ΚΥΛΙΚΕΙΑ: Διαθέσιμα Προϊόντα και Κανόνες Υγιεινής σε Σχολικά Κυλικεία

ΚΑΝΟΝΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΚΥΛΙΚΕΙΩΝ - ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΔΙΑΘΕΣΙΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Αρ.Πρωτ.Δ1β/ΓΠ οικ. 45941/06-10-2026/ΥΠΑΙΘΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
ΤΜΗΜΑ ΜΗ ΜΕΤΑΔΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ
ΕΞ.ΕΠΕΙΓΟΝ
Πληροφορίες: Ι.Κοντελέ
Τηλέφωνο: 2132161514
Email: ddy_b(ΣΤΟ)moh.gov.gr

ΘΕΜΑ: Παροχή διευκρινίσεων αναφορικά με τα επιτρεπόμενα προς διάθεση προϊόντα στα σχολικά κυλικεία.

Σχετικά: 1. Η υπ.αριθμ.πρωτ. Δ1β/ΓΠοικ.21739 (ΦΕΚ 3060/Β/2026) Απόφαση Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας, όπως τροποποιήθηκε με την υπ.αριθμ.πρωτ. Δ1β/ΓΠοικ.41488 (ΦΕΚ 5578/Β/2026) Απόφαση
2. Η υπ.αριθμ.πρωτ. Δ1β/ΓΠοικ.41211/9-9-2026 (ΑΔΑ: Ψ6ΖΧ465ΦΥΟ-Ω4Γ) εγκύκλιος της Υπηρεσίας μας
3. Η υπ.αριθμ.πρωτ. 65847-30/7/2026 Εγκύκλιος της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου

Με τη σχετική (1) Υπουργική Απόφαση, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, καθορίστηκαν μεταξύ άλλων τα επιτρεπόμενα προς πώληση προϊόντα στα σχολικά κυλικεία και οι προδιαγραφές διατροφικής σύστασης αυτών. Η σχετική (2) ερμηνευτική εγκύκλιος της Υπηρεσίας μας παρείχε διευκρινήσεις βασισμένες στην επιστημονική γνωμοδότηση της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής αναφορικά με τις προδιαγραφές των τροφίμων. Προς αποφυγή παρερμηνειών που παρατηρήθηκαν κατά τις πρώτες ημέρες εφαρμογής, με την παρούσα παρέχονται επιπλέον διευκρινίσεις σχετικά με τις προδιαγραφές των τροφίμων.

Το ανώτατο όριο των 100 γραμμαρίων ανά μερίδα για πίτες και πίτσα, όπως και το ανώτατο όριο των 80γρ για κουλούρι, αφορούν αποκλειστικά το τελικό, ψημένο και έτοιμο προς κατανάλωση προϊόν, όπως εξάλλου ίσχυε και στην υγειονομική διάταξη του 2013, όπου προβλεπόταν η διάθεση τυρόπιτας−πίτας λαχανικών σε ατομικές μερίδες των 120 γρ.

Η μερίδα των 100γρ για τις πίτες ορίστηκε ως κατάλληλη καθώς καλύπτει το 17-20% των ημερήσιων θερμιδικών αναγκών ενός παιδιού πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και το 13-16% ενός παιδιού δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Παράλληλα, καλύπτει το 25-35% των κορεσμένων λιπαρών και το 25% του αλατιού που μπορεί να καταναλώσει ένα παιδί ή έφηβος. Μεγαλύτερες μερίδες των εν λόγω προϊόντων παρέχουν ιδιαίτερα αυξημένες ποσότητες των ανωτέρω θρεπτικών συστατικών, για τα οποία συστήνεται περιορισμός στην κατανάλωσή τους.

Παράλληλα, η κατανάλωση των μεγαλύτερων μερίδων σε καθημερινή βάση οδηγεί σε σταθερό θερμιδικό πλεόνασμα και αύξηση σωματικού βάρους, καθώς τα συγκεκριμένα προϊόντα είναι θερμιδικά πυκνά. Εξάλλου, δεδομένου ότι αυτά τα τρόφιμα υπολείπονται ωφέλιμων θρεπτικών συστατικών (όπως φυτικές ίνες και βιταμίνες), οι εθνικές συστάσεις διατροφής συστήνουν την σπάνια κατανάλωσή τους. Για την κάλυψη των θερμιδικών αναγκών των παιδιών στο εν λόγω γεύμα συστήνεται ο συνδυασμός τους με άλλα τρόφιμα πλούσια σε ωφέλιμα θρεπτικά συστατικά που προάγουν τον κορεσμό, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά και τα γαλακτοκομικά.

Παράλληλα, σας γνωρίζουμε την σχετ. (3) εγκύκλιο της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου, σύμφωνα με την οποία «ως προς τα διατιμημένα προϊόντα που περιλαμβάνονται στην παρ. 4 του άρθρου 115 των Κανόνων ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., οι ανωτέρω οικονομικοί φορείς οφείλουν να τηρούν τις μέγιστες επιτρεπόμενες ποσότητες μερίδας και τις λοιπές προδιαγραφές που καθορίζονται στο Παράρτημα Ι της ανωτέρω απόφασης (Υπουργείου Υγείας). Οι ανωτέρω οδηγίες ισχύουν έως την ολοκλήρωση της κανονιστικής προσαρμογής της παρ.4 του άρθρου 115 των Κανόνων ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. στο νέο υγειονομικό πλαίσιο, οι οποίες έχουν ήδη δρομολογηθεί από τη Γενική Γραμματεία Εμπορίου, του Υπουργείου Ανάπτυξης.»

Ταυτόχρονα, επισημαίνεται ότι οι κύριες μεταβολές που συντελέστηκαν σε σύγκριση με την νομοθετική διάταξη που ίσχυε από το 2013, είναι οι ακόλουθες:

➢ Πλήρης απαγόρευση διάθεσης αλλαντικών (αντικατάστασή τους από ψητό ή βραστό κρέας κοτόπουλου ή γαλοπούλας)

➢ Απαγόρευση διάθεση σοκολάτας

➢ Μεταβολή μερίδας σε πίτες (από 120γρ σε 100γρ), χυμούς (από 330ml σε 250ml), γάλα (από 500ml σε 250ml), μπισκότα και γλυκά αρτοσκευάσματα (από 60γρ σε 50γρ), αποξηραμένα φρούτα και ξηρούς καρπούς (από 50γρ σε 30γρ) και παστέλι / χαλβά (από 50γρ σε 40γρ).

➢ Καθορισμός μερίδας σε αρτοσκευάσματα (ψωμί, κουλούρι, πίτσα) και σε φρουτοσαλάτα

➢ Προσθήκη επιπλέον τροφίμων όπως σαλάτες (σε συνδυασμό με πηγές πρωτεΐνης και υδατανθράκων), τόνος, πάστα ελιάς, κεφίρ, αριάνι, επιδόρπια γιαουρτιού, φυτικά ροφήματα και επιδόρπια, γκοφρέτες δημητριακών, αλείμματα ξηρών καρπών, κομπόστα φρούτων και κατεψυγμένα φρούτα για παρασκευή ροφημάτων γάλακτος

➢ Τρόφιμα όπως ενδεικτικά πίτες και πίτσα με αλλαντικά, κρουασάν, τσουρέκι, αλείμματα σοκολάτας, τσιπς, παγωτό, γρανίτες, αναψυκτικά και ενεργειακά ποτά συνεχίζουν να απαγορεύονται όπως προβλεπόταν ήδη στη διάταξη του 2013.

Οι αποδέκτες της παρούσας εγκυκλίου παρακαλούνται όπως ενημερώσουν άμεσα τις σχολικές μονάδες, τις Σχολικές Επιτροπές και τους υπεύθυνους των σχολικών κυλικείων της χωρικής τους αρμοδιότητας.

Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ
ΕΙΡΗΝΗ ΑΓΑΠΗΔΑΚΗ

Δημοσιευμένο στο ΦΕΚ 5578/2026

Αριθμ. Δ1β/ΓΠ.οικ. 41488
Τροποποίηση της υπό στοιχεία Δ1β/Γ.Π.οικ. 21739/11-5-2026 υπουργικής απόφασης «Κανόνες υγιεινής σχολικών κυλικείων, χώρων εστίασης και αυτόματων πωλητών εντός των σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και καθορισμός των επιτρεπόμενων προς διάθεση προϊόντων» (Β’ 3060).

Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

Έχοντας υπόψη:
1. Τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε Θέματα ασφαλείας των τροφίμων.
2. Τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για την υγιεινή των τροφίμων.
3. Τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2011 σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές, την τροποποίηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 και (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 και την κατάργηση της οδηγίας 87/250/ΕΟΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 90/496/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της οδηγίας 1999/10/ΕΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών της Επιτροπής 2002/67/ΕΚ και 2008/5/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 608/2004 της Επιτροπής.
4. Τον α.ν. 2520/1940 «Περί Υγειονομικών Διατάξεων» (Α’ 273).
5. Τον ν. 4025/2011 «Ανασυγκρότηση φορέων Κοιν. Αλληλεγγύης» (Α’ 228), άρθρο 43, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με το άρθρο 58 του ν. 4075/2012 (Α’ 89) και με το άρθρο 118 του ν. 5034/2023(Α’ 69).
6. Τον ν. 4235/2014 «Διοικητικά μέτρα, διαδικασίες και κυρώσεις στην εφαρμογή της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας στους τομείς των τροφίμων, των ζωοτροφών και της υγείας και προστασίας των ζώων και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων» (Α’ 32).
7. Toν ν. 4442/2016 «Νέο θεσμικό για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας και άλλες διατάξεις» (Α’ 230).
8. Τον ν. 4675/2020 «Πρόληψη, προστασία και προαγωγή της υγείας ανάπτυξη των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και άλλες διατάξεις» (Α’ 54).
9. Το π.δ. 121/2017 «Οργανισμός του Υπουργείου Υγείας» (Α’ 148).
10. Το π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων - Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών - Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α’ 130).
11. Το π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 131).
12. Την υπό στοιχεία Υ14/09-07-2023 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στην Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη» (Β’ 4435).
13. Την υπ’ αρ. οικ. 16228/2017 κοινή υπουργική απόφαση «Απλούστευση και προτυποποίηση θεάτρων και Κινηματογράφων» (Β’ 1723).
14. Την υπό στοιχεία 64321/Δ4/2008 κοινή υπουργική απόφαση «Περί ανάθεσης λειτουργίας και εκμετάλλευσης των σχολικών κυλικείων, η οποία τροποποιήθηκε με την υπ’ αρ. ΚΥΑ/111526/Δ4/2010 (Β’ 1541)» (Β’ 1003).
15. Την υ.δ. 47829/2017 «Υγειονομικοί όροι και προϋποθέσεις λειτουργίας επιχειρήσεων τροφίμων/ποτών και άλλες διατάξεις» (Β’ 2161).
16. Την υπ’ αρ. 38282/2020 υπουργική απόφαση «Προτυποποιημένα έντυπα ελέγχου επιχειρήσεων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος» (Β’ 2678).
17. Τον Κώδικα τροφίμων, ποτών και αντικειμένων κοινής χρήσης.
18. Την από 27/1/2025 εισήγηση της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής, που έγινε δεκτή από την Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας.
19. Την υπό στοιχεία Δ1β/Γ.Π.οικ. 21739/11-5-2026 υπουργική απόφαση «Κανόνες υγιεινής σχολικών κυλικείων, χώρων εστίασης και αυτόματων πωλητών εντός των σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και καθορισμός των επιτρεπόμενων προς διάθεση προϊόντων» (Β’ 3060).
20. Τα από 25.8.2026 και 10.9.2026 πρακτικά Συνεδριάσεων της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής.
21. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ.
22. Την υπό στοιχεία Β1α/οικ. 41480/11-9-2026 εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, σύμφωνα με την οποία δεν προκύπτει πρόσθετη δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού,

αποφασίζει:

Την τροποποίηση της ως άνω (22) σχετικής, ως ακολούθως:

1. Το Παράρτημα Ι τροποποιείται και αντικαθίσταται από το συνημμένο στην παρούσα απόφαση.

2. Κατά τα λοιπά εξακολουθεί να ισχύει η ως άνω (22) σχετική.

Η ισχύς της παρούσας άρχεται από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Δημοσιευμένο στο ΦΕΚ 3060/2026

Αριθμ. Δ1β/Γ.Π.οικ. 21739
Κανόνες υγιεινής σχολικών κυλικείων, χώρων εστίασης και αυτόματων πωλητών εντός των σχολικών μονάδων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και καθορισμός των επιτρεπόμενων προς διάθεση προϊόντων.

Η ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΥΓΕΙΑΣ

Έχοντας υπόψη:
1. Τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 2002 για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε Θέματα ασφαλείας των τροφίμων.
2. Τον Κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για την υγιεινή των τροφίμων.
3. Τον Κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Οκτωβρίου 2011 σχετικά με την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές, την τροποποίηση των κανονισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1924/2006 και (ΕΚ) αριθ. 1925/2006 και την κατάργηση της οδηγίας 87/250/ΕΟΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 90/496/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της οδηγίας 1999/10/ΕΚ της Επιτροπής, της οδηγίας 2000/13/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, των οδηγιών της Επιτροπής 2002/67/ΕΚ και 2008/5/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 608/2004 της Επιτροπής.
4. Τον α.ν. 2520/1940 «Περί υγειονομικών διατάξεων» (Α’ 273).
5. Τον ν. 4025/2011 «Ανασυγκρότηση Φορέων Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Κέντρα Αποκατάστασης, Αναδιάρθρωση Ε.Σ.Υ. και άλλες διατάξεις» (Α’ 228), άρθρο 43, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με το άρθρο 58 του ν. 4075/2012 (Α’ 89) και με το άρθρο 118 του ν. 5034/2023 (Α’ 69).
6. Τον ν. 4235/2014 «Διοικητικά μέτρα, διαδικασίες και κυρώσεις στην εφαρμογή της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας στους τομείς των τροφίμων, των ζωοτροφών και της υγείας και προστασίας των ζώων και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων» (Α’ 32).
7. Toν ν. 4442/2016 «Νέο θεσμικό πλαίσιο για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας και άλλες διατάξεις» (Α’ 230).
8. Τον ν. 4675/2020 «Πρόληψη, προστασία και προαγωγή της υγείας ανάπτυξη των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και άλλες διατάξεις» (Α’ 54).
9. Το π.δ. 121/2017 «Οργανισμός του Υπουργείου Υγείας» (Α’ 148).
10. Το π.δ. 77/2023 «Σύσταση Υπουργείου και μετονομασία Υπουργείων - Σύσταση, κατάργηση και μετονομασία Γενικών και Ειδικών Γραμματειών - Μεταφορά αρμοδιοτήτων, υπηρεσιακών μονάδων, θέσεων προσωπικού και εποπτευόμενων φορέων» (Α’ 130).
11. Το π.δ. 79/2023 «Διορισμός Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών και Υφυπουργών» (Α’ 131).
12. Την υπ’ αρ. οικ. 16228/2017 κοινή υπουργική απόφαση «Απλούστευση και προτυποποίηση θεάτρων και Κινηματογράφων» (Β’ 1723).
13. Την υπό στοιχεία 64321/Δ4/2008 κοινή υπουργική απόφαση «Περί ανάθεσης λειτουργίας και εκμετάλλευσης των σχολικών κυλικείων, η οποία τροποποιήθηκε με την υπ’ αρ. ΚΥΑ/111526/Δ4/2010 (Β’ 1541)» (Β’ 1003).
14. Την υπ’ αρ. 81025/2013 (Β’ 2135) υγειονομική διάταξη, αναφορικά με κανόνες υγιεινής σχολικών κυλικείων, χώρων εστίασης εντός των σχολείων και καθορισμός των προϊόντων που διατίθενται από αυτά εντός δημοσίων και ιδιωτικών σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπως τροποποιήθηκε με την υπό στοιχεία Υ1γ/ΓΠοικ.96605/2013 (Β’ 2800) απόφαση.
15. Την υπ’ αρ. 47829/2017 υγειονομική διάταξη «Υγειονομικοί όροι και προϋποθέσεις λειτουργίας επιχειρήσεων τροφίμων/ποτών και άλλες διατάξεις» (Β’ 2161).
16. Την υπ’ αρ. 38282/2020 υπουργική απόφαση «Προτυποποιημένα έντυπα ελέγχου επιχειρήσεων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος» (Β’ 2678).
17. Τον Κώδικα τροφίμων, ποτών και αντικειμένων κοινής χρήσης.
18. Την υπό στοιχεία Υ14/09-07-2023 απόφαση του Πρωθυπουργού «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στην Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη» (Β’ 4435).
19. Την από 27/1/2025 εισήγηση της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής, που έγινε δεκτή από την Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας.
20. Το γεγονός ότι οι διατάξεις της παρούσας δεν αφορούν σε διοικητική διαδικασία για την οποία υπάρχει υποχρέωση καταχώρισης στο ΕΜΔΔ-ΜΙΤΟΣ.
21. Την υπό στοιχεία Β1α/οικ.21474/11-5-2026 εισήγηση της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας, σύμφωνα με την οποία δεν προκύπτει πρόσθετη δαπάνη σε βάρος του κρατικού προϋπολογισμού,

αποφασίζουμε:

Άρθρο 1
Σκοπός

Σκοπός της παρούσας είναι ο καθορισμός των κανόνων υγιεινής που διέπουν τη λειτουργία των σχολικών κυλικείων, των χώρων εστίασης και των αυτόματων πωλητών εντός σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και του καταλόγου των προϊόντων που επιτρέπεται να διατίθενται από αυτά. Το σχολείο οφείλει να αποτελεί ένα υποστηρικτικό περιβάλλον, που προάγει τις ορθές διατροφικές επιλογές των μαθητών/τριών λειτουργώντας μεταξύ άλλων και ως χώρος ενημέρωσης και εφαρμογής των αρχών υγιεινής διατροφής, καθώς και των ισορροπημένων διατροφικών συνηθειών, οι οποίες καλούνται να υιοθετούνται από την παιδική ηλικία, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη βέλτιστη ανάπτυξη των μαθητών/ τριών και στην προαγωγή της εν γένει υγείας τους.

Άρθρο 2
Ορισμοί

Για τον σκοπό αυτό νοούνται ως:

1. Σχολικό κυλικείο: Είναι ο χώρος εντός σχολικής μονάδας Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, στον οποίο προετοιμάζονται και διατίθενται ή απλά διατίθενται τρόφιμα, χυμοί, αφεψήματα έτοιμα προς κατανάλωση από τους/τις μαθητές/τριες, το διδακτικό προσωπικό και τα μέλη Ειδικού Εκπαιδευτικού Προσωπικού (Ε.Ε.Π.) και Ειδικού Βοηθητικού Προσωπικού (Ε.Β.Π.) και τους επισκέπτες του σχολείου.

2. Χώρος εστίασης (εστιατόριο) εντός σχολικής μονάδας: Είναι ο χώρος εντός σχολικής μονάδας, στον οποίο προετοιμάζεται και διατίθεται ή απλά προσφέρεται φαγητό το οποίο προέρχεται από νομίμως λειτουργούντα εργαστήρια τροφίμων και ποτών σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 2, παρ. 5Α και του άρθρου 11 της υπό στοιχεία Υιγ/Γ.Π οικ47829/2017 (Β’ 2161) υγειονομικής διάταξης και το οποίο προορίζεται για τη σίτιση των μαθητών/τριών και του διδακτικού προσωπικού καθώς και των μελών Ε.Ε.Π - Ε.Β.Π. του σχολείου.

3. Χώρος διατήρησης και αναθέρμανσης γευμάτων: Είναι ο χώρος εντός της σχολικής μονάδας που διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό για τη διατήρηση και αναθέρμανση των γευμάτων των μαθητών/τριών.

4. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται αδυναμία λειτουργίας σχολικού κυλικείου λόγω έλλειψης κατάλληλου χώρου ή άλλων τεκμηριωμένων λόγων, επιτρέπεται η λειτουργία αυτόματου πωλητή τροφίμων εντός του χώρου της σχολικής μονάδας εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις και τους όρους της υπό στοιχεία Υ1γ/Γ.Π./47829/2017 (Β’ 2161) υγειονομικής διάταξης. Τα προς διάθεση προϊόντα είναι αποκλειστικά εκείνα που προβλέπονται και επιτρέπονται για τα σχολικά κυλικεία.

Άρθρο 3
Γνωστοποίηση Ίδρυσης και λειτουργίας σχολικών κυλικείων, αυτόματων πωλητών και χώρων εστίασης εντός σχολικού συγκροτήματος

Tα σχολικά κυλικεία, οι αυτόματοι πωλητές και οι χώροι εστίασης διαθέτουν αποδεικτικό υποβολής γνωστοποίησης λειτουργίας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην υπ’ αρ. 16228/2017 (Β’ 1723) υπουργική απόφαση. Εξαιρούνται της γνωστοποίησης οι χώροι εστίασης των σχολείων, όπου υφίστανται, και συμπεριλαμβάνονται εξ αρχής στην αδειοδότηση από τον αρμόδιο φορέα. Σε αυτή τη περίπτωση λειτουργούν με προσωπικό της σχολικής μονάδας.

Οι υγειονομικοί όροι και προϋποθέσεις λειτουργίας των ανωτέρω επιχειρήσεων ρυθμίζονται από την υπό στοιχεία Υ1γ/Γ.Π οικ47829/2017 (Β’ 2161) υγειονομική διάταξη.

Άρθρο 4
Προϋποθέσεις λειτουργίας και απαιτήσεις Υγιεινής σχολικών κυλικείων, αυτόματων πωλητών και χώρων εστίασης εντός σχολικού συγκροτήματος

Οι χώροι που χρησιμοποιούνται για την παροχή ή παρασκευή τροφίμων (κυλικεία, αυτόματοι πωλητές, χώροι εστίασης):

1) Bρίσκονται εντός των ορίων της σχολικής μονάδας και διαθέτουν σύνδεση με δίκτυο παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, δίκτυο ύδρευσης, αποχετευτικό δίκτυο και εν ελλείψει αυτού με νόμιμο βόθρο.

2) Οι ανωτέρω εγκαταστάσεις θεωρούνται επιχειρήσεις τροφίμων κατά την έννοια του Κανονισμού (ΕΚ) 178/2002. Οι επιχειρήσεις τροφίμων που λειτουργούν εντός σχολικών μονάδων υποχρεούνται να εφαρμόζουν όλες τις σχετικές απαιτήσεις που απορρέουν από την ενωσιακή και εθνική νομοθεσία για τα τρόφιμα, όπως διαδικασίες βάσει των αρχών HACCP, τήρηση αρχείων τεκμηρίωσης διαδικασιών, (προσωπικού - επιχείρησης, νερού, καθαρισμού - απολύμανσης, απεντόμωσης μυοκτονίας, θερμοκρασιών, πρώτων υλών και προμηθευών), κατάσταση αλλεργιογόνων ουσιών, κ.λπ.

3) Ο χειρισμός των τροφίμων γίνεται από ορισμένους και κατάλληλα εκπαιδευμένους χειριστές τροφίμων.

4) Οι χώροι αποθήκευσης, προετοιμασίας και διάθεσης των τροφίμων τηρούν όλους τους κανόνες υγιεινής, καθαρίζονται τακτικά και ελέγχονται περιοδικά.

5) Οι χειριστές τροφίμων διαθέτουν πιστοποιητικά υγείας σύμφωνα με το άρθρο 8 της υπ’ αρ. 47829/2017 υγειονομικής διάταξης.

6) Πρόσωπα άσχετα ως προς τη λειτουργία των εν λόγω χώρων δεν επιτρέπεται να βρίσκονται εντός αυτών.

Απαιτήσεις για την Υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων:

Η τήρηση των κανόνων υγιεινής για την αποτελεσματική πρόληψη τροφιμογενών νοσημάτων κατά την παρασκευή γευμάτων που πραγματοποιείται σε χώρους μαζικής εστίασης εντός σχολικού συγκροτήματος, διασφαλίζεται με:

• Την ύπαρξη κατάλληλων υποδομών και εξοπλισμού, που διασφαλίζουν την υγιεινή παρασκευή των τροφίμων, τα οποία προορίζονται για τη διατροφή των μαθητών.
• Την ορθή προετοιμασία και τον ασφαλή χειρισμό των τροφίμων σύμφωνα με τις υγειονομικές προδιαγραφές από τους υπεύθυνους λειτουργίας.
• Την εκπαίδευση σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας των τροφίμων σύμφωνα με την υπ’ αρ. 110581/2025 υπουργική απόφαση «Θέσπιση ενιαίου πλαισίου υποχρεωτικής κατάρτισης του προσωπικού επιχειρήσεων τροφίμων, καθορισμός όρων και προϋποθέσεων εκπόνησης, έγκρισης και υλοποίησης προγραμμάτων κατάρτισης» (Β’ 2161) του προσωπικού που ασχολείται με την προετοιμασία και τον χειρισμό τροφίμων.
• Την εφαρμογή και διατήρηση πάγιων διαδικασιών ή διαδικασιών βάσει των αρχών HACCP σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 6 της υπ’ αρ. 47829/2017 (Β’ 2161) υπουργικής απόφασης από τους υπεύθυνους λειτουργίας των χώρων εστίασης των σχολικών μονάδων που παρασκευάζουν και διαθέτουν γεύματα.

Ατομική Υγιεινή των Εργαζομένων:

Οι εργαζόμενοι που ασχολούνται με την παρασκευή και προσφορά γευμάτων τηρούν αυστηρούς κανόνες υγιεινής, μεταξύ των οποίων:

• Πλύσιμο των χεριών μετά από: χρήση τουαλέτας, πριν το μαγείρεμα, μετά από χειρισμό ωμών τροφίμων, μετά το πλύσιμο λερωμένων σκευών, μετά από άγγιγμα ή ξύσιμο περιοχών του σώματος, μετά από φύσημα μύτης, φτάρνισμα ή βήχα, μετά από χρήση τηλεφώνου, επαφή με χρήματα, μετά από κάπνισμα, μετά από φαγητό, μετά από χειρισμό απορριμμάτων ή χημικών ουσιών.
• Τα νύχια είναι κομμένα και καθαρά.
• Μακριά μαλλιά συγκρατούνται και καλύπτονται με σκούφο ή μαντίλι, αφαιρούνται τα κοσμήματα κατά το μαγείρεμα.
• Χρήση καθαρής ποδιάς κατά το μαγείρεμα.
• Να μην βήχουν ή φτερνίζονται πάνω από τα τρόφιμα.
• Κάλυψη κοψιμάτων ή πληγών με αδιάβροχο επίδεσμο και χρήση γαντιών μίας χρήσης, που αλλάζονται τακτικά.
• Να μην εργάζονται σε περίπτωση ασθένειας (πυρετός, διάρροια, έμετος, ναυτία).

Oδηγίες για τον χειρισμό των τροφίμων τις οποίες οφείλουν να ακολουθούν οι εργαζόμενοι που ασχολούνται με την παρασκευή και την προσφορά των γευμάτων, προβλέπονται στις κατευθυντήριες οδηγίες για τη λειτουργία επιχειρήσεων μαζικής εστίασης (πλήρους - μερικής επεξεργασίας), της υπό στοιχεία Δ1γ/Γ.Π/οικ38282/2020 υπουργικής απόφασης «Προτυποποιημένα έντυπα ελέγχου επιχειρήσεων υγειονομικού ενδιαφέροντος» (Β’2678).

Άρθρο 5
Καθορισμός προδιαγραφών θερμοκρασίας συντήρησης, αναθέρμανσης, υγιεινής διάθεσης και χρόνων για τα τρόφιμα που διατίθενται στις εκπαιδευτικές μονάδες ολοήμερου σχολείου

Στις σχολικές μονάδες που λειτουργεί ολοήμερο πρόγραμμα υφίστανται ξεχωριστοί χώροι όπου εκεί τοποθετούνται ψυγεία διατήρησης τροφίμων και φούρνοι για τη αναθέρμανση των γευμάτων των μαθητών/τριών. Οι εν λόγω χώροι πληρούν όλους τους όρους υγιεινής.

