Ηθική Λυκείου - Οδηγίες Διδασκαλίας - Ηθική Α΄ Τάξης Εσπερινά, Μουσικά και Καλλιτεχνικά Λύκεια

Θεματικό Πεδίο

Θεματική Ενότητα

Προσδοκώμενα
Μαθησιακά
Αποτελέσματα

Προτεινόμενη Προσέγγιση

Ενδεικτικός
χρόνος -
ώρες

1ο Θεματικό Πεδίο: Ηθικά ερωτήματα και ηθικές θεωρίες

1. Τι είναι η Ηθική;

Οι μαθητές/τριες να:

1. Αντιλαμβάνονται την ιδιαιτερότητα της ηθικής σκέψης και να γνωρίζουν τα πεδία εφαρμογής της.

2. Αξιοποιούν κάποιους από τους ορισμούς της Ηθικής.

Ø Οι μαθητές/τριες, με αφόρμηση το εισαγωγικό κείμενο και το κείμενο 1 έρχονται σε επαφή με το γνωστικό αντικείμενο της Ηθικής, προσπαθούν να δώσουν έναν ορισμό της και να προσδιορίσουν το περιεχόμενό της. Αξιοποιούν τη δραστηριότητα του πρώτου κειμένου, ώστε να διαπιστώσουν την ιδιαιτερότητα των ερωτημάτων με τα οποία ασχολείται η Ηθική σε σχέση με αυτά που αποτελούν αντικείμενο των επιστημών.

Ø Ως παράδειγμα ηθικού προβλήματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτό που αναφέρεται στο κείμενο 2.

1

1ο Θεματικό Πεδίο: Ηθικά ερωτήματα και ηθικές θεωρίες

3. Αρετολογική Ηθική

Οι μαθητές/τριες να:

1. Αναγνωρίζουν την ιδιαιτερότητα της σημασίας της αρετής, κυρίως ως κεντρική έννοια στη θεωρία της αρετολογικής Ηθικής, ιδιαίτερα της θεωρίας του Αριστοτέλη.

2. Αντιλαμβάνονται τη διαφορά μεταξύ της αριστοτελικής έννοιας της ευδαιμονίας και της σύγχρονης αντίληψης της ευτυχίας.

3. Γνωρίζουν τα σημαντικότερα στοιχεία της αριστοτελικής Ηθικής και να προβληματίζονται για τις δυνατότητες εφαρμογής αυτής της θεωρίας σήμερα.

Ø Με τη βοήθεια του εισαγωγικού κειμένου και του κειμένου 1 οι μαθητές/τριες καλούνται να εξηγήσουν το νόημα της αριστοτελικής «μεσότητας» (ερώτηση κειμένου 1). Στη συνέχεια, ασχολούνται με τη δραστηριότητα του ίδιου κειμένου, καταγράφοντας παραδείγματα αρετών που συνιστούν «μεσότητα», σε συνδυασμό με την «υπερβολή» και την «έλλειψή» τους. Ως προς αυτό μπορεί να χρησιμεύσει ο σχετικός πίνακας της σελ. 25 του Οδηγού Εκπαιδευτικού για το μάθημα της Ηθικής στις Α΄, Β΄ & Γ΄ Γυμνασίου (https://www.iep.edu.gr/programmata-spoudon-2/).

Ø Οι μαθητές/τριες διαβάζουν το κείμενο 2 και συζητούν για το περιεχόμενο του όρου «ευδαιμονία» και ειδικότερα τη διαφορά του από αυτό που σήμερα αποκαλούμε «ευτυχία», αλλά και της σχέσης της αριστοτελικής «ευδαιμονίας» με τις αρετές. Επίσης, προβληματίζονται σχετικά με την άποψη που διατυπώνει ο Αριστοτέλης στο κείμενο, ότι την ευτυχία, ως τέλειο αγαθό και τελικό στόχο του βίου μπορεί να την έχει μόνο ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος, ένας ενήλικος και όχι ένα παιδί.

Ø Ανατίθεται στους/στις μαθητές/τριες να μελετήσουν το κείμενο 3 και να απαντήσουν στις ερωτήσεις 1 και 2, διακρίνοντας την άποψη του Αριστοτέλη για τη σχέση πολιτεύματος-ανάπτυξης αρετών και διερευνώντας αν η αριστοτελική θεωρία των αρετών μπορεί να εφαρμοστεί στις σύγχρονες κοινωνίες (π.χ. είναι δυνατόν να ακολουθούμε σε όλες τις ενέργειές μας τη μέση οδό; / ποιος μπορεί να ορίσει τις αρετές που θα ακολουθούμε; / πόσοι άνθρωποι μπορούν να διαθέτουν αυτές τις αρετές;).

