Μ., σελ. 57-59

ΤΕ, σελ. 55-57

1δ. Το διαδίκτυο Β.Μ., σελ. 60-65

Τ.Ε., σελ. 58-61

Ολόκληρη η 14η ενότητα δύναται να παραλειφθεί και μαζί και όλες οι δραστηριότητες από το Β.Μ. και το Τ.Ε.

Η θεματολογία της συγκεκριμένης ενότητας είναι σχετική με αυτή διδακτικών ενοτήτων άλλων τάξεων (ΣΤ΄ Τάξη: Θεματική Ενότητα: «Συσκευές», 2η υποενότητα: Πάμε μια βόλτα στον Γουέμπι; Β.Μ.2, σελ. 48, κ.ά., Ε΄ Τάξη: Θεματική Ενότητα 10 «Μυστήρια –Επιστημονική φαντασία», 4η υποενότητα: «Η μηχανή του Χρόνου», Γ΄ Τάξη: Θεματική Ενότητα 2.4 «Άνθρωποι και μηχανές».

Θεματική Ενότητα 11 «Παιχνίδια»: 3η υποενότητα: Ηλεκτρονικά Παιχνίδια).

Οι αναφορικές αντωνυμίες, κύριο γραμματικό φαινόμενο της ενότητας, μπορεί να διδαχτούν μαζί με τις οριστικές στη 13η ενότητα του Β.Μ. (β΄ τεύχος), με τίτλο: «Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίδιοι».

Η διδασκαλία του Συντελεσμένου Μέλλοντα μπορεί να γίνει μαζί με τη διδασκαλία του Συνοπτικού Μέλλοντα στην 6η ενότητα, με τίτλο: «Ιστορίες παιδιών» ή να μεταφερθεί στην Ε΄ Τάξη.

Σύνολο=0 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 10-12 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται 10-12 διδακτικές ώρες, οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας.

15η Ενότητα: Χριστός Ανέστη
σελ. 67-72

Προτείνεται στους/στις εκπαιδευτικούς να αξιοποιήσουν τα κείμενα από το Ανθολόγιο Γ΄ & Δ΄ δημοτικού.

Σύνολο=4 ώρες

16η Ενότητα:
Ταξίδια στην Ελλάδα
σελ. 73-91

Υποενότητες:

1α. Το παραδεισένιο Πήλιο

Β.Μ., σελ. 74-77

Τ.Ε., σελ. 62-63

1β. Η Ρόδος

Β.Μ., σελ. 78-82

Τ.Ε., σελ. 64-65

1γ. Ταξιδιωτικές εντυπώσεις

Β.Μ., σελ. 83-86

Τ.Ε., σελ. 66-68

1δ. Άνοιξα του Αιγαίου τη θύρα

Β.Μ., σελ.87-91

Τ.Ε., σελ. 69-71

Προτείνεται να διδαχτούν όλες οι υποενότητες (κείμενα), αλλά να αφαιρεθούν δραστηριότητες.

Η ενότητα προσφέρεται για την υλοποίηση project με θέμα σχετικό με τα ταξίδια.

Ειδικότερα, η ενότητα έχει αντικείμενο τα ταξίδια στη χώρα μας. Τα κείμενα της ενότητας είναι ενδιαφέροντα, ποιοτικά και σχεδόν όλες οι δραστηριότητες ανταποκρίνονται στα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα (παραγωγή γραπτού λόγου/κείμενα περιγραφής, δημιουργία: ποιήματος, ταξιδιωτικού χάρτη, ταξιδιωτικού οδηγού, ταξιδιωτικού ημερολογίου, ταξιδιωτική κάρτας, συμπλήρωση κρυπτόλεξου , κ.ά.).

Όσον αφορά το Β.Μ.:

Στην 2η υποενότητα με τίτλο «Η Ρόδος» (σελ. 78-79), προτείνεται η αντικατάσταση του χάρτη με άλλον πιο ευανάγνωστο και μεγαλύτερο (αυτός του βιβλίου είναι μικρός, εκτείνεται σε δύο σελίδες και είναι δυσανάγνωστος).

Στην 3η υποενότητα προτείνεται να παραλειφθεί η άσκηση 3 (σελ. 85). Αφορά τη διάκριση ουσιαστικών, επιθέτων- μετοχών, ρημάτων και επιρρημάτων. Η άσκηση είναι επαναληπτική.

Για τον ίδιο λόγο προτείνεται να παραλειφθεί η δραστηριότητα του λεξιλογίου της ενότητας (σελ.90).

Όσον αφορά το Τ.Ε.:

Στην 1η υποενότητα προτείνεται να μη διδαχτεί η δραστηριότητα 2 (σελ. 63). Αφορά τη διάκριση επιθέτων-μετοχών και είναι επαναληπτική.

Προτείνεται να μη διδαχτεί η άσκηση 4, 3η υποενότητα (σελ. 68), επειδή είναι επαναληπτική αρκετών άλλων δραστηριοτήτων που υπάρχουν στο Β.Μ. και στο Εργαστήρι της Γλώσσας.

Η διδασκαλία της ενότητας μπορεί να συνδυαστεί με τη Μελέτη Περιβάλλοντος και ιδίως με τα κεφ.5-7 που περιγράφουν τον τόπο μας (σελ.20-25).

Σύνολο=10 ώρες

Προβλέπονται από το ΑΠ 10-12 ώρες διδασκαλίας.

Με τις αλλαγές εξοικονομούνται 2 διδακτικές ώρες,οι οποίες μπορούν να διατεθούν στην υλοποίηση project ή σε δραστηριότητες φιλαναγνωσίας.

 (...)

Παρακαλούμε να ενημερωθούν με χρήση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου οι εκπαιδευτικοί των σχολικών μονάδων.

Η ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ
ΣΟΦΙΑ ΖΑΧΑΡΑΚΗ

ΞΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ Δημοτικού Σχολείου (Αγγλικά Γαλλικά Γερμανικά)

Οδηγίες για τη διαχείριση της διδακτέας ύλη σε Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά Δημοτικού Σχολείου