Ορίζονται χειριστές τροφίμων για την ανωτέρω διαδικασία. Ο χειριστής τροφίμων είναι κάθε άτομο που, στο πλαίσιο της εργασίας του, έρχεται σε άμεση ή έμμεση επαφή με τρόφιμα σε οποιοδήποτε στάδιο της παραγωγής, επεξεργασίας, αποθήκευσης, μεταφοράς ή διάθεσής τους στον καταναλωτή.

α) Θερμοκρασία Συντήρησης

Τα έτοιμα γεύματα που φέρνουν οι μαθητές/τριες και προορίζονται για τη σίτιση τους, φυλάσσονται σε ψυγεία, σε θερμοκρασία μεταξύ 0ΟC και 4ΟC, ώστε να διατηρείται η φρεσκάδα περιορίζοντας την ανάπτυξη μικροοργανισμών.

Στους χώρους των κυλικείων τα έτοιμα για κατανάλωση τρόφιμα εκτίθενται συσκευασμένα σε βιτρίνες έκθεσης που διασφαλίζουν και την απαιτούμενη θερμοκρασία.

Τα τρόφιμα που αλλοιώνονται εύκολα δηλαδή το γάλα, τα γιαούρτια, τα σάντουιτς, τα τυριά, εκτίθενται σε θερμοκρασία κάτω από τους 5ΟC.

Τα τρόφιμα που σερβίρονται ζεστά (π.χ. τυρόπιτες, σπανακόπιτες) διατηρούνται σε ειδικούς θερμοθαλάμους, θερμοκρασίας πάνω από 60ΟC.

β) Θερμοκρασία Αναθέρμανσης - Υγιεινή Διάθεση και Χρόνοι

Τα τρόφιμα που προορίζονται για άμεση κατανάλωση αναθερμαίνονται και η θερμοκρασία στο εσωτερικό τους διατηρείται για 15 δευτερόλεπτα τουλάχιστον στους 74ΟC.

Η αναθέρμανση πραγματοποιείται σε κατάλληλο εξοπλισμό, όπως φούρνους μικροκυμάτων, φούρνους θερμού αέρα, κ.λπ.

Στις περιπτώσεις που υπάρχει χώρος εστίασης εντός σχολικού συγκροτήματος για τη σίτιση των μαθητών/τριών και του προσωπικού, ισχύουν τα ακόλουθα:

• Για διατήρηση σε θερμοθαλάμους/μπεν-μαρι, η θερμοκρασία του θερμοθαλάμου είναι πάνω από 60OC, στο μπεν - μαρί η θερμοκρασία του νερού είναι 65ΟC.
• Μετά από δύο ώρες στον θερμοθάλαμο/μπεν - μαρί το φαγητό πρέπει να αναθερμανθεί σε εσωτερική θερμοκρασία 74ΟC για 15 δευτερόλεπτα.
• Δεν χρησιμοποιούνται οι θερμοθαλάμοι/μπεν - μαρί για την αναθέρμανση του φαγητού.
  Το φαγητό μεταφέρεται στην κατσαρόλα και αναθερμαίνεται στη στόφα/στον φούρνο
• Το φαγητό αναθερμαίνεται μόνο μία φορά (μετά το πρώτο δίωρο διάστημα), ενώ βρίσκεται στον θερμοθάλαμο/μπεν - μαρί.
• Αφού παρέλθει το δεύτερο δίωρο διάστημα, απορρίπτονται όλα τα υπολείμματα τροφών.

Στα κυλικεία των σχολικών μονάδων και στους χώρους εστίασης τα τρόφιμα, ιδίως τα ωμά, τα μαγειρεμένα και τα ευαλοίωτα δεν παραμένουν σε θερμοκρασία περιβάλλοντος και θερμοκρασίες που κυμαίνονται από 5ΟC έως 60OC (επικίνδυνη ζώνη που ευνοείται η ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών).

Άρθρο 6
Καθορισμός επιτρεπομένων ειδών

Επιτρεπόμενα προς πώληση προϊόντα στα σχολικά κυλικεία και αυτόματους πωλητές είναι μόνο όσα πληρούν τις προδιαγραφές του Παραρτήματος 1 «Πίνακας Προδιαγραφών» που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παρούσας. Δεν επιτρέπεται η διάθεση άλλων προϊόντων, που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις του Παραρτήματος.

Οι προδιαγραφές των προϊόντων που παρατίθενται στο Παράρτημα θεμελιώνονται στην από 27.1.2025 επιστημονική γνωμοδότηση της Εθνικής Επιτροπής Διατροφής και βασίζονται στις ακόλουθες βασικές αρχές:

1. Αποφυγή κατανάλωσης τροφίμων που χαρακτηρίζονται ως ενεργειακά πυκνά και πτωχά σε θρεπτικά συστατικά.

2. Περιορισμός πρόσληψης κορεσμένων λιπιδίων.

3. Περιορισμός κατανάλωσης προϊόντων αλλαντοποιίας και επεξεργασμένου κρέατος.

4. Περιορισμός πρόσληψης ελεύθερων σακχάρων.

5. Περιορισμός πρόσληψης νατρίου.

6. Αύξηση της πρόσληψης διαιτητικών ινών.

8. Κατανάλωση νερού και αποφυγή κατανάλωσης αναψυκτικών και ενεργειακών ποτών.

9. Προώθηση της βιώσιμης, περιβαλλοντικά φιλικής και με μικρό αποτύπωμα για το περιβάλλον διατροφής στο χώρο του σχολείου

Τα κυλικεία σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης απαγορεύεται να προσφέρουν στρογγυλά μικρά φρούτα, ιδίως σταφύλια, κεράσια, καθώς και ξηρούς καρπούς στα παιδιά, για λόγους αποφυγής επεισοδίων πνιγμονής. Οι υπάλληλοι των κυλικείων ενημερώνονται για τα χαρακτηριστικά των τροφίμων που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο πνιγμονής και είναι ευαισθητοποιημένοι κατά την προμήθεια ή προετοιμασία τροφίμων για την πρόληψη του ενδεχόμενου αυτού.

Όσα σχολικά συγκροτήματα διαθέτουν χώρους εστίασης (εστιατόρια) ακολουθούν εβδομαδιαίο μενού σύμφωνα με τις εθνικές διατροφικές συστάσεις για παιδιά και εφήβους.

Τόσο ο κατάλογος των τροφίμων που διατίθενται στα σχολικά κυλικεία όσο και το εβδομαδιαίο μενού των εστιατορίων ενημερώνονται τακτικά. Αμφότερα είναι αναρτημένα σε εμφανές σημείο του κυλικείου ή του χώρου εστίασης.

Άρθρο 7
Επισήμανση Αλλεργιογόνων

Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων διασφαλίζουν την πληροφορία στον καταναλωτή (οπωσδήποτε πριν τη πώληση - διάθεση των τροφίμων) σχετικά με τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα αναφορικά με τα προϊόντα ή ουσίες που προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες, σύμφωνα με τον Κανονισμό Ε.Ε. 1169/2011 και σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 της υπ’ αρ. 47829/2017 (Β’ 2161) υπουργικής απόφασης.

Για τα προ συσκευασμένα τρόφιμα εφαρμόζονται τα άρθρα 9 και 12 του ανωτέρω κανονισμού αναφορικά με τις υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα που αναγράφονται απευθείας στη συσκευασία ή σε ετικέτα επί αυτής.

Άρθρο 8
Έλεγχοι

Σε όλους ανεξαιρέτως τους ανωτέρω χώρους των σχολικών μονάδων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, πραγματοποιούνται τακτικοί ή έκτακτοι Υγειονομικοί έλεγχοι από τις Διευθύνσεις Υγειονομικού Ελέγχου και Περιβαλλοντικής Υγιεινής των Περιφερειών.

Τα δείγματα που λαμβάνονται κατά τη διάρκεια των Υγειονομικών ελέγχων αποστέλλονται σε διαπιστευμένα εργαστήρια.

Άρθρο 9
Κυρώσεις

Στους παραβάτες των Υγειονομικών Διατάξεων επιβάλλονται οι κυρώσεις που προβλέπονται στον α.ν. 2520/1940 (Α’ 273) και το άρθρο 43 του ν. 4025/2011 (Α’ 228), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με το άρθρο 58 του ν. 4075/2012 (Α’ 89) και με το άρθρο 118 του ν. 5034/2023 (Α’ 69).

Παραβάσεις που αφορούν τη γνωστοποίηση λειτουργίας, εμπίπτουν στις ρυθμίσεις του ν. 4442/2016 (Α’ 230) και του άρθρου 14, της. υπ’ αρ. οικ. 16228/2017 κοινής υπουργικής απόφασης «Απλούστευση και προτυποποίηση θεάτρων και Κινηματογράφων» (Β’ 1723).

Παραβάσεις που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων εμπίπτουν στις ρυθμίσεις του ν. 4235/2014 (Α’ 32).

Άρθρο 10
Καταργούμενες διατάξεις

Από την ημέρα ενάρξεως ισχύος της παρούσας καταργούνται η υπό στοιχεία Υ1γ/Γ.Π./οικ. 81025/2013 (Β’ 2135) και η υπό στοιχεία Υ1γ/Γ.Π/οικ 96605/2013 (Β’ 2800).

Άρθρο 11
Έναρξη ισχύος

Η ισχύς της παρούσας άρχεται από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες συμμόρφωσης, προκειμένου να εκκινήσει το σχολικό έτος 2026 - 2027 με τις ως άνω προβλέψεις.