2

1ο Θεματικό Πεδίο: Ηθικά ερωτήματα και ηθικές θεωρίες

6. Ηθική και συναισθήματα

Οι μαθητές/τριες να:

1. Αναγνωρίζουν τον ρόλο των συναισθημάτων στη λήψη ηθικών αποφάσεων.

Ø Ο/Η εκπαιδευτικός θέτει στους/στις μαθητές/τριες το ερώτημα κατά πόσο οι ηθικές μας αποφάσεις επηρεάζονται από τα συναισθήματά μας. Ως παράδειγμα σχετικού ηθικού διλήμματος εξετάζεται αυτό που αναφέρεται στο κείμενο 2.

Ø Αξιοποιούνται στοιχεία από το 5ο Ενδεικτικό Διδακτικό σενάριο του Οδηγού Εκπαιδευτικού για το μάθημα της Ηθικής στις Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξεις Λυκείου, σελ. 38-44 (https://www.iep.edu.gr/programmata-spoudon-2/).

2

1ο Θεματικό Πεδίο: Ηθικά ερωτήματα και ηθικές θεωρίες

7. Ηδονισμός/ηδονοκρατία

Οι μαθητές/τριες να:

1. Γνωρίζουν τις ηδονιστικές προσεγγίσεις της φιλοσοφίας και να διακρίνουν μεταξύ των διαφόρων μορφών ηδονισμού.

Ø Οι μαθητές/τριες έρχονται σε επαφή με φιλοσοφικές απόψεις που εξετάζουν το ζήτημα της αναζήτησης των ηδονών και πιο συγκεκριμένα:
α) του Αρίστιππου (εισαγωγικό κείμενο),
β) του Επίκουρου (κείμενο 1) και
γ) του Ντεκάρτ (κείμενο 2).

Στη συνέχεια, συζητούν το θέμα της γενικότερης ερώτησης στο τέλος της ενότητας.

1

1ο Θεματικό Πεδίο: Ηθικά ερωτήματα και ηθικές θεωρίες

8. Γιατί να υιοθετούμε την ηθική στάση ζωής;

Οι μαθητές/τριες να:

1. Αντιλαμβάνονται τον ρόλο της ηθικής φιλοσοφίας στη διαμόρφωση μιας προσωπικής στάσης ζωής.

Ø Οι μαθητές/τριες καλούνται

να διατυπώσουν τις απόψεις τους για το κεντρικό ερώτημα της ενότητας (Γιατί να υιοθετούμε την ηθική στάση ζωής;).

Ø Με αφόρμηση τον πλατωνικό διάλογο (κείμενο 1) οι μαθητές/τριες προβληματίζονται για την άποψη που διατυπώνει ο ομιλητής ότι οι άνθρωποι πράττουν δίκαια ή δεν παρανομούν, μόνο και μόνο επειδή φοβούνται την τιμωρία.

Ø Αφού μελετήσουν το κείμενο 2, οι μαθητές/τριες συζητούν την άποψη του Σωκράτη ότι είναι προτιμότερο να αδικείται κανείς παρά να αδικεί. Μπορεί να αξιοποιηθεί η σχετική δραστηριότητα του κειμένου 2.

Ø Τέλος, ζητείται από τους/τις μαθητές/τριες να ασχοληθούν με τη δραστηριότητα του τέλους της ενότητας, καταγράφοντας περιπτώσεις ανθρώπων που, κατά τη γνώμη τους, αποτελούν ηθικά πρότυπα, βάσει του χαρακτήρα και του έργου τους.

1

1ο Θεματικό Πεδίο: Ηθικά ερωτήματα και ηθικές θεωρίες

10. Ζώντας μια ευτυχισμένη ζωή

Οι μαθητές/τριες να:

1. Κατανοούν τη σημασία της ύπαρξης ηθικών κανόνων στις κοινωνίες.

2. Συνειδητοποιούν τον τρόπο με τον οποίο οι ηθικές αρχές μπορούν να συμβάλουν σε έναν ευτυχισμένο βίο.

Ø Λαμβάνοντας υπόψη το κείμενο 2, οι μαθητές/τριες ασχολούνται με τη δραστηριότητα 2 του τέλους της ενότητας, αναζητώντας τους παράγοντες που οι άνθρωποι θεωρούν ότι οδηγούν στην ευτυχία.

Ø Αξιοποιούνται στοιχεία από το 4ο Ενδεικτικό Διδακτικό σενάριο του Οδηγού Εκπαιδευτικού για το μάθημα της Ηθικής στις Α΄, Β΄ και Γ΄ τάξεις Λυκείου, σελ. 32-37 (https://www.iep.edu.gr/programmata-spoudon-2/).

1

Σύνολο προβλεπόμενων διδακτικών ωρών